نویسنده : حسين سليمانپور مقدم

با توجه به اينكه تا بازگشايي مدارس، زمان زيادي باقي نمانده است، توجه به برخي نكات از جانب والدين ضروري به نظر مي رسد، و با علم به اينكه هميشه پيشگيري مقدم بر درمان است، بهتر است قبل از شروع سال تحصيلي و تا قبل از اينكه شاهد بروز مشكلات تحصيلي، رفتاري و يا اختلالات رواني فرزندانمان طي سال باشيم، از همين حالا به فكر چاره جويي بوده، راهكارهاي پيشگيرانه و يا درماني را جويا شويم.




* ثبت نام به موقع در نزديك ترين مدرسه
يكي از دغدغه هاي اساسي والدين، انتخاب مدرسه اي است كه قرار است فرزندشان را در آن ثبت نام نمايند. آنها به هر كسي مي رسند مي پرسند به نظر شما كدام مدرسه بهتر است؟ آيا شما مدرسه خوبي سراغ نداريد؟ اما واقعاً منظور آنها از خوب بودن چيست؟ چون وقتي مي پرسيم جواب مي دهند مدرسه اي كه معلم هايش خوب درس بدهند و دلسوز باشند. بچه هايش با تربيت باشند و خلاصه اينكه جو مدرسه مطلوب باشد. در واقع اين ملاكها معيارهاي ايده آلي هستند، ولي آيا ما ابزار مناسب و كافي براي سنجش آنها داريم؟ اگر از كسي نيز مي پرسيد، به طور قطع او خوب بودن را از ديد خودش تعريف خواهد كرد، يعني از نظر يك نفر ممكن است توجه به ابعاد مذهبي دليل بر خوب بودن مدرسه بوده و از نظر فرد ديگري، برگزاري آزمون و كلاسهاي متعدد و از نظر ديگري توجه به مسايل تربيتي و... ولي از ديدگاه علوم تربيتي، آموزشگاهي مطلوب است كه نزديك به مكان زندگي بوده و دانش آموز بدون استرس و با صرف كمترين زمان ممكن در مدرسه حاضر شود.

اما متأسفانه امروزه والدين، فرزندانشان را در مدارسي ثبت نام مي كنند كه از همان دوران ابتدايي، طفل معصوم مجبور است سر صبح جلو منزل يك لنگي بايستد تا سرويسش آمده و او را با فشار در بين چند دانش آموز ديگر به زور جاي دهد. از طرفي او مجبور است يك كيف سنگين و يك راه نسبتاً طولاني را نيز تحمل كند كه مي خواهد در فلان مدرسه غيرانتفاعي، نمونه، تيزهوشان و يا شاهد تحصيل كند.

آيا زماني كه فرزند شما در مدرسه اي هر چند دولتي، قديمي و يا شلوغ اما در كنار شما، نزديك شما و يا در دسترس شما درس مي خواند خيال خودتان راحت تر نيست؟ شما هر زمان كه اراده كنيد، مي توانيد در مدرسه اش حاضر باشيد و از وضعيت تحصيلي، انضباطي او آگاهي يابيد، در جلسات آموزش خانواده و... بيشتر شركت كنيد و نگران سرويس و دير يا زود آمدن فرزندتان نيز نباشيد.

