بار مضاعف
گفت وگو با دکتر شیرین نیرومنش درباره بارداری و زایمان دوقلو



خیلی از زوج ها دوست دارند ۲ یا ۳ فرزند داشته باشند اما معتقدند گذراندن دوباره مراحل پرورش و تربیت برای فرزند دوم دشوار است و فرزندان دوم و سوم به اندازه فرزند اول از لحاظ مادی و معنوی تامین نمی شوند...

خیلی از زوج ها هم وقتی بچه های دوقلو را در خیابان می بینند، به حال والدین آنها غبطه می خورند و می گویند: «خوش به حالشان! یک بار سختی های بچه دارشدن را تحمل کرده و در عوض صاحب ۲بچه شده اند». اخیرا خوانندگان زیادی از ما پرسیده اند می توان به خواست خود دوقلو به دنیا آورد؟ شاید این ایده یک تیر و دو نشان مدبرانه?ای باشد اما اگر کمی به شرایط بارداری و زایمان ۲ یا چندقلویی فکر کنیم و روزهای مشقت بار ابتدای تولد آنها را در نظر بگیریم، متوجه می شویم که نگهداری همزمان از ۲ کودک واقعا مشکل است. دکتر شیرین نیرومنش، متخصص زنان و زایمان و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران با شنیدن پرسش های این خوانندگان کمی شگفت زده شدند و از ما خواستند به مردم اطلاع رسانی کنیم که از نظر پزشکی بارداری ۲ یا چندقلویی به نفع مادر نیست.

▪ خیلی از زوج ها دوست دارند فرزندان دوقلو داشته باشند. نظر شما در این?باره چیست؟

بارداری دوقلویی عوارض زیادی دارد و تمام خطرهای احتمالی بارداری معمولی مانند سقط جنین، خونریزی ، مسمومیت بارداری، قطع جفت، جفت سرراهی، دیابت، مشکلات ادراری، کم خونی فقرآهن، نقص جنین، اختلال رشد جنین، سقط، زایمان زودرس، افزایش احتمال سزارین و انتقال خون بین جنین ها (به خصوص در دوقلوهای همسان) در بارداری ۲ یا چندقلویی بیشتر است.

▪ منظورتان از انتقال خون بین جنین ها چیست؟

عروق خونی دوقلوهای همسان با هم اتصالاتی دارند و ممکن است خون یک جنین به جنین دیگر منتقل شود و در نتیجه یک جنین رشد بیش از حد و دیگری رشد ناکافی داشته باشد.

▪ برخی معتقدند مصرف مداوم قرص های پیشگیری از بارداری و قطع ناگهانی آن باعث افزایش احتمال بارداری دوقلویی می شود. آیا این نظر درست است؟

شاید، خانم هایی که به طور مداوم قرص پیشگیری مصرف کرده اند و می خواهند مصرف قرص را قطع کنند، باید تا ۱ ماه پس از قطع مصرف قرص ها، از روش های طبیعی پیشگیری استفاده کنند. طبق آمارها، احتمال بارداری دوقلویی در خانم هایی که طی ۱ ماه پس از قطع قرص پیشگیری باردار شده اند، بیشتر است اما این موارد در کشور ما زیاد گزارش نشده و علت بیشتر موارد بارداری های دوقلویی، تجویز زودهنگام داروهای نازایی برای افراد دارای شانس باروری است. بعد از قطع روش های پیشگیری، برای نابارور دانستن زوج به ۱ سال زمان نیاز است. یعنی اگر یک سال بدون استفاده از هیچ روش پیشگیری ای خانم باردار نشود، باید برای تشخیص ناباروری و درمان اقدام کرد.

