گفتگو با دکتر احمد کاوياني درباره انکوپلاستي
هفته نامه سلامت

معمولا بيمار مبتلا به سرطان پستان از وقتي پزشکش به او مي‌گويد که بايد به دليل تومور سرطاني پستان برداشته شود، عزا مي‌گيرد؛ ترس و اضطراب از سرنوشتش در جدال با سرطان از يک سو و زيبايي که از دست مي‌رود از سوي ديگر، ولي اين روزها، اين ترس در دنياي پزشکي راهي ندارد. اگر شما هم چنين مشکلي داريد بايد به شما مژده بدهيم که حتي از پيش از جراحي پستان هم زيباتر مي‌شويد. رشته انکوپلاستي پستان، رشته نوپايي در ايران است که فقط به اندازه 7 تا 8 ماه عمر دارد. در متدهاي جديد اين رشته علاوه بر برداشتن تومور سرطاني، پستان شما حتي زيباتر از پيش شکل‌داده خواهد شد...
دکتر احمد کاوياني، فوق‌تخصص انکوپلاستي پستان و دانشيار دانشکده پزشکي دانشگاه علوم پزشکي تهران نکات بسيار جالب و دلگرم کننده‌اي درباره بازيافتن زيبايي پس از برداشتن پستان در اثر سرطان براي شما دارند.
سلامت : آقاي دکتر، آيا هر خانمي که به دليل سرطان، پستانش برداشته شود؛ پس از آن بايد با اين نقص زيبايي بدنش بسازد؟
تا پيش از سال 1970 درمان سرطان پستان برداشتن کامل پستان بود که به‌طور مسلم خانم‌هايي که چنين جراحي رويشان انجام مي‌شد، از نظر زيبايي‌ اين بخش از بدن خود ناراحت و نگران بودند ولي پس از اين سال تا سال 2000، فقط بخشي از پستان که مبتلا به سرطان بود برداشته مي‌شد و بخش ديگر پستان باقي مي‌ماند. گرچه از اين لحاظ بيمار خيالش آسوده بود که اين بخش از بدنش را به طور کامل از دست نمي‌دهد ولي باز هم چون اين پستان هم اندازه پستان ديگر نبود باز هم نگراني‌هايي از نظر زيبايي در بانوان پس از جراحي پستان براي برداشت تومور سرطاني وجود داشت ولي از سال 2000 به اين سو، تکنيک‌هاي جراحي‌هاي پلاستيک و زيبايي پستان وارد جراحي‌هاي پستان با هدف برداشتن تومور سرطاني شد. در اين روش‌هاي جديد گرچه تومور سرطاني برداشته مي‌شود ولي همزمان پستان با تکنيک‌هاي جراحي پلاستيک به شکل زيبا فرم داده مي‌شود و بنابراين بيماران سرطاني ديگر مي‌توانند نگران زيبايي خود پس از جراحي‌هاي سرطان پستان نباشند.
سلامت : اين رشته جراحي جديد چه نام دارد؟
جراحي انکوپلاستي پستان که ترکيبي از روش‌هاي جراحي پلاستيک و زيبايي پستان و جراحي سرطان پستان است. اکنون اين رشته جديد روش‌ها و تکنيک‌هاي ويژه خود را نيز پيدا کرده است و با استفاده از آنها مي‌توان پس از برداشتن پستان به دليل وجود غدد سرطاني، پستان را دوباره فرم داد و ساخت. بدون اغراق در بيشتر موارد اين پستان بيمار از پستان طرف مقابل که سالم است، زيباتر خواهد شد. اين نتايج هم خواسته‌هاي بيمار را از نظر زيبايي برآورده مي‌کند و هم تومور سرطاني به طور کامل برداشته مي‌شود.
سلامت : پس بانواني که به دليل سرطان، پستان خود را از دست مي‌دهند و از اين بابت تحت فشار روحي‌اند، با جبران زيبايي از دست رفته‌شان، در واقع چيزي از دست نمي‌دهند؟
به‌طور دقيق همين‌طور است. تا پيش از سال 1970 پزشکان به بيماراني که سرطان پستان داشتند مي‌گفتند فقط بازيافتن سلامت شما مهم است گرچه زيبايي‌تان فداي آن مي‌شود ولي پس از آن تا سال 2000 تلاش شد که با برداشتن بخشي از پستان، به بيمار کمک کرد که آنچنان تهاجمي اين بخش از بدنش را از دست ندهد ولي در جراحي انکوپلاستي پستان تمام هدف پزشکان اين است که بانويي که خودش در اثر ابتلا به سرطان تحت فشار و استرس روحي است، بتواند با بازيافتن زيبايي خود حتي بيش از پيش، احساس بهتري داشته و به زندگي اميدوارتر باشد.