از طرفي از نظر مالي نيز صرفه جويي مطلوبي كرده ايد، و اگر به تناسب كار و شغلتان مجبوريد آن گونه مدارس را انتخاب كنيد، بهتر است منزلتان نيز در همان محدوده باشد تا از استرس شما و فرزندتان طي سال تحصيلي كاسته شود. در پاسخ والديني كه به دنبال مدارسي هستند كه دانش آموزانش كمتر داراي مشكلات رفتاري، عاطفي و يا تربيتي باشند بايد گفت، امروزه نمي توان مرز دقيقي بين مدارس براساس سيستمهاي مربوط رسم كرد، لذا جو حاكم بر مدارس تقريباً يكسان است، فقط نوع مشكلات و يا اختلالات رفتاري، تربيتي فراگيران متفاوت است. هيچ مدرسه اي را نمي توان عاري از اين مشكلات دانست. اما آنچه مهم است همان گونه كه ما قدرت از بين بردن ويروسها و ميكروبها را در محيط بيرون نداريم، لذا بر تقويت بعد جسماني بچه هايمان تأكيد مي كنيم، در بعد رواني، تربيتي، اعتقادي و اجتماعي نيز لازم است در خانواده به گونه اي بچه هايمان را سيراب كنيم و شخصيت شان را واكسينه نماييم تا در هر مدرسه اي كه بودند بتوانند در مقابل ويروسها و ميكروبهاي اجتماعي و تربيتي مقاومت و يا مقابله نمايند. از طرفي هر چند فرزندمان در مدارسي كه به هنجارهاي جامعه نزديك است تحصيل كند، به مراتب بهتر است از اينكه او را از نظر تحصيلي و آموزشي به نوعي جداسازي كنيم و گاهي نيز براي برخي والدين مقدور نيست كه فرزندشان را در مقاطع ديگر هم در همان مدارس خاص ثبت نام كنند، لذا با ورود اين گونه دانش آموزان به مدارس عادي بعد از آن مدارس خاص (غيرانتفاعي، نمونه، شاهد و...) مشكلات تازه اي پيش روي والدين و دانش آموز خودنمايي مي كند كه راه حلهاي تازه اي را نيز طلب مي كند.


* بررسي وضعيت روان شناختي كودك قبل از ورود به مدرسه
يكي از مهمترين نكات اساسي در مورد كودكان دبستاني به ويژه سال اولي ها، بررسي اين مطلب است كه آيا كودك از نظر هوشي، عاطفي و اجتماعي شرايط لازم براي ورود به مدرسه را دارد؟ كه اين مهم مي تواند توسط يك روان شناس كودك يا روان سنج بررسي شود. به عنوان مثال كودكاني كه در رفتن به آمادگي مشكل داشته اند و يا كودكاني كه مشكلات گفتاري - رفتاري (بيش فعالي، پرخاشگري و...) و يا عاطفي (ترس، كمرويي و...) دارند، قبل از شروع مدارس بايد تحت درمانهاي روان شناختي قرار گيرند. به والدين محترم توصيه مي شود، از ثبت نام كردن فرزنداني كه تاريخ تولد شناسنامه اي شان واقعي نيست در پايه اول جداً خودداري نمايند، زيرا طي سال از نظر تحصيلي نسبت به همكلاسي هايشان عقب تر خواهند بود.


* آشنا كردن كلاس اولي ها با محيط مدرسه
توصيه مي شود كودكاني كه قرار است امسال را در پايه اول ابتدايي تحصيل نمايند، به ويژه آن دسته از كودكاني كه دوره آمادگي را نيز نگذرانده اند، حتماً قبل از شروع مدارس چند مرتبه از محيط مدرسه و كلاسها ديدن كرده، با مسؤولان مدرسه و در صورت امكان با معلم پايه اول آشنا شوند. اين عمل باعث خواهد شد تا كودك در ابتداي سال دچار ترس از مدرسه نشود.


* مصمم بودن در پيگيري مسايل آموزشي و تربيتي فرزندان طي سال تحصيلي
آنچه مهم به نظر مي رسد پيگيري مداوم مسايل تربيتي و آموزشي فرزندان طي سال تحصيلي است و اين مطلبي است كه متأسفانه از ديد برخي والدين پنهان مي ماند. واقعاً جاي تأسف دارد كه ما فرزندمان را اول مهر به مدرسه بسپاريم و آخر سال با گرفتن كارنامه قبولي، تحويل بگيريم. در صورتي كه ارتباط تنگاتنگ والدين با مدرسه به ويژه با معلمان محترم، ضامن موفقيت تحصيلي و تربيتي فرزندمان خواهد بود. در اينجا تأكيد مؤكد بر حضور فعال پدرها در مسايل آموزشي، تربيتي فرزندان مي شود زيرا باز متأسفانه جامعه به سويي مي رود كه بار مسؤوليت آموزشي بچه ها بر شانه مادران سنگيني مي كند و اين پدرها هستند كه بايد همدوش همسرانشان در تقبل اين بار همگام باشند.


