الهه رضاييان /گفت و گو با دکتر محمدعلي نيلفروش‌زاده درباره تأثير اختلال تيروييد بر پوست و مو
پرکاري تيروييد ريزش مو مي آورد

پوست، درواقع آينه‌اي از مشکلات داخلي است و بسياري از بيماري‌هاي سيستميک تظاهرات پوستي دارند. يکي از مشکلاتي که در کشور ما هم شايع است و علاوه بر تاثير بر اندام‌هاي داخلي،‌ پوست را نيز تحت‌الشعاع قرار مي‌دهد، بيماري‌هاي تيروييد است...

وقتي اين غده بسيار مهم و حياتي در بدن کار خود را درست انجام ندهد و در ترشح هورمون‌هاي خود کم‌کاري يا پرکاري کند، سيستم داخلي بدن به هم‌مي‌ريزد و پوست هم از اين قاعده مستثني نيست. گاهي آگاهي نداشتن ما از علايم بيماري‌ها، باعث مي‌شود وقت و هزينه زيادي صرف کنيم و بدون گرفتن نتيجه از اين مطب به مطب پزشک ديگر برويم. شايد باورتان نشود خارش يا خشکي پوست مي‌تواند به علت مشکل تيروييد باشد. گفت‌وگوي ما را با دکتر نيلفروش‌زاده، رييس مرکز تحقيقات پوست و سالک در اين باره بخوانيد.


سلامت: آقاي دکتر! مشکل تيروييد به متخصص غدد ربط دارد اما گاهي افراد اين مشکل خود را هنگام مراجعه به متخصص پوست کشف مي?کنند. چرا؟

براي اينکه گاهي علت ريزش مو يا خارش پوست و خشکي آن را فقط مي‌توان در اختلالات تيروييد جستجو کرد و ما از اين طريق به تشخيص تيروييد مي?رسيم. بيماري که خارش دارد يا ريزش مو پيدا کرده، بايد بداند پزشک براي رسيدن به تشخيص دقيق معمولا شرح‌حال کاملي مي‌گيرد و معاينه و آزمايش‌هاي لازم او را به تشخيص قطعي مي‌رساند. با پرسيدن نکات کليدي از بيمار، حدس و گمان ما به سوي درست هدايت مي‌شود و بعد از تشخيص و علت‌يابي، درمان را آغاز مي‌کنيم. اينکه آيا بيمار عدم‌تحمل به گرما دارد؟ دچار کاهش وزن شده است، آيا تپش قلب دارد، و اينکه عادت‌هاي غذايي‌اش تغيير کرده است يا نه، براي ما مهم است. اگر علت اصلي خارش پوست پيدا و برطرف شود، با کمک متخصص غدد همه بدن از عملکرد نادرست تيروييد نجات مي‌يابد اما تا اين عامل را نشناسيم، فقط به‌طور موقت به بيمار راه‌حل داده‌ايم.

سلامت: ما 2 مشکل اصلي با غده تيروييد داريم؛ در کدام حالت تظاهرات پوستي به‌وجود مي‌آيند؟ وقتي کم‌کاري مي‌کند يا وقتي پرکار مي‌شود؟