▪ پس چطور ممکن است یک زوج به طور طبییعی صاحب دوقلو شوند؟

سابقه دوقلوزایی در خانواده خانم مهم است. البته وزن زیاد و سن بالای ۳۵ سال نیز احتمال بارداری ۲ یا چندقلویی را افزایش می دهد اما تغییر شرایط محیطی لقاح و شیوه تغذیه مادر احتمال بارداری دوقلویی را افزایش نمی دهند. اگر یک تخمک زن با یک اسپرم مرد تلقیح و سپس به دلایل نامشخص نطفه تشکیل شده به ۲ جنین هم جنس جدا یا چسبیده تبدیل شود، دوقلوها همسان خواهند بود و اگر به هر دلیلی به جای یک تخمک دو تخمک از تخمدان آزاد و بارور شوند، دوقلوهای غیرهمسان شکل می گیرند.

▪ بارداری دو یا چندقلویی اصول تغذیه و شیوه زندگی خاصی را می طلبد؟

در بارداری دوقلو، وزن مادر ۱۷ ۱۶ کیلوگرم افزایش می یابد و به دلیل احتمال بیشتر بروز خطر، باید با فواصل کوتاه تری به متخصص زنان مراجعه کند و سونوگرافی های بیشتری انجام دهد. این خانم ها باید به خصوص از هفته ۲۰ بارداری به بعد، فعالیت و استرس خود را کاهش دهند، زیاد نایستند و بیشتر استراحت کنند زیرا خطر زایمان زودرس وجود دارد. آنها باید به یک متخصص تغذیه مراجعه کنند تا با توجه به شرایط و وزن اولیه ، یک برنامه غذایی سالم برایشان تنظیم شود. علاوه بر اینها، در بارداری ۲ یا چندقلویی نیاز مادر به آهن و فولیک اسید افزایش می یابد.

▪ گفته می شود فشار روی لگن و مقعد خانم باردار می تواند او را دچار بواسیر کند. خانمی که دوقلو باردار است و بی شک این فشار برای او بیشتر، می تواند از بروز این مشکل پیشگیری کند؟

اگر خانمی از قبل دوران بارداری دچار بواسیر (همورویید) است، باید حتما آن را درمان کند و در دوران بارداری مراقب باشد دچار یبوست نشود و مایعات، سبزی ها و غذاهای ملین (مثل روغن زیتون) را در برنامه غذایی خود بگنجاند.

▪ بعضی خانم ها نگران اند بارداری ۲یا چندقلویی باعث بشود نتوانند زایمان طبیعی داشته باشند، این نگرانی بجاست؟

بله، در بارداری معمولی سر جنین به سمت پایین قرار می گیرد اما جنین های دوقلو ممکن است در وضعیت های متفاوتی باشند و اگر به طور عرضی یا در حالت پا رو به پایین قرار گرفته باشند، باید سزارین انجام شود.

▪ زایمان دوقلوها باید در شرایط خاصی باشد؟

بله، از آنجا که احتمال زایمان زودرس و نارس بودن نوزادهای دوقلو زیاد است، بیمارستان باید به تجهیزات لازم و بخش مراقبت های ویژه نوزادان مجهز باشد و متخصص زنان، بیهوشی و کودکان در اتاق زایمان حضور داشته باشند. اگر احتمال زایمان زودرس وجود داشته باشد، برای مادر آمپول بتامتازون تجویز می شود تا به رسیدگی ریه های جنین کمک کند.

▪ شرایط مادر بعد از زایمان چگونه خواهد بود؟

در این زنان خونریزی و افسردگی های پس از زایمان بیشتر است و اطرافیان باید شرایط مناسبی برای مراقبت از این مادران فراهم و از او حمایت کنند.

سلامت: آیا مادر می تواند پس از دوقلوزایی، هر دو نوزادش را با شیر خود تغذیه کند؟

بله، معمولا مادر می تواند به هر دو کودک شیر دهد اما اگر بچه?ها رشد کافی نداشته باشند، باید زیرنظر پزشک شیر مصنوعی هم مصرف کنند.



یاسمین ثریا
روزنامه سلامت