دكتر پرويز رزاقي/روان‌شناس و مدرس دانشگاه آزاد اسلامي
27 توصيه به والدين كلاس‌اولي‌ها

اگرچه در دنياي آموزشي امروز، فرزندان قبل از بازگشايي رسمي‌ مدارس و حضور در كلاس اول به مراكز آموزشي مثل مهدكودك و پيش‌دبستاني پا مي‌گذارند و معنا و مفهوم معلم، مربي، آموزش و درس و نظم و انضباط را مي‌آموزند...

اما هيچ چيزي تجربه اول نمي‌شود. اول هميشه جذاب و زيباست؛ اول بهار (نوروز)، اولين روز تولد، اول ماه مهر (بازگشايي مدارس)، اولين شب زمستان (چله)، خلاصه هميشه اول بودن خوب است. به همين بهانه و در آغاز فصل بازگشايي مدارس مي‌خواهم نكاتي درباره كلاس اولي‌ها و وظايف روان‌شناختي مدرسه و خانواده ارايه دهم.


1 همراهي كردن كودك در روزهاي اول سال تحصيلي بسيار مهم است. حتي اگر فرصت كافي نداشته باشيد، در چند روز اول مدرسه، فرزندتان را هنگام رفتن به مدرسه و برگشتن همراهي كنيد.

2 در روزها و هفته‌هاي آغازين به كودك خود اطمينان بدهيد كه دنبال‌اش مي‌رويد.

3 سعي كنيد هنگام ورود كودك به منزل غذا آماده باشد، زيرا تغذيه نامناسب و گرسنه ماندن از عوامل بروز پرخاشگري و لجبازي در كودك است.

4 وقتي كودك از مدرسه به منزل برمي‌گردد، حداقل يكي از اعضاي خانواده (مخصوصا مادر) در انتظار او باشد. بهتر است پدر و مادر در هفته‌هاي آغازين ورود دانش‌آموز به مدرسه ساعت كاري خود را طوري تنظيم كنند كه يكي از آنها حتما در خانه باشد. در روزهاي ديگر نيز بهتر است از اقوام نزديك مثل مادربزرگ كمك بخواهيد. حتي‌المقدور از دادن كليد به فرزند يا پشت در منتظر گذاشتن او بپرهيزيد زيرا اضطراب در اين‌گونه فرزندان (بچه‌هاي كليدبه‌دست و پشت‌دري) بسيار بيشتر از بچه‌هاي ديگر است.

5 فرزندان‌تان را هر شب به موقع و در ساعت معيني (مثلا 9 شب) بخوابانيد. معمولا كودكان دوست دارند تا آخر شب بيدار بمانند ‌اگر فرزندي زود و به موقع به رختخواب نرفت، در صورت لزوم برنامه خواب خانواده بايد تغيير كند به عبارتي همه اعضاي خانواده بايد زودتر بخوابند تا كودك دلواپسي نداشته باشد كه «من خوابم ولي ديگران در حال تماشاي تلويزيون هستند.»

6 به فرزندتان آموزش دهيد به تنهايي وسايل مدرسه‌اش را جمع كند و از شما انتظار انجام آن را نداشته باشد.

7 به حرف‌ها و احساسات بچه‌هاي كلاس اول توجه دقيقي داشته باشيد.

8 خاطرات خوب و خوش خود يا خواهر و برادر بزرگ‌تر او را از مدرسه برايش بازگو كنيد.

9دانش‌آموز خود را با ظاهر آراسته به مدرسه بفرستيد تا نزد هم‌كلاسي‌هاي خود شرمنده و خجالت‌زده نشود.

10 بهتر است نام دانش‌آموز توسط خود دانش‌آموز روي وسايل شخصي مدرسه‌اش نوشته شود.

11 بهتر است در انجام تكاليف كودك، نظارت و همراهي داشته باشيد و به جاي او كاري انجام ندهيد.

12 از مدرسه به عنوان حربه‌اي براي تنبيه استفاده نكنيد. مثلا نگوييد: «اگر مشق‌هايت را ننويسي، به معلمت مي‌گويم!»

13 بهتر است معلمان بيشتر از نيرو و توان كودك از او تكاليف درسي نخواهند.

14 براي سازگاري بيشتر دانش‌آموز با مدرسه، به او اجازه بدهيد با اولياي مدرسه به بازديد و اردوهاي تفريحي كوتاه‌مدت (باغ‌وحش، پارك و موزه) برود.

15از سرزنش و تحقير فرزندتان به خاطر رفتارهاي نادرست او، به ويژه در حضور ديگران، خودداري كنيد.

16نبايد فكر كنيد حالا كه فرزندتان به مدرسه مي‌رود، ديگر مسووليتي متوجه شما نيست و همه كارها بر عهده مسوولان مدرسه است.

17 وقتي به فرزندتان وعده‌اي مي‌دهيد حتما به وعده خود عمل كنيد. بايد سعي كنيد وعده‌هاي شما با عمل او متناسب باشد، يعني در مقابل كار كوچك او، وعده‌هاي بزرگ و طولاني ندهيد: «اگر درس بخواني، تابستان برايت دوچرخه مي‌خرم!»

18 با برنامه‌ريزي نامناسب براي انجام تكاليف و درس خواندن، تمام اوقات فراغت و استراحت را از فرزندان‌تان نگيريد.

19 هنگامي‌ كه با فرزندتان نزد معلم او مي‌رويد بايد سعي كنيد حرمت و احترام معلم و فرزندتان را كاملا حفظ كنيد.

20 اگر فرزندتان مشكل جسمي‌ و رواني خاصي دارد، حتما با اولياي مدرسه در ميان بگذاريد.

21 در تمام مدارس براي والدين، به ويژه والدين كلاس‌اولي‌ها، جلسه‌هاي آموزش خانواده برگزار مي‌شود.در اين جلسات فعالانه شركت كنيد.

22 به گونه‌اي برخورد نكنيد كه كودك به خاطر رفتن به مدرسه احساس گناه كند. هنگامي‌ كه مي‌گوييد: «بابا كار مي‌كند و زحمت مي‌كشد تا تو درس بخواني» كودك فكر مي‌كند مرتكب گناه و جرم بزرگي شده است.

23 شما والدين و اعضاي خانواده بايد از هر گونه درگيري لفظي و فيزيكي خودداري كنيد و محيط منزل را براي فرزند‌تان شاد و آرام نگاه داريد تا کودک‌تان احساس امنيت كند. به‌طوركلي فضاي مطلوب رفتاري و عاطفي خانواده موجب شكوفا شدن استعداد فرزندان مي‌شود.

24 اگر فرزندتان يكي از وسايل مدرسه‌اش را گم كرده است، حتما از او بخواهيد فردا در مدرسه جست‌و‌جو و آن را پيدا كند و از معلم و همكلاسي‌هايش نيز كمك بگيرد. نبايد او را به خاطر اين بي‌توجهي تنبيه كنيد و يا او را بترسانيد.

25 اگر فرزندتان كار خوبي انجام داده، بلافاصله پس از بازگشت از مدرسه به او پاداش بدهيد تا رفتارهاي مثبت را در او تثبيت كنيد.

26 فرزندتان را با توانمندي‌ها و مهارت‌هايش آشنا كنيد.

27 از اين خطاي رايج كه فرزندتان را به‌صورت كودكي خودتان تصور كنيد و بخواهيد نيازهاي ارضانشده كودكي‌تان به وسيله او برآورده شود، بپرهيزيد. به ياد داشته باشيد كه او انساني ديگر است و احساسات خودش را دارد.

هفته نامه سلامت