«ميزگرد تغذيه» درباره روند افزايش قد و وزن عاطفه مرشدي با حضور
دکتر مسعود کيمياگر متخصص تغذيه و رژيم درماني/دکتر سيدمحسن خوش‌نيت نيكو فوق متخصص غدد و متابوليسم/دکتر حميد بهتاش متخصص ارتوپدي/دکتر شهرام صادقي متخصص طب فيزيکي/دکتر علي آذربايجاني متخصص فيزيولوژي ورزشي/دکتر فريده گنجوي متخصص تربيت بدني/دکتر بهروز بيرشک روان‌شناس
9 كيلوگرم افزايش وزن در 2 سال

بيشتر پدر و مادرها نگران رشد فرزندشان هستند و دوست دارند خوب وزن بگيرد و قد بکشد. اين نگراني باعث مي‌شود برخي والدين براي افزايش قد فرزندشان به راه‌هايي که چندان علمي ‌و موثر نيستند، متوسل شوند اما پدر و مادر «عاطفه مرشدي» انتخاب سالم‌تري داشته‌اند و توانسته‌اند با تشويق فرزندشان به ورزش و رعايت رژيم غذايي مناسب به رشد مناسب قد و وزن او کمک کنند...

حالا «عاطفه» در سن 15سالگي به‌طور حرفه‌اي ژيمناستيک کار مي‌کند و تغذيه سالمي ‌دارد. گفت‌وگوي ما با اين نوجوان ورزشکار و نظر متخصصان را درباره روند رشد او بخوانيد.

عاطفه مرشدي، 15 ساله از رژيم غذايي اش مي‌گويد:

با ايـن رژيم هـم وزن گـرفـتـم، هـم قـدکـشـيـدم

سلامت: عاطفه خانم! چه شد که به متخصص تغذيه مراجعه کردي و رژيم گرفتي؟

من2 سال قبل براي افزايش قد به متخصص تغذيه مراجعه کردم و رژيم غذايي، روي وزن و عادت‌هاي غذايي‌ام هم تاثير گذاشت. طي اين مدت قدم از 152 به 159 سانتي‌متر و وزنم از 36 به 45 کيلوگرم رسيد.

سلامت: در اين مدت چند بار به متخصص تغذيه مراجعه کرديد؟

3بار. يک‌بار 2ماه بعد از اولين مراجعه و يک‌بار هم يک سال بعد از آن. البته هنوز هم رژيم دارم و قرار است سالي يک‌بار به متخصص تغذيه مراجعه کنم.

سلامت: رعايت رژيم غذايي برايت سخت نبود؟

رژيم خيلي آساني بود و اصلا اذيت نشدم. صبح و آخر شب يک ليوان آبميوه مي‌خوردم. ميان‌وعده شير و کيک يا يک کاسه ماست؛ ناهار 2 کفگير برنج، 2 سهم گوشت و يک کاسه ماست؛ ميان‌وعده عصر ميوه و شام هم به اندازه ناهار غذا مي‌خوردم. سالاد و سبزي هم اجباري نبود.

سلامت: تنقلات هم در رژيمت داشتي؟

تنقلاتي مانند چيپس و پفک که نه، اما مي‌توانستم روزي يک بستني بخورم.

سلامت: وزن قبلي‌ات نشان مي‌دهد لاغر بوده‌اي و شايد هم کمي ‌بدغذا. رژيم غذايي چه تغييري روي عادت‌هاي غذايي‌ات داشت؟

لاغر بودم اما چون ورزش مي‌کردم به نظرم عادي بود. قبلا آبميوه و لبنيات را اصلا دوست نداشتم و نمي‌خوردم. اما در رژيم غذايي جديد کم‌کم به خوردنشان عادت کردم و الان ديگر مزه‌شان را دوست دارم.

سلامت: پدر و مادرت نمي‌گفتند لبنيات برايت خوب است و بايد بخوري؟

چرا، اما وقتي دکتر گفت اگر مي‌خواهي نتيجه بگيري بايد آبميوه و لبنيات بخوري، تصميم گرفتم آنها را امتحان کنم. حالا اشتهايم هم از قبل بيشتر شده است.