در هر 2 حالت. مشکل پرکاري تيروييد (هيپرتيروييدي) بيماري نسبتا شايعي است و بيشتر مردم از آن غافل‌اند يا به تشخيص آن اهميت چنداني نمي‌دهند. اين بيماري زماني ايجاد مي‌شود که تيروييد به هر دليلي بيش از حد عادي هورمون توليد کند. پرکاري تيروييد بيشتر در سنين 20 تا40 سالگي رخ مي‌دهد و زنان بيش از مردان دچار آن مي‌شوند. در پرکاري تيروييد، کم‌پشتي وسيع موهاي سر و ريزش مو ديده مي‌شود و حتي در مواردي، موهاي زير بغل هم کاهش مي‌يابد. علايم آن کاهش وزن زياد با وجود تغذيه طبيعي، لرزش دست‌ها، تپش قلب، عصبانيت و تغييرات پوست‌و‌مو است. 2 مورد از شايع‌ترين نشانه‌هايي که در پرکاري تيروييد ديده مي‌شود، خارش و ريزش مو است. در اين بيماري به‌طور کلي پوست گرم، مرطوب و نرم است ولي حالت تحليل‌رفته و نازک‌شده ندارد. در بررسي پوست سر، موها نازک و نرم هستند و نازک‌شدگي گسترده موها و تغييرات ناخن از جمله جدا شدن ناخن يا ناخن چکشي مي‌تواند مشاهده شود. در بعضي مناطق پوست، ممکن است تيرگي وجود داشته باشد و در موارد شديد اين تيرگي گسترده خواهد شد. تعريق بيش از حد، گرگرفتگي و قرمزي کف دست معمولا در افراد دچار پرکاري تيروييد مشاهده مي‌شود. در مردان، به دليل افزايش ثانويه استروژن، احتمال بزرگي سينه (ژنيکوماستي) وجود دارد.

سلامت: آيا رنگ پريدگي پوست هم در بيماران تيروييدي ديده مي?شود؟

بله، در بيماران دچار کم‌کاري‌تيروييد يا هيپوتيروييدي، تغييرات پوستي به‌صورت پوست خشن، ‌خشک و سرد و رنگ‌پريده است. گاهي پوست متورم است که ناشي از ادم سلولي حاصل از اين بيماري است. در بعضي بيماران تغييررنگ پوست و زردشدن پوست رخ مي‌‌دهد و عروق پوست بسيار شکننده مي‌شوند. پوسته‌پوسته شدن کف دست و پا نيز در تعدادي از بيماران رخ مي‌دهد. موها، خشن و شکننده و عروسکي مي‌شود و رشد آنها به آهستگي رخ مي‌دهد که به‌دليل افزايش فاز تلوژن يا استراحت موهاست. ريزش موي ابرو به‌خصوص در ناحيه يک‌سوم خارج ابرو ممکن است ديده شود. از طرفي ناخن‌ها نازک و شکننده مي‌شوند و رشد کمي دارند.

سلامت: به‌نظر مي‌رسد مبتلايان به مختل شدن کار تيروييد، قبل از بروز مشکلات پوستي‌ به دلايل ديگر مسايل، تحت‌بررسي و درمان قرار مي‌گيرند و مشکل پوستي?شان هم رو‌به‌راه مي‌شود. درست است؟

هميشه اين‌طور نيست که با برطرف شدن علت زمينه‌‌اي، بيماري پوستي هم بهبود پيدا کند. بيشتر اوقات لازم است علاوه بر مراجعه به متخصص داخلي، براي درمان مشکلات پوستي، به متخصص پوست هم مراجعه کرد. مثلا وقتي کسي با علامت خارش به پزشک مراجعه مي‌کند، در ذهن پزشک متخصص علل فراواني براي ايجاد اين مشکل به وجود مي‌آيد و براي رد بيماري‌هايي ‌مثل هپاتيت c، بيماري‌هاي انسدادي کبد، نارسايي کليه، کم‌کاري يا پرکاري تيروييد، کم‌خوني فقرآهن، پرخوني، برخي سرطان‌هاي خون مثل لوسمي و لنفوم (به‌خصوص لنفوم هوچکين)، ميلوما، سرطان‌هاي داخلي، انگل‌هاي روده‌اي، ام‌‌اس، ايدز و برخي بيماري‌هاي اعصاب و روان، بايد همه جوانب را بسنجد. شما با دادن شرح‌حال کامل از خود مي‌توانيد به او در تشخيص بهتر کمک کنيد. مثلا ديابت به عنوان يکي از علل داخلي خارش مطرح مي‌‌شود اما بيشتر افراد مبتلا به ديابت خارش ندارند. گاهي بيمار در اثر خارش با خاراندن صدمه زيادي به پوست خود مي‌زند يا مشکل ريزش موهايش در وضعيت جدي قرار دارد که در اين صورت هم به درمان متخصص پوست نياز دارد.

هفته نامه سلامت