* شناخت کودک خجالتي

* شناخت کودک تکانشي ٬ پرانرژي ٬ قابل تحريک

* کمک به کودکاني که وارد مدرسه جديد مي شوند

* درک و شناخت کودکاني که مشکلات خانوادگي دارد

* شناخت کودکاني که باهوشند .

* شناخت کودکاني که مشکلات يادگيري ٬ مشکلات جسماني و مشکلاتي در سلامت روان دارند.

* چگونه به کودک مضطرب کمک کنيم

* نکات مهم و عمومي براي آمادگي رفتن به مدرسه



بعضي از کودکان براي آغاز سال تحصيلي جديد نيازهايي بيش از خريد کتاب ، کيف ، لباس، کفش .... دارند . همه کودکان مشتاق براي روبرو شدن با اولين روز مدرسه نيستند . مدرسه براي کودکان با اعتماد به نفس ضعيف ، مشکلات يادگيري ، عدم سلامت رواني، ‌شرايط استرس زا در خانه مي تواند درگيريهاي و گرفتاريهاي ويژه اي داشته باشد . وقتي والدين نگرانيهاي خاص براي کودکانشان دارند آماده کردن آنها قبل از مدرسه مي تواند سال تحصيلي خوبي براي کودک ، والدين و معلم باشد .

اگر چه هيچ والد يا کودکي دوست ندارد که مشکلاتشان آشکار شود ولي درک شرايط کودک و شناسايي توانايي و ضعف ٬ او پيش بيني مشکلات نهاني ، مصاحبه و مشاوره با متخصصين مربوطه مي تواند مشکلات را بطور مثبت رفع و مانع از هدر رفتن در طي سال شود .

* شناخت کودک خجالتي

بعضي ازکودکان ذاتاً دير جوشند . عليرغم سن شان ، آنها در مکانهاي آشنا و با افراد آشنا راحت هستند ممکن است آنها فطرتاً محتاط و با دقت باشد ولي در شرايط پيش بيني نشده راحت نيستند . کودکان خجالتي اغلب در دوست يابي و حفظ دوستي مشکل دارند . خجالتي بودن لزومأ به ضرر و زيان کودک نيست . مهم اين است که تواناييهاي ديگر کودک را کشف و تقويت کنيم .



* کمک به کودک خجالتي

- روش ملايم بودن با کودک را به کار ببريد

بهتر است کودک خجالتي را مجبور نکنيد که به زمين بازي رفته و با کودکان بازي کند . اين کار مي تواند کودک خجالتي را دستپاچه وهول بکند بايد کمک کنيم تا آنها تمايلات خجالتي خود را به مرور زمان و با تمرين کنترل کنند .

- فعاليتهاي هماهنگ و برنامه ريزي شده

زمانهاي بازي و گردشهاي دسته جمعي را با همسالان کودک که با آنها احساس راحتي ميکند هماهنگ کنيد اين هماهنگي قبلي با کودک باعث مي شود که او احساسات خود را کنترل کرده و آمادگي قبلي نسبت پيشامدها داشته باشد .

- با کودک خود نقش بازي کنيد .

چگونه شروع به گفتگو ، چگونه ملحق شدن و يا پاسخ دادن به ديگران را با کودک خود تمرين کنيد . با آماده کردن روشهاي پاسخ گويي به سئوالات اوليه و تمرين آنها با کودک در خانه و يا سوپرمارکت يا با دوست جديد مي توانيد اعتماد به نفس او را افزايش دهيد .

با معلم کودک خود قبل از شروع سال تحصيلي صحبت کنيد و از او بخواهيد بطور پنهاني شما را ياري دهد . به عنوان مثال معلم مي تواند به خاطر داشته باشد که دانش آموزان را چگونه در پروژه ها يا فعاليتهاي عصرگاهي و فوق برنامه هماهنگ کند .



* شناخت کودک تکانشي ٬ پرانرژي ٬ قابل تحريک

کودکي که در کارها عجله مي کند و منتظر نوبت خود نمي شود ممکن است پر زور و پر انرژي بوده و کنترل آن در کلاس همراه دانش آموزان سخت باشد . قبول مقررات گروهي و برنامه زماني براي کودکي که بدون برنامه ريزي ساعتي وارد آمادگي يا کلاس اول دبستان مي شود مشکل است . کودکان تکانشي نياز دارند ياد بگيرند براي جواب دادن يا سوال پرسيدن دستشان را بلند کنند تا در موضوعات مشارکت کنند .