سلامت: شما به صورت حرفه‌اي ژيمناستيک کار مي‌کني و در اين رشته از نفرات برتر کشور هستي، روزي چند ساعت ورزش مي‌کني؟

حداقل روزي 2ساعت حتي جمعه و روزهاي تعطيل ژيمناستيک کار مي‌کنم. گاهي هم تمرين‌هايم به 4 تا 5ساعت در روز مي‌رسد.

سلامت: از چه سني ورزش ژيمناستيک را شروع کردي؟

از 6سالگي.

سلامت: ورزش زياد مشکلي برايت ايجاد نکرده است؟

تا الان که نه.

سلامت: اميدوارم هميشه سلامت باشي و به موفقيت‌هاي بيشتر ورزشي برسي.

نگاه متخصص تغذيه و رژيم?درماني

توصيه هاي دکتر مسعود کيمياگر به سوژه «ميزگرد تغذيه»

آبـمـيـوه صـبـحـگـاهـي اشـتـهاآور اسـت

سلامت: آقاي دکتر! خانم مرشدي از 2 سال پيش براي افزايش قد به شما مراجعه کرده‌اند و طي اين مدت 7 سانتي‌متر افزايش قد و 8 کيلو و نيم افزايش وزن داشته‌اند. با توجه به اينکه اين دخترخانم در سن رشد بوده‌اند و به‌طور منظم ورزش مي‌کرده‌اند، رژيم غذايي چقدر در افزايش قد او نقش داشته است؟افرادي که در حال رشد هستند به‌طور طبيعي 4 تا 5 ميلي‌متر در ماه رشد قدي دارند و ما تلاش مي‌کنيم در اين مرحله به رشد قد آنها کمک کنيم. با استفاده از مکمل‌هايي مانند روي مي‌توان 2 تا 3 سانتي‌متر قد را بلندتر کرد. شکي نيست که در سن جهش رشد، ورزش و تغذيه مي‌تواند نقش داشته باشد و حتما موثر است.

سلامت: بهترين سن مراجعه به متخصص تغذيه براي کمک به رشد قد چه زماني است؟

در دخترها 8 تا 9 سالگي و در پسرها 12 تا 13سالگي، بهترين سن مراجعه به متخصص تغذيه براي افزايش قد است اما توصيه ما اين است که ابتدا به متخصص غدد اطفال مراجعه و از نظر هورموني بررسي‌هاي لازم انجام شود و بعد به ما مراجعه کنند. در اين صورت با تغذيه، ورزش و مصرف مکمل مي‌توان 2 تا 3 سانتي‌متر به قد اين بچه‌ها اضافه کرد.

سلامت: چه غذاهايي به رشد قد کمک مي‌کنند؟تغذيه سالم به رشد بچه‌ها کمک مي‌کند. به علاوه عنصر «روي» در رشد قدي خيلي موثر است. برخي والدين با اين تصور که لبنيات قد بچه را بلند مي‌کند، مقدار زيادي شير و ماست به او مي‌دهند. درست است که مصرف کلسيم در دوران رشد لازم و ضروري است اما بايد به حدي مصرف شود كه نيازهاي اوليه را تامين كند. در صورت مصرف بيش از حد نه تنها به رشد کمک نمي‌کند بلکه ممکن است باعث شود صفحات رشد زودتر بسته شوند و باعث چاقي مي?شود. در پسرها مصرف روزانه 3واحد و در دخترها 5/2 واحد کلسيم کافي است. کمبود مواد غذايي‌اي مانند پروتئين و ويتامين a وقفه رشد ايجاد مي‌کند اما مصرفشان در فردي که کمبودي از اين نظر ندارد، لزوما باعث بلندتر شدن قد نخواهد شد.

سلامت: شما «روي» را چطور به رژيم غذايي عاطفه اضافه کرديد، به شکل مکمل يا از طريق مواد غذايي؟روي را به‌صورت مکمل مي‌دهيم كه با ترکيب‌هاي مختلف وجود دارد ولي بهترين آنها ترکيب روي با ويتامين‌هاي گروه b است. از طريق تغذيه نمي‌توان روي را براي افزايش قد در سن جهش رشد تامين كرد چون دوره کوتاهي داريم و مي‌خواهيم مصرف روي زياد باشد. مصرف گوشت‌ها، جوانه‌ها و حبوبات موثرند اما نوجوان‌ها خيلي اهل خوردن حبوبات و جوانه نيستند و گوشت را هم تا حدي مي‌توان در رژيم غذايي‌شان گنجاند. با وجود اينكه خيلي از متخصصان تغذيه مي‌گويند نيازها بايد از طريق غذا دريافت شوند، اما در 2 مورد ناچار به تجويز مکمل هستيم؛ يکي در افرادي که کمبود آهن دارند و نمي‌توانند آهن مورد نيازشان را از طريق رژيم غذايي دريافت کنند و يکي هم در مورد مصرف روي.

