٭ حسين سليمان پورمقدم - كارشناس ارشد روانشناسي
از آنجائي كه پايه اول ابتدايي در نظام تعليم و تربيت از جايگاه خاصي برخوردار است، حساسيت والدين در مورد چگونگي فرايند ثبت نام - انتخاب نوع مدرسه و اظهارنظر در مورد معلم فرزندشان قابل تأمل و تعمق است.




آنچه از ديدگاه تربيتي حائز اهميت است اين است كه شروع پايه اول مطلوب و مناسب به همان اندازه مي تواند موفقيت كودك را در پايه هاي بعدي تضمين نمايد كه شروع نامطلوب و تداوم آن عدم موفقيت وي را در سالهاي بعدي به دنبال خواهد داشت. (خشت اول چون نهد معمار كج تا ثريا مي رود ديوار كج) و اينجاست كه رسالت اساسي مراكز پيش دبستاني كه همان آماده كردن كودك براي شروع آموزش رسمي است نمود پيدا مي كند.
لازم به ذكر است كه پايه اول، اولين مرحله مسؤوليت پذيري كودك در زندگي است. او با واردشدن به اين پايه، رسماً وظيفه اي را بر دوش گرفته و به طور جدي از نحوه انجام وظيفه مورد ارزيابي قرار مي گيرد. از طرفي پايه اول مرحله اي است كه در آن كودك پيروي از ديگران را به طور جدي آغاز مي كند.
در نتيجه اهميت و جايگاه خاص پايه اول و حساسيت والدين در اين دوره، موجب شد تا نكاتي آموزشي و تربيتي را به صورت سؤال مطرح كنيم تا والدين، بويژه مادران، با پاسخ به آنها بتوانند موفقيت فرزندانشان را در پايه اول افزايش دهند.
بهتر است بعد از پاسخگويي به سؤالات، پاسخها را به ويژه اگر منفي هستند با يك روانشناس كودك يا متخصص آموزشهاي ويژه در مراكز مشاوره در ميان بگذاريد و راهنماييهاي لازم را دريافت كنيد.

به اين پرسشها پاسخ دهيد
1- آيا فرزند شما كه قرار است در پايه اول ثبت نام شود از نظر
اجتماعي - شناختي و عاطفي از رشد كافي برخوردار است؟ يعني آيا قدرت ارتباط با ديگران را دارد؟ آيا مي تواند احساسات خود را بيان كرده، از حقش دفاع نمايد؟ آيا دوري از شما را به مدت حداقل 4ساعت تحمل مي كند؟ آيا از نظر هوشي، تلفظ و اداي كلمات و حروف مشكلي ندارد؟
2- آيا از سلامت جسماني كودك كلاس اولي خود اطمينان داريد؟ يا به عبارتي ديگر آيا كودك شما سابقه تشنج - بيماري قلبي - تنفسي - شنوايي - بينايي و... ندارد؟ و اگر پاسخ مثبت است حتماً مراتب و موارد لازم را به اطلاع مسؤولان آموزشگاه برسانيد.
3- آيا كودك شما قسمتهاي مختلف بدن خود را مي شناسد:
چشمها - پاها - شانه ها - مچها - زانوها و...
4- آيا مي تواند يك قسمت از بدن خود را مثلاً گوش راست را با دست چپ و يا پاي راست را با دست چپ لمس كند؟
5- آيا مي تواند روي يك پا با چشمان باز به مدت ده ثانيه و با چشمان بسته به مدت 3ثانيه به صورت متعادل بايستد؟
6- آيا او مي تواند بدون اين كه تعادلش را از دست بدهد روي يك پا و بعد پاي ديگري لي لي كند؟
7- آيا كودك شما مي تواند همزمان دو پايي بالا بپرد يا به اصطلاح جفت پا بزند؟
8- آيا مي تواند به راحتي دوچرخه سواري كرده، تعادلش را حفظ نمايد؟
9- آيا او مي تواند از روي طناب به راحتي بپرد؟(تغيير ارتفاع طناب ضروري است)
10- آيا مي تواند بندهاي كفشش و دكمه هاي لباسش را باز كرده، مجدداً ببندد؟
11- آيا اگر در ابتدا دو خط موازي با فاصله 4 سانتيمتر و سپس دو خط منحني با فاصله 3سانتيمتر بكشيد مي تواند بدون اين كه به دو طرف برخورد كند با مداد از بين آنها عبور نمايد؟
12- آيا اگر تصاويري مثل دايره - مربع و... به او نشان دهيد مي تواند از آنها به طور دقيق كپي كرده، آنها را بكشد؟
13- آيا اگر با چوبهاي كبريت اشكالي مانند خانه - گلدان درست كنيد، او نيز مي تواند مانند آنها را درست كند؟
14- آيا اگر تا چهار كلمه را به او بگوييد و بعد از يك مكث كوتاه از او بخواهيد آنها را تكرار كند، مي تواند به ترتيب و به گونه اي صحيح همان كلمات را تكرار كند؟
15- آيا اگر جفت كلماتي كه صداي مشابهي دارند براي كودك بخوانيد قادر است آنها را به همان گونه تكرار كند. مثلاً جفت كلمات: (باز - غاز) (پارو - جارو) (است - هست) (حوض - موز) و...