* کمک به کودک تکانشي ٬ پر انرژي ٬ قابل تحريک

- روزنه اي براي کودک پيدا کنيد .

اين کودکان نياز دارند روزنه اي يا مفري براي تخليه انرژي و شور و شوقشان داشته باشند براي آنها زنگ تفريحهايي طراحي کنيد .

- روشهايي را در کلاس اجراء کنيد .

با هماهنگي معلم مقرراتي را در کلاس ايجاد کنيد و به کودک کمک کنيد تا خودشان را کنترل کند . فعاليتها و وظايف خاصي را مشخص کنيد . توزيع ورقه ها ٬ پاک کردن تخته ٬ پيام رساني و... که کاملاً مناسب سطح فعاليتهاي کودکانه است .

- به رفتارهاي مناسب کودک در خانه توجه کنيد و آنها را تقويت کنيد .

والدين مي توانند در خانه فرصتهايي را براي رفتارهايي که قابل انتظار است ايجاد کنند براي مثال چه موقع نوبت خود را در بازي حفظ کنيم ٬ در ميز غذاخوري نوبت خود را رعايت کنيد بعد اشاره کند به رفتارهايي که شبيه آن در کلاس انتظار مي رود .



* کمک به کودکاني که وارد مدرسه جديد مي شوند

کودکاني که وارد مدرسه جديد مي شوند ممکن است بخاطر از دست دادن دوستان گذشته و محيط قبلي ماتم بگيرند و حتي گاهي عصباني شوند . آنها احساس عدم توانايي در موفقيتهاي درسي و همچنين موفقيتهاي روابط اجتماعي مي کنند . از طرف ديگر ممکن است آنها مشتاق باشند تا فرصتهاي جديدي را بدست آورند . با آنها همدلي کنيد .

- آشنايي با محيط

ارائه اطلاعات به کودکان عامل اصلي است که کودک را از نظر احساسي براي ورود به مدرسه آماده مي کند اين تجربيات اوليه يعني آشنايي با محيط مدرسه (حياط ٬ دستشويي٬ دختر مدرسه ٬ خانه بهداشت ٬ ... ) و پرسنل آن (ناظم ٬ مدير ٬ خدمتکار مدرسه و...) و قوانين و مقررات مدرسه کمک مي کند تا کودک احساسات خود را اداره کند .

- تعادل بين دوستان جديد و قديم و فعاليتهاي جديد و قديم ايجاد نماييد

به کودکان اجازه دهيد تا همزمان با کسب تجربيات جديد ارتباط خودشان را با گذشته قطع نکنند . موفقيتهاي گذشته او را يادآوري کنيد و تواناييهاي ويژه او را برجسته نماييد . نگرش او را تقويت کرده و احساسهاي ناشي گرايانه او را کم کنيد . بهتر است به کودکان فرصت دهيم با آشنايي با فرهنگ معمول در مورد دوستان و فعاليتهايي که مي خواهد در آن مشارکت داشته باشد خودش تصميم گيري کند .


* درک و شناخت کودکاني که مشکلات خانوادگي دارد

کودکان مدت زمان زيادي از زندگي خود را در مدرسه دور از خانه و خانواده مي گذراند اما آنها استرسهاي شخصي خود را همراه خود دارند . بعضي از کودکان در کلاس در خانواده اي زندگي مي کنند که مشکلات طلاق ٬ بيماري و يا ساير نگرانيها را دارند . اين شرايط فشار را در خانه بطور نا آشکار روي نمرات ٬ تعاملات همسالان اثر منفي مي گذارد.

* کمک به کودکاني که مشکلات خانوادگي دارند .

- هماهنگي و همکاري

در طي بحرانها يا وقتي که ساختار خانه به هم مي ريزد ضروري است که ديگران در جريان تغييرات قرار گيرند . به پرسنلي که در کاهش استرس به کودک کمک مي کنند اطلاع دهيد و افرادي که زمان بيشتري را با کودک مي گذرانند و کمبودهاي مورد نظر را جبران مي کنند در جريان بگذاريد .