سلامت: خانم مرشدي قبل از مراجعه به شما آبميوه و لبنيات نمي‌خورده اما صحبت‌هاي شما روي او اثر گذاشته و الان لبنيات و آبميوه را دوست دارد. شما چطور با او صحبت کرديد؟متخصصان مشاوره مي‌گويند در مشاوره بايد در فرد انگيزه ايجاد کنيم و اين چند مرحله دارد؛ اول اينکه بايد اعتماد مراجعه‌کننده جلب و تفاوت‌هاي وضعيت موجود او با وضعيت ايده‌ال شرح داده شود. بايد راهکارها را بگوييم و از سرزنش پرهيز کنيم. راهکارها بايد عملي باشند؛ مثلا به فردي که اشتهاي زيادي ندارد نمي‌توان گفت صبح 3 ميوه بخور در حالي‌که خوردن يک ليوان آبميوه عملي است. در مورد اين خانم سعي شد براي تامين ويتامين‌ها به‌طور طبيعي، ايجاد شادابي و تامين کالري مورد نياز بدن از آبميوه استفاده شود. ما ابتدا با مراجعان مصاحبه و براساس عادت‌هاي غذايي‌اي که دارند، رژيم‌شان را تنظيم مي‌کنيم. البته ايشان هم برنامه را با دقت لازم اجرا کرده‌اند.: Bmi در کودکان و نوجوانان چطور محاسبه مي‌شود؟فرمول محاسبه bmi در کودکان و بزرگسالان يکي است و از تقسيم وزن بر حسب کيلوگرم بر قد برحسب متر به دست مي‌آيد اما تفسير آن متفاوت است. مثلا شاخص توده بدني 19 براي کودکان و نوجوانان خوب اما براي سنين بالاتر کم است و ما 5/22 را براي بزرگ‌ترها خوب مي‌دانيم. Bmi در سنين پايين با استفاده از گراف و نمودارهاي استاندارد و با توجه به سن و جنس ‌تفسير مي‌شود. شاخص توده بدني يا bmi خانم مرشدي 2 سال پيش 8/15 بوده و با توجه به نمودار روي صدک10 بوده‌اند اما الان شاخص توده بدني‌شان 8/17 است و نزديک به صدک 25 هستند. يعني وضعيتشان بهتر شده است اما هنوز هم کمتر از متوسط هستند.

سلامت: چرا افراد لاغر سخت وزن مي‌گيرند؟ براي افزايش وزن اين افراد رژيم غذايي بايد چه ويژگي‌هايي داشته باشد؟برخي افراد به‌طور سرشتي لاغرند و مي‌توان گفت کارخانه چربي‌سازي بدنشان کار نمي‌کند. ضمن اينکه به زورخوراندن کار سختي است. شما نمي‌توانيد به زور به فردي که اشتها ندارد، زياد غذا بدهيد چون حالت تهوع پيدا مي‌کند. اين کار بايد با مدارا و به‌تدريج انجام شود. معمولا حجم غذا را نمي‌توان افزايش داد اما مي‌توان با خوراکي‌هايي مانند آبميوه صبح، ماست چکيده همراه ناهار و دسر بعد از شام که نياز به اشتهاي زياد ندارد، انرژي دريافتي را 300 تا 400 کالري اضافه کرد. طبق محاسبه‌ها، با اضافه‌کردن هر كيلوکالري در روز، وزن فرد بايد آخر هفته 1گرم اضافه شود اما محاسبه به همين سادگي نيست و حتي اگر فرد ماهي نيم کيلوگرم اضافه کند براي ما مغتنم است. ضمن اينکه ما افزايش وزن را به هر قيمتي نمي‌خواهيم زيرا بافت چربي بايد در بدن توزيع داشته باشد و مقداري از وزن اضافه شده هم بايد مربوط به بافت‌هاي غيرچربي باشد.