16- آيا اگر شيئ مثل مداد را با فاصله 40 سانتيمتر از چشمانش در جهات مختلف به چرخانيد مي تواند بدون اين كه سرش را به چرخاند فقط با چشمانش به تعقيب مداد بپردازد؟
17- آيا اگر كاري را شروع مي كند - مثلاً نقاشي مي كشد - مي تواند آن را تا انتها ادامه دهد يا در فواصل انجام كار مدام بلند مي شود و تمركز لازم را ندارد؟
18- آيا مفاهيم كوتاه - بلند - باريك - ته - عمق - بالا - پايين - زير - رو و... را مي داند؟
19- آيا مي تواند مداد را به خوبي در دست بگيرد - يك شعر ساده را حفظ و بازگو كند؟
20- آيا او را عادت داده ايد كه شبها زودتر بخوابد و صبحها نيز زودتر بيدار شود تا آمادگي لازم را براي شروع مدرسه پيدا نمايد؟
21- آيا مي دانيد اگر بعد از دو ماه از شروع سال تحصيلي احساس كرديد فرزند شما بدخط مي نويسد - برخي حروف و كلمات را جا مي اندازد يا برخي كلمات را نمي تواند بخواند و بنويسد و يا در رياضي دچار مشكل است بايد حتماً به متخصص آموزشهاي ويژه در مراكز مشاوره مراجعه نماييد؟
22- آيا مي دانيد اگر در پايگاه سنجش يا مراكز استثنايي در برگه معرفي به مدرسه اش عناوين "اختلال رفتاري - يا ديرآموزي" قيد شده است قبل از شروع مدارس حتماً بايد با يك روانشناس كودك يا متخصص آموزشهاي ويژه تماس بگيريد؟
23- آيا مي دانيد كودكاني كه پدرانشان ارتباط عاطفي بهتر و بيشتري با آنها دارند سال تحصيلي را با انگيزه بيشتري شروع مي كنند؟
24- آيا مي دانيد ارتباط شما با معلم فرزندتان در طي سال تحصيلي ضامن موفقيت بيشتر وي خواهد بود؟
25- آيا احساس مي كنيد كه فرزند پايه اول شما تحرك بيش از حدي دارد - از در و ديوار بالا مي رود و تمركز و دقتش پايين است و به توصيه ها و تذكرهاي شما توجهي ندارد؟
26- آيا شما به ويژه مادران عزيز مي توانيد دوري از فرزندتان را به مدت حداقل 4ساعت تحمل كنيد؟ آيا به او وابسته نشده ايد و با رفتن او به مدرسه دچار اضطراب نمي شويد؟
27- آيا فرزند شما ترس از مدرسه ندارد يعني اگر متوجه شديد در روزهاي اول سال تحصيلي با گريه در مدرسه حاضر مي شود و علايم اضطراب نظير دل درد - دستشويي زياد - خيس كردن - تهوع و... را دارد، سعي نكنيد او را به زور بفرستيد بلكه بهتر است خيلي سريع با يك مركز مشاوره تماس بگيريد.
28- مي دانيد نبايد قبل از شروع مدارس، خواندن و نوشتن را به كودكتان بياموزيد؟
پس بهتر است مفاهيم كلي مثل بلند - كوتاه و... را به او ياد دهيد. اگر او خواندن و نوشتن را از قبل بداند در كلاس احساس خستگي و يكنواختي خواهد كرد.
29- آيا مي دانيد نبايد در انجام تكاليف كودكتان خيلي سخت گيري كنيد، مثلاً او را وادار نكنيد كه مدام پاك كند - قشنگ تر بنويسد و...
30- آيا مي دانيد شما فقط به عنوان يك راهنما در انجام تكاليف او هستيد و نه يك همراه. پس به هيچ عنوان او را در انجام تكاليف به خود وابسته نكنيد، زيرا در پايه هاي بعد شديداً دچار مشكل خواهيد شد.
31- آيا سن تقويمي يعني سني كه به دنيا آمده است با سن شناسنامه اي او يكسان است؟ اگر سن شناسنامه اش جلوتر است يعني اگر شناسنامه اش را حتي يك روز بزرگتر گرفته باشيد ممكن است در مدرسه از نظر آموزشي و عاطفي دچار مشكل شود.
32- آيا فرزند شما دوره آمادگي را گذرانده است؟ اگر پاسخ منفي است سعي نماييد در اين مدت باقيمانده او را بيشتر با مفاهيم مختلف آشنا نموده، دايره لغات و دامنه اطلاعات او را در حد توانايي اش افزايش دهيد