- شناسايي حمايتها

والدين شايد ترجيح دهند گروههاي خاصي را که مي توانند از کودک محافظت کنند انتخاب کنند . به کودک اجازه دهيد بداند چه افراد مشخصي جهت حمايت آنها انتخاب شده دانستن اين اطلاعات احساس آرامش به کودک مي دهد و او بدنبال کمک از اين اشخاص مي شود .

- حفظ برنامه هاي روزانه

حفظ برنامه هاي روزانه ممکن است شرايط ثابت و ايمني ايجاد کند و ميزان نگراني کودک را کاهش دهد و به او کمک کند که کودک اين احساس را داشته باشد که شرايط تحت کنترل است .


* شناخت کودکاني که باهوشند .

حفظ انگيزه يادگيري براي همه کودکان بخصوص براي آنهايي که در بعضي زمينه سرآمد ترند بسياري ضروري است. درجه رشد کودکان متفاوت است و در همان سالهاي اوليه تحصيلي مشخص مي شود کودکان از نظر رشد شناختي و عاطفي با هم متفاوتند. بنابراين تفاوتهاي فاحشي در تواناييهاي يک کودک نسبت به کودک ديگر وجود دارد. پيدا کردن بهترين محيط براي چنين تواناييها وظيفه والدين و معلم است.

- کمک به کودکان باهوش

بهتر است که کودک را براي دنبال کردن موضوع مورد علاقه و مهارت ترغيب نماييد اين بايد براساس توان و انگيزه کودک باشد نه براساس خواسته والدين و به اجبار

- تعادلي در فعاليتهاي کودک ايجاد کنيد .

کودکان تجربيات متفاوتي را براي افزايش عمق علم و آگاهي خود نياز دارند . کودکان را با فعاليتهايي که در آن برتري دارند درگير کنيد و همچنين فعاليتهايي که پيچيدگي کمتري داشته و مناسب اند . اين باعث مي شود که کودک از خود تصويري سالم داشته و ياد مي گيرد در موفقيتها و ناکامي ها به طور مناسب برخورد کند .

- انگيزه هاي کودک را حفظ کنيد .

علايق کودکان سرآمد را ارزيابي کنيد فعاليتهاي مدرسه را با تجربيات ارزشمند بيرون از مدرسه ترکيب کنيد توجه خاصي به برنامه هاي آموزشي داشته باشيد وقتي احساس مي کنيد يک کودک واقعاً کسل است و يا علاقه نشان نمي دهد٬ بايد ارزيابي شود .

براساس کارآيي و پيشرفت دانش آموز ممکن است برنامه درسي نياز به تغييراتي داشته باشد .



* شناخت کودکاني که مشکلات يادگيري ٬ مشکلات جسماني و مشکلاتي در سلامت روان دارند.

کودکان که تفاوتهاي يادگيري ٬ بيماري رواني و مشکلات جسماني با ديگران دارند وقتي در محيط مدرسه قرار مي گيرند اين تفاوتها به وضوح آشکار مي شود . کودک ممکن است بخاطر اين مشکلات احساس کمرويي ٬ ناامني ٬ خجالت بکند . آمادگي قبلي براي پاسخ دادن به رفتار ديگران به کودکان کمک مي کند تا آنها تفاوتهاي خود را براحتي اداره کنند .



* چگونه به کودکاني که تفاوتهايي در مورد يادگيري٬ جسماني٬ سلامت روان دارند کمک کنيم .

والدين بايد بادقت توجه کنند که چطور و چه وقت بهترين زمان براي بيان مشکل ٬ کودکانشان است . بعضي از مشکلات مخصوص آنهايي که در رابطه با سلامتي هستند نياز به بحث رو در رو دارند . براي مثال کساني که مشکلات يادگيري دارند اگر چه نياز به درمان دارند ممکن است مشکلات نمره هم داشته باشند والدين بايد حمايتهاي خود را به نحو احسن انجام دهند . توضيحات و مشارکتهاي کودک بايد با احترام خواسته شود . بعضي از کودکاني که مشکلات جسماني دارند ترجيح مي دهند که فرصتي را داشته باشند تا درباره تجربيات شخصي شان در کلاس صبحت کنند در حالي که ساير کودکان ترجيح مي دهند تفاوتهايشان را با تک تک افراد در ميان بگذارند .