سلامت: اين خانم بعد از رژيم، اشتهايشان هم بيشتر شده است، علت چيست؟

آبميوه صبح تا حدودي روي اشتها تاثير دارد اما اشتها تحت?تاثير عوامل محيطي است. اينکه ايشان انگيزه پيدا کرده‌اند و کاري براي بهبود وضعيتشان انجام داده‌اند، روي اشتهايشان تاثير داشته است.

نگاه فوق‌تخصص غدد

تبليغات افزايش قد غيرعلمي اند

دکتر محسن خوش‌نيت/ عضو هيات علمي دانشگاه علوم‌پزشکي تهران

در دختران پس از آغاز عادت ماهانه نمي‌توان براي افزايش قد کاري کرد. دخترها به‌طور طبيعي بعد از عادت ماهانه 2 تا 3 سانتي‌متر و حداکثر 7 سانتي‌متر قد مي‌کشند. اگر پدر و مادري با شکايت کوتاه قدي كودكشان به ما مراجعه کنند، ابتدا معاينه‌هاي لازم را انجام مي‌دهيم و براساس منحني‌هاي استاندارد، رشد قد او را مي‌سنجيم و چگونگي سرعت رشد را طي 6 تا 12ماه بررسي مي‌کنيم. اگر قد کودک يا نوجوان نسبت به هم‌سن و هم‌جنس‌هايش کمتر يا سرعت رشدش کم باشد، لازم است علل کوتاهي قد بررسي شود. هر بيماري عمومي ‌مزمن مي‌تواند روي رشد قد اثر بگذارد. مثلا بيماري‌هاي مزمن قلبي، ريوي، کليوي و کبدي، سوء‌جذب دستگاه گوارش، بيماري‌هاي التهابي روده، کم خوني‌هاي مزمن، پيوند اعضا، مصرف برخي داروهاي کورتوني و شيمي‌درماني در کودکان ممکن است بر رشد قد اثر بگذارند و همه اينها بايد بررسي شود. سپس مساله ژنتيک هم مورد بررسي قرار مي‌گيرد زيرا قد کودکان برآوردي از متوسط قدر پدر و مادر است.

كودك از نظر اختلالات هورموني هم بررسي مي‌شود و براي تشخيص کم‌کاري احتمالي تيروييد، برخي اختلالات کروموزومي ‌و کمبود هورمون رشد آزمايش‌هايي درخواست مي‌شود. اگر کمبود هورمون رشد وجود داشته باشد، در دختران قبل از عادت ماهانه، هورمون رشد تجويز مي‌کنيم. درمان هر چه زودتر شروع شود (حتي از سن 4تا5 سالگي) بهتر است. هورمون رشد در مواردي تجويز مي‌شود که کمبود آن وجود داشته باشد و اگر کودک مشکلي نداشته باشد تجويز هورمون رشد لازم نيست.

قد اين خانم 160سانتي‌متر است و اين نشان مي‌دهد کمبود هورمون رشد ندارند. توجه ايشان به تمرين‌هاي ورزشي و رژيم غذايي سالم بسيار خوب است. ورزش و تغذيه براي رشد قد ضروري است و حتما بايد به آن توجه شود. در پايان تاکيد مي‌کنم با بسته شدن صفحه‌هاي رشد پس از بلوغ، نمي‌توان کاري براي افزايش قد انجام داد و تبليغاتي مانند صندل، دمپايي و طب سوزني همه دروغ و کاملا بي‌اثر است و از لحاظ علمي ‌جايگاهي ندارند.

نگاه متخصص ارتوپدي تأثير تغذيه بر قد

دکتر حميد بهتاش/ دانشيار دانشگاه علوم?پزشکي تهران

تغذيه مناسب در دوران بلوغ (در دخترها 11تا 14سالگي و در پسرها 13تا 17سالگي) باعث مي‌شود ضريب رشد مقداري تغيير کند. رشد دخترها قبل از آغاز عادت ماهانه شروع مي‌شود و تا يک سال و نيم بعد از آن ادامه مي‌يابد. افزايش قد ايشان هم احتمالا به علت اين است كه در دوران رشد هستند. شايد بتوان گفت 10درصد افزايش قد اين خانم به دليل ورزش منظم و تغذيه مناسب و 90 درصد به علت بودن در سنين رشد بوده است.