* انتظار طبيعي مقداري افت تحصيلي در برخي پايه ها
براساس روان شناسي تربيتي، والدين عزيزي كه فرزندشان امسال وارد پايه هاي چهارم ابتدايي، اول راهنمايي و اول متوسطه مي شوند بايد انتظار مقداري افت تحصيلي نسبت به سالهاي قبل را داشته باشند. زيرا در پايه سوم ابتدايي، ارزشيابي ها بيشتر شفاهي بوده، حجم مطالب نيز نسبت به سال چهارم كمتر است، ولي در پايه چهارم ضمن افزايش حجم مطالب و تعداد دروس (جغرافي - مدني - تاريخ به جاي اجتماعي سال سوم)، نحوه ارزشيابي ها نيز كتبي مي شود و اين عوامل مقداري افت را به دنبال خواهند داشت كه طبيعي محسوب مي شود. در سال اول راهنمايي نيز به علت اينكه بچه ها در سال پنجم صرفاً يك يا دو معلم داشته اند (به استثناي برخي مدارس كه طرح چند معلمي اجرا شده است) و تعداد درسها نيز محدودتر بوده است، در سال اول راهنمايي تعداد معلمان افزايش يافته، مسايل بلوغ، مشكلات هويتي و افزايش تعداد درسها (حرفه، عربي و...) افت را به ويژه در ترم اول موجب مي شوند. در سال اول دبيرستان نيز به علت افزايش تعداد درسها مثلاً تقسيم علوم تجربي راهنمايي به زيست، شيمي و فيزيك، تغيير محيط مدرسه و افزايش مشكلات دوران نوجواني نظير كاهش دقت و تمركز، خيال پردازي و تخيل گرايي و... افت را موجب مي شوند. كما اينكه در پايان سال اول بايد دانش آموزان رشته تحصيلي انتخاب نمايند، لذا ارايه اين درسها نيز اجتناب ناپذير خواهد بود.


* بررسي و درمان مشكلات جسمي فرزندان
اگر فرزند شما نيازمند درمان برخي اختلالات يا بيماريهاي جسماني است، حتماً قبل از شروع مدارس به اين امر مهم اقدام كنيد تا مجبور نباشيد طي سال تحصيلي، او را هر چند براي مدتي كوتاه از تحصيل محروم كنيد. مواردي از قبيل انجام نوار مغز در صورت تجويز روان شناس يا روان پزشك، درمان لكنت زبان، صرع و...


* بررسي وضعيت دانش آموزاني كه سال گذشته تجديد يا مردود شده اند
در اين مورد نيز ضرورت دارد والدين با مراجعه به مراكز مشاوره، علل اين افتها را بررسي و براي ايجاد انگيزه تحصيلي در فرزندانشان با مشاور يا روان شناس مشورت نمايند.


* زيباكردن روز اول مدرسه
روز اول مدرسه را براي فرزندتان در هر مقطعي كه تحصيل مي كند با برگزاري يك جشن مختصر روزي زيبا و با نشاط جلوه دهيد.


* ثبت نام در دوره هاي پيش دبستاني
اين موضوع براي كودكاني كه رشد عاطفي و اجتماعي كافي نكرده اند بسيار ضروري و مهم است كما اينكه گذراندن اين دوره كودكان خجالتي، كمرو و آنهايي را كه ترس از مدرسه دارند براي ورود به دوره ابتدايي آماده مي كند.