- پيشرفتهاي کودک را ارزيابي و نظارت کنيد .

با گذشته سالهاي تحصيلي مشکلات جديدي حاصل مي شود به عنوان مثال معلمهاي مختلف ٬ نيازهاي درسي متفاوت ٬ تغيير گروههاي اجتماعي همه مي تواند بر روي تجربيات و سازگاري کودک اثر گذارد ارزيابي اين دوران و کسب اطلاعات از طرف کودک و معلم ضروري است و هرگز به يک منبع اکتفا نکنيد هم معلم و هم کودک براي خود ديدگاههاي مخصوص دارد .

- مهارتهاي اجتماعي کودک را توسعه دهيد .

براي افزايش روابط اجتماعي و کيفيت زندگي ٬ داشتن مهارتهاي ارتباطي مناسب لازم است. يادگيري و تمرين مهارتهاي مناسب براي کودکاني که تفاوتهاي با ديگران دارند کمک خواهد کرد تا در دوست يابي و حفظ دوست موفق باشد دوستان مي توانند نقش حمايتي را بازي کرده و ديدگاههاي عاطفي و عملکرد او را افزايش دهند .

- شناخت کودکان مضطرب

استرس براي جدايي از خانه در سالهاي اوليه مهد کودک و کلاس اول مشاهده مي شود ولي اضطراب براي سال جديد در طي دوران تحصيلي شخص به دلايل مختلف بعدها نمايان شود . کودک ممکن است نامطمئن ناآرام در شرايط اجتماعي ٬ نگراني براي دوست يابي و کمرويي درباره مشکلات و مسائل بخصوص ٬ ترس از تحت فشار همسالان ٬ نگراني براي ايمني مدرسه ٬ يا تحت فشار نيازهاي تحصيلي جاري قرار گيرد .



* چگونه به کودک مضطرب کمک کنيم

- رفتارهاي کودکان را ارزيابي کنيد .

اگرچه بعضي از کودکان ممکن است داتاً مضطرب باشند ولي اضطراب بيشتر کودکان متاثر از اضطراب والدين است . احساس ترس مي تواند ترس کودکان را افزايش دهد . براي مثال والدين ممکن است رفتار دوگانه (احساس ترديد) براي جدايي از کودک داشته باشند ولي براي کودکاني که بزرگتر هستند اضطراب والدين ممکن به شکل ديگري مثل آيا بچه ها در زمينه هاي مختلف موفق خواهند شد ؟ آيا در فلان ورزش موفق مي شود ؟ اين فشارها ٬ ناخواسته از طرف والدين به فرزندان انتقال پيدا مي کند و در نتيجه اين فشار مي تواند انگيزه و اعتماد به نفس و علاقه کودک را تحت تاثير قرار دهد .

- توجه به عوامل اضطراب

آگاهي از جزئيات عوامل نگران کننده مي تواند در حل مشکل کمک کند مثلاً مادريکي از کودکاني که تازه به مدرسه رفته بودند و در مورد اينکه بطو رناگهاني نميخواست سوار اتوبوس مدرسه شود گيچ بود . ولي او پس از توضيحات متوجه شد که يکي از روزها فرزندش از صندلي اتوبوس افتاده بود و نمي خواست سوار اتوبوس شود . کشف اين مسئله او را قادر ساخت که بطور موثر مشکل را حل کند .

- راه حل هاي مشکل را با کمک کودک خلق کنيد .

وقتي يک مشکلي مشخص شد به کار بردن راه حلهاي ارائه شده از طرف کودک احساس تسلط او را افزايش مي دهد . همچنين اطمينان پيدا مي کند که با احتمال قوي در حل مشکلات موفق خواهد شد . ياد ميگيرد جه طور در برابر مشکلاتي که در آينده خواهد داشت آنرا مستقل حل کند .