ترک عادت بد نخوردن لبنيات نيز در رشد ايشان خيلي موثر بوده است. بچه‌ها از سنين کودکي و نوجواني بايد شير، ماست و پنير کافي (البته از نوع پاستوريزه و سالم) مصرف کنند چون مصرف لبنيات در رشد قدي و قدرت استخواني‌شان تاثير بسزايي دارد. بعد از اينکه رشد استخوان‌هاي بلند از نظر فيزيولوژيک متوقف شد، افزايش قد امکان‌پذير نيست و قاعدتا کفش‌ها و محصولات ديگر نيز بي‌اثرند و افراد نبايد به تبليغات كذب اين محصولات ‌توجه كنند. تنها روش علمي براي افزايش قد پس از توقف رشد استخوان‌هاي بلند، جراحي است که آن هم به دليل عوارض زياد توصيه نمي‌شود اما اگر کسي اصرار داشته باشد، بهترين سن براي انجام جراحي 20 تا 30 سال است.

نگاه متخصص تربيت بدني

کدام ورزش‌ها باعث افزايش قد مي‌شوند؟

دکتر فريده گنجوي/ عضو هيات علمي ‌دانشگاه آزاد

ورزش و فعاليت بدني از عوامل اثرگذار روي رشد عضلات و مفاصل بوده و در کنار ژنتيک و تغذيه، در افزايش قد تاثيرگذار هستند. برخي والدين تصور مي‌کنند ورزش‌هايي مانند بسکتبال و واليبال روي رشد قد موثرند اما اين موضوع بيشتر به استعداديابي مربي‌هاي ورزشي ارتباط دارد که براي واليبال افرادي که دست‌ها و بالاتنه بلند دارند و در بسکتبال افرادي که پاهاي بلند دارند، انتخاب مي‌کنند. افراد قد بلند به دليل تعادل و مهارت‌هايي که در ورزش ژيمناستيك بايد اجرا شود، سراغ اين ورزش نمي‌روند. فعاليت‌هاي قدرتي و انعطاف‌پذيري ژيمناستيک به تقويت عضلات و تراکم استخوان کمک مي‌کند اما عامل بلند شدن قد نيست. جهش‌ها و حرکات سنگين در سنين 12 تا 18 سالگي تا حدودي رشد طولي استخوان‌ها را افزايش مي‌دهد اما سبک زندگي و نوع تغذيه هم در اين موضوع موثر است. توجه خانم مرشدي به تغذيه بسيار خوب است و برنامه غذايي مناسب و ميزان مصرف پروتئين در کنار فعاليت بدني نيز بايد مورد توجه قرار بگيرد.

فعاليت بدني روي شکل اسکلت، افزايش تعداد و حجم تارهاي عضلاني تاثير دارد. اگر ژيمناستيک به‌طور حرفه‌اي کار شود، افزايش بافت عضلاني باعث افزايش وزن مي‌شود. علاقه‌مندي به نوع فعاليت بدني نيز عامل اثرگذار و مهمي است و اين خانم حتما به اين ورزش علاقه داشته‌اند و متناسب با وضعيت جسمي‌شان بوده است که توانسته‌اند در آن موفق شوند.

نگاه متخصص طب فيزيکي

فقط تا 30سالگي وقت داريم!

دکتر شهرام صادقي/ عضو هيات علمي دانشگاه علوم?پزشکي شهيد بهشتي

ايشان ورزش مناسبي را انتخاب کرده‌اند چون احتمال برخورد و آسيب‌ديدگي در ژيمناستيک کم است. ورزش منظم براي اين خانم فوايد زيادي دارد. انجام ورزش‌هايي که دويدن و جهيدن دارند، باعث افزايش تراکم استخوان مي‌شود. ما فقط تا 30 سالگي وقت داريم با رژيم غذايي مناسب، مصرف کلسيم، ويتامين d و ورزش و تحرک، انبار استخواني‌مان را پرکنيم تا بقيه عمر زندگي راحت‌تري داشته باشيم.