سلامت : پس اين رشته بايد خيلي نوپا باشد، درست است؟
بله. اين رشته در ايران بسيار نوپا است و فقط 7، 8 ماه است که در ايران جراحي‌ها با اين رويکرد خاص انجام مي‌شود البته شايد پيش از اين پزشکاني به صورت موردي از روش‌هاي جراحي پلاستيک در جراحي سرطان پستان استفاده مي‌کرده‌اند ولي جراحي سرطاني پستان با رويکرد زيباسازي آن فقط چند ماه است که در ايران جاي خود را باز کرده است.
سلامت : چه روش‌هايي براي زيباسازي پستان‌ها وجود دارد؟
اگر فقط هدف جراحي زيبايي پستان باشد، ما انواع گوناگون روش‌هاي جراحي زيبايي پستان را در اختيار داريم. اين روش‌ها از جراحي پستان براي بزرگ و کوچک کردن آن، تا بالا کشيدن پستان و قرينه‌سازي پستان‌ها متغيرند. مقبول‌ترين و درست‌ترين روش بزرگ کردن پستان، پروتزگذاري است. انواع تزريقات داخل پستان و کرم‌ها و قرص‌هاي هورموني بزرگ کننده پستان همه روش‌هايي نامطمئن هستند که پايه و اساس علمي ندارند.گرچه در تبليغات اين روش‌ها زياد ديده مي‌شود ولي چندان نمي‌توان به نتايج آنها اميدوار بود و روش‌هاي ايمن و بي‌ضرر نيستند. در کوچک کردن پستان، بخشي از پستان برداشته مي‌شود. در بالا کشيدن پستان همراه بزرگ کردن آنها، هم پستان بالا کشيده مي‌شود و هم در آن پروتز کار گذاشته مي‌شود.
سلامت : در جراحي‌هاي زيبايي پستان پس از جراحي سرطان چه‌طور؟
اين روش‌ها براي بيماراني است که سال‌ها پيش پستانشان در اثر سرطان به‌طور کامل تخليه شده است و يا هم‌اکنون بايد برداشته شود. براي اين بانوان عمل «بازسازي» پستان انجام مي‌شود. بازسازي پستان دو روش اصلي دارد: يکي با استفاده از نسج بدن خود بيمار مانند چربي زير شکمي و يا با استفاده از پروتز. پستان بازسازي شده هيچ‌گاه پستان طبيعي و سالم نمي‌شود ولي نتايج جراحي بسيار قابل‌قبول است.
سلامت : چند مرحله جراحي لازم است؟
اغلب دو مرحله. در مرحله اول جراحي، بافت پستان جايگزين مي‌شود با نسج خود بيمار و يا پروتز و در جراحي دوم که کوچک‌تر است بخش قهوه‌اي نوک پستان جايگزين و ساخته مي‌شود. فاصله اين دو جراحي بين چهار تا شش هفته است.
سلامت : بهترين زمان جراحي بازسازي پستان چه مدت پس از برداشتن پستان است؟
در روش اول همزمان با برداشتن بافت سرطاني پستان بازسازي مي‌شود که نتايج قابل توجه و بهتر است ولي در روش دوم به فاصله شش ماه پس از برداشتن تومور و اتمام شيمي درماني.
سلامت : در اين بيماران نياز به قرينه‌سازي پستان مقابل نيست؟
در اغلب مواقع نياز به قرينه‌سازي پستان مقابل يا پستان سالم بيمار نيز براي حفظ تناسب و زيبايي است. چون در پستاني که به دليل سرطان برداشته شده است جراحان محدوديت‌هايي بابت بازسازي حجم پستان دارند بنابراين اول اين پستان در حداکثر حجمي که ممکن است شکل داده مي‌شود و سپس در صورت لزوم پستان مقابل به شکل قرينه با آن درمي‌آيد.
سلامت : اگر هم‌اکنون بانويي بخواهد براي اين نوع جراحي‌ها، نزد متخصص خاصي برود شما چه متخصصي را به او پيشنهاد مي‌کنيد؟
در کشورهايي مانند ايران که اين تخصص وارد شده است بايد پزشکان متخصص انکوپلاستي پستان را انتخاب کنند که متخصصان جراحي هستند و دوره فوق‌تخصصي انکوپلاستي پستان را گذرانده‌اند ولي در کشورهايي که اين متخصصان وجود ندارند بايد به کمک تيمي از متخصصان جراحي سرطان و جراحان پلاستيک اين کار را انجام ‌دهند.