* نکات مهم و عمومي براي آمادگي رفتن به مدرسه

- سن کودک و مراحل رشد او را در نظر بگيريد .

توجه داشته باشيد هر کودکي در طي مراحل رشد خود نيازهاي خاص خودش را دارد براي مثال براي کودک اول دبستان ٬ نشستن آرام سر کلاس و رعايت نوبت مهم است . کودک اول دبستان نياز به زمان دارد تا بتواند سرکلاس آرام نشسته و نوبت رعايت کند دانش آموزان بزرگتر ذهنش مشغول آن است که چگونه مورد قبول دوستانش قرار بگيرد بنابراين هر مرحله از رشد مشکلات طبيعي خودش را دارد .

- آمادگي کودک

تهيه ليستي از مواردي که باعث آمادگي کودک به مدرسه مي شود مفيد است . اين ليست مي تواند به کودک اطمينان و احساس مشارکت بدهد . والدين بايد از زياده روي اجتناب ورزند ولي آماده کردن کودکي که وارد دوره راهنمايي مي شود چند هفته قبل از شروع سال تحصيلي موثر بود و او را با مسير رفت و آمد و دوستان ٬ همسايه آشنا مي کند .

فراموش نکنيد که آمادگي براي شروع سال تحصيلي مثل ساعت خواب – زمان انجام تکاليف درسي و فعاليتهاي فوق برنامه اي را با کودک خود برنامه ريزي کنيد .

- تشويق و حمايت از راه حلهاي کودک

والدين بايد از تمايل به پاسخگويي سريع دوري کنند . کودک ممکن است اين طور تفسير نمايد که حمايتهاي والدين به معني عدم شايستگي او است . درباره رفتارهاي ناشيانه کودک با او صحبت کنيد و سوالها و پاسخهاي آن را با هم پيدا کنيد اين باعث افزايش اعتماد به نفس کودک مي شود .

- تصميم بگيريد چه اطلاعاتي تا چه اندازه بدهيد .

والدين بايد در نظر بگيرند که تا چه مقدار اطلاعات در اختيار مسئولين آموزشي قرار دهند و به چه کساني و با چه جزئياتي اين مطالب را نقل کنند . تا در جهت منافع کودک باشد براي مثال براي بچه هايي که adhd که دارو مصرف مي کنند تصميم براي اينکه مسئولين آموزشي را در جريان قرار بدهند بستگي به صلاح ديد درمانگر يا دکتر مربوطه يا دستور العمل آموزش و پرورش يا برنامه مصرف دارو با صلاح ديد والدين دارد .

- انتظارات مناسب داشته باشيد .

والدين ٬ معلمين کودکان در حيطه مبارزه با مشکلات و موفقيت خود بايد واقع گرا باشند اگر مشکلي پيش مي آيد بهتر است شرايط دوباره ارزيابي شود از انکار کردن دوري کنيد اقدامات خود را تغيير و راه حلهاي جديد بنا کنيد .

توجه داشته باشيد که پس از تعطيلات تابستاني نياز دارند تا خود را با برنامه هاي مدرسه تطبيق دهند .



- ارتباط مناسبي با مسئولين مدرسه داشته باشند .

ارتباط مناسب با بزرگسالاني که در طي زمان مدرسه چشم و گوششان روي فرزند شما در مدرسه است ٬ بسيار مهم و مفيد است . براي رابطه همکاري معلم و والدين بايد تلاشي مجدانه وجود داشته باشد .

- ارزيابي شرايط و دخالت سريع

ارزيابي مشکلات کودک و تغيير برنامه درسي بايد حدالامکان سريع انجام شود و والدين و معلمين بطور مداوم ارزيابي کنند که يک مسئله تا چه اندازه مي تواند با آموزش و تعاملات همسالان کودک مشکل ايجاد کند . شناخت سريع کودک خجالتي که ترس اجتماعي دارد يا کودک باهوشي که سرآمد است اقدامات مناسبي نياز دارد و ارزيابي و نظارت نيازمند اين است که والدين در همه زندگي آموزشي ٬ تحصيلي ٬ عاطفي ٬ اجتماعي درگير باشند بنابراين معلمين و والدين مسئوليت شناسايي و کمک به کودکان را با دقت انجام دهند .