فايده ديگر ورزش اين است که تناسب قلبي و عروقي را بالا مي‌برد و احتمال سکته مغزي و قلبي در افرادي که ورزش منظم انجام مي‌دهند، کمتر است. براي اين منظور 5 روز در هفته و هر بار حداقل نيم ساعت ورزش با شدت متوسط در حدي که ضربان قلب و تنفس تند شود، کافي است. با ورزش، گروهي از عضلات تقويت مي‌شوند و احتمال آسيب در آن ناحيه کمتر خواهد بود. احتمال شکستگي و دررفتگي در ورزشکاران نيز کمتر است و وقتي دچار آسيب مي‌شوند، زودتر بهبود پيدا مي‌کنند. ايشان روزي 2ساعت ورزش مي‌کند. انجام ژيمناستيک با شدت متوسط 10 کيلوکالري در دقيقه انرژي مي‌سوزاند، يعني 1200 کيلوکالري در 2ساعت. با توجه به اينکه 10 سال است ورزش مي‌کنند، ممکن است هنگام تمرين 15تا 16کيلوکالري در دقيقه بسوزانند. بنابراين اگر به هر دليل ورزش را قطع ‌کنند، براي پيشگيري از چاقي بايد مصرف کالري‌ را کاهش و رژيم غذايي‌شان را تغيير دهند. اگرچه ورزش منظم طي چند سال باعث تقويت عضلات، تناسب جسمي ‌و تقويت قلب و عروق مي‌شود اما اگر فرد زندگي بي‌تحرك را در پيش بگيرد و ورزش نکند، بعد از مدتي همه اين مزايا را از دست مي‌دهد. توصيه مي‌کنم خانم مرشدي با توجه به اينکه از کودکي ورزش را شروع کرده‌اند و در سن نوجواني هم ادامه داده‌اند، در آينده نيز حتما آن را ادامه دهند.

نگاه متخصص فيزيولوژي ورزشي تأثير ورزش بر قد

دکتر علي آذربايجاني/ عضو هيات علمي‌دانشگاه آزاد

معمولا افراد تا سقف ژنتيكي خودشان قد مي‌کشند، مگر اينكه عوامل محيطي در طول زندگي‌شان خيلي متغير باشد؛ مثلا سوء تغذيه شديدي پيدا كنند يا در اثر ورزش‌هاي سنگين يا بيماري، آسيبي به صفحه‌هاي رشد استخواني‌شان وارد شود.

در مورد ورزش ژيمناستيك، نمي‌توان به‌طور قطع گفت كه اين ورزش قد را كوتاه يا بلند مي‌كند اما اگر فشارهاي خيلي زيادي به استخوان‌هاي پا وارد شود و اين فشارها آنقدر شديد باشند كه باعث استخواني شدن صفحات رشد شوند، مي‌تواند باعث توقف رشد قد كودك شود. درباره اين خانم نيز نمي‌توان به‌طور قطع ثابت كرد ورزش ژيمناستيك در اندازه قد و وزن ايشان اثرگذار بوده يا تغذيه يا دوران رشد.

ژيمناستيك هم مانند دووميداني، يك رشته مادر است و مهارت‌هاي حركتي و حفظ تعادل را در بالاترين سطح آموزش مي‌دهد. در اين ورزش، توانايي كنترل عصب و عضله بسيار زياد مي‌شود و به كنترل‌هاي حركتي و رشد مهارت‌هاي پايه تا حد زيادي كمك مي‌كند.

خانم مرشدي از 6 سالگي ورزش را شروع کرده‌اند. اگر پدر و مادر بخواهند فرزندشان در آينده در يک رشته ورزشي قهرمان شود، بهتر است از سنين پايين شروع كنند. در مورد ژيمناستيك اين موضوع ضروري است، ولي اگر هدف پدر و مادر فقط سلامت فرزندشان باشد، كودكان خودشان فعاليت‌هاي زيادي در طول شبانه‌روز انجام مي‌دهند. اين فرآيند «فعاليت عادتي روزانه» نام دارد و در تمام كودكان سالم وجود دارد، به اين شرط كه پدر و مادر تلاش كنند فرزندشان وابسته به تلويزيون يا بازي‌هاي رايانه‌اي كه مانع تحرك كودك هستند، نشود. اگر «فعاليت عادتي روزانه» کودک به دليل شهرنشيني و آپارتمان‌نشيني كم شده است، توصيه مي‌شود بدون تاکيد روي يک ورزش خاص، او را در رشته ورزشي مورد علاقه‌اش ثبت نام کنيد ولي نبايد انتظار داشت با ورزش‌كردن قد کودک بلند شود. ضمنا ورزش‌هاي سنگين براي كودكان توصيه نمي‌شود.

