با غده سوخت‌وساز بدن آشنا شويد - دکتر هومن خليقي
تيروييد در سالن تشريح

قديمي‌ها وقتي مي‌ديدند کسي دل و دماغ ندارد و تيروييدش هم کمي برجسته شده، مي‌گفتند غمباد گرفته. امروزي‌ها مي‌دانند که گواتر يا بزرگ شدن غده تيروييد تحت تاثير استرس، تشديد مي‌شود و شايد نامگذاري قديمي‌ها روي اين حالت، چندان هم بي‌ربط نباشد. غده تيروييد، يکي از مهم‌ترين غدد درون‌ريز بدن ماست که شايد بتوان گفت حيات ما بسته به آن است...

تيروييد چيست؟

غده تيروييد در ناحيه جلوي گردن واقع شده و داراي دو لوب است كه در دو طرف ناي درست زير حنجره قرار دارند. اين غده حدود 15 تا 25 گرم وزن دارد. دو قسمت غده تيروييد توسط نوار نازك نسجي كه به عنوان ايستموس ( isthmus ) تيروييد ناميده مي‌شود به يكديگر وصل گرديد‌ه‌اند.

هورمون‌هاي تيروييد پس از ساخته شدن در اين غده به جريان خون منتقل شده و بسياري از فرآيند‌هاي شيميايي را در بخش‌هاي مختلف بدن كنترل مي‌كنند. اين هورمون‌ها براي تكامل و عملكرد طبيعي مغز و سيستم عصبي و براي حفط دماي بدن و انرژي ضروري‌اند. غده تيروييد هورمون‌هاي خود را در خون ترشح مي‌کند.

اين هورمون‌ها (يعني تري‌يدوتيرونين و تترايدوتيرونين يا تيروكسين) واكنش‌هاي شيميايي عضلات، كبد، قلب و كليه‌ها را تحت تآثير قرار داده و همچنين براي رشد و تكامل مغز ضروري‌اند. هورمون‌هاي تيروييد بر غده هيپوفيز اثر نموده و موجب ترشح هورمون كنترل كننده تيروييد يعني tsh مي‌شوند كه به نوبه خود موجب تحريك تيروييد مي‌شود. وقتي ميزان هورمون‌هاي تيروييد در خون كاهش مي‌يابد، هيپوفيز با ترشح بيشتر tsh، تيروييد را فعال‌تر مي‌کند.
آثار عمده هورمون‌هاي تيروييد در بدن
1 – توليد كالري

2 – تحريك سنتز پروتئين‌ها

3 – تأثير در رشد و تكامل

4 – تنظيم ورود اسيد آمينه، كروهيدرات‌ها و الكتروليت‌ها به داخل سلول

5 – تأثير روي متابوليسم كربوهيدرات‌ها

6 – تأثير روي متابوليسم چربي‌ها

7 – تغيير در متابوليسم بعضي از دارو‌ها