در دختربچه‌ها انجام تمرين‌هاي ورزشي شديد كه باعث پايين آمدن درصد چربي بدن و وزن شود، مي‌تواند بلوغ را به تاخير بيندازد و تا حدودي باعث افزايش رشد قدي شود اما آنقدر تفاوت‌هاي بين فردي وجود دارد كه ممكن است براي برخي دخترها اين اتفاق نيفتد.

نكته مهم درمورد ورزش کودکان و نوجوانان اين است كه بايد زير نظر مربي با تجربه و داراي صلاحيت ورزش كنند و در طول دوره ورزشي زير نظر متخصص تربيت بدني، متخصص تغذيه و تحت معاينه‌هاي دوره‌اي قرار داشته باشند. مکان ورزشي نيز بايد سالم، عاري از خطر، دور از آلاينده‌هاي زيست محيطي مانند كارخانه‌ها و ترمينال‌هاي مسافربري و زيرنظر فدراسيون ورزشي همان رشته باشد. ابزار و وسايل ورزشي نيز بايد سالم باشند و كفش و لباس مناسب ورزشي براي بچه‌ها تهيه شود. نكته مهم ديگر توجه به تغذيه آنهاست كه دچار سوء تغذيه و تعادل انرژي‌شان منفي نشود.

نگاه روان‌شناس

رفتارهاي غذايي از کودکي شکل‌ مي‌گيرند

دکتر بهروز بيرشک/ عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي تهران

ما بايد از ابتدا به شکل‌گيري عادت صحيح غذا خوردن در بچه‌ها توجه داشته باشيم. متاسفانه گاهي در خانواده‌ها به زور به بچه غذا مي‌دهند و حتي مادر قاشق به دست دنبال بچه راه مي‌افتد تا به او غذا بدهد يا اگر بچه بگويد غذايي را دوست ندارد غذاهاي ديگر و حتي فست‌فود برايش تهيه مي‌کنند. اين رفتارها باعث مي‌شود بچه به اين روش عادت کند. بهتر است از ابتدا کودک به خوردن غذاهاي سالم عادت کند و عادت غذايي درست داشته باشد.

وقتي بچه‌اي بدغذاست توصيه‌ها و حرف‌هاي والدين روي او تاثير ندارد و بايد ديد رفتار پدر و مادر از ابتدا در مورد غذا خوردن او چگونه بوده است. بدغذايي كودك ممکن است واکنشي به رفتارهاي وسواس‌گونه و اصرار بيش از حد والدين باشد. با تاکيد و اصرار بيش از حد والدين درباره غذا خوردن، نوعي مقاومت در فرزندشان به وجود مي‌آيد. در بچگي ممکن است کودک غذا را به زور بخورد اما لذتي نبرد و وقتي بزرگ‌تر شد به درخواست‌ها مقاومت ‌کند و با اين کار بگويد من ديگر بزرگ شده‌ام و نمي‌توانيد به زور به من غذا بدهيد.

وقتي نوجوان به متخصص تغذيه، پزشک، مشاور يا فرد ديگري که حرف او را قبول دارد مراجعه مي‌کند، تاثير حرف او بيشتر از والدين خواهد بود که يک حرف را هر روز آنقدر تکرار مي‌کنند که خاصيتش را از دست مي‌دهد!

نکته ديگر اينکه ايشان از کودکي به همت پدر و مادر و علاقه خودشان ورزش مي‌کنند. ورزش در هر سن و سالي فوايد زيادي دارد و باعث بهبود وضعيت جسمي و رواني مي‌شود. متاسفانه در سيستم آموزشي ما برنامه‌هاي ورزشي مناسبي وجود ندارد و بچه‌ها در مدارس آموزش ورزشي مناسب و علمي نمي‌بينند. در آنها ايجاد انگيزه نمي‌شود و به ورزش‌ ترغيب نخواهند شد و اين مشکل کاملا مشهود است.

هفته نامه سلامت