به نقل از وزارت بهداشت
دليل پرولاكتين بالا چيست ؟ چرا غده در مغز به نام هيپوفيز اين ماده را ترشح مي كند ؟ خواهش مي كنم توضيح دهيد؟
پرولاکتين نام هورموني است که در طول دوران بارداري از قسمت جلويي غده هيپوفيز مادر ترشح شده و موجب ميشود تا بافت پستان تکامل يافته و شير در آن توليد شود. طي بارداري، غده هيپوفيز مادر پرولاکتين زيادي ميسازد (10 برابر حالت عادي) و پس از تولد کودک با مکيدن ممتد پستانها، غده هيپوفيز را همچنان تحريک ميکند که به ساخت پرولاکتين ادامه دهد.
نام های دیگر این هورمون لاکتوژن ، ماموتروپ یا لاکتوتروپ می با شد. نقش اصلی آن تولید و ترشح شیر در غدد شیر ساز پستانها است، ولی در سلول های کبد ، کلیه ، غدد تناسلی و برخی نواحی دیگر بدن نیز گیرنده های پرولاکتینی شناسایی شده اند. نقش آن در مردان شناخته شده نیست ولی میزان این هورمون در خون زنان بیشتر از مردان است. در دوره حاملگی مقدار هورمون در خون زنان بشدت افزایش می یابد و دو تا سه هفته پس از زایمان به حد طبیعی باز می گردد. مکیدن پستان باعث تحریک ترشح پرولاکتین و ادمه ترشح آن می گردد. به نظر می رسد پرولاکتین در بروز میل جنسی نیز نقش داشته باشد و به همین دلیل گاهی آن را هورمون عشق (Love hormon ) می نامند.
ترشح هورمون تحت تاثیر دو فاکتور آزاد کننده و مهار کننده هیپوتالاموسی کنترل می شود که تاثیر فاکتور مهار کننده بیشتر از فاکتور آزادکننده است.مقدار ترشح هورمون در شبانه روز حالت نوسانی دارد و در طول شب بیشتر از روز است.همچنین مکیدن پستان ها ، تحریک نوک پستان توسط جنس مخالف ، مقاربت ، استرس ، هیپوگلیسمی ( کاهش قند خون ) و فعالیت شدید بدنی در زنان ترشح هورمون را افزایش می دهد. ترشح هورمون های استروژنی قبل از بلوغ و در دوران آبستنی و همچنین هورمون رشد و انسولین و بعضی از هورمون های غدد آدرنال در رشد پستان ها و افزایش غدد شیر ساز پستان دخالت دارند.
آدنوم هیپوفیز بعنوان یکی از علل بالا بودن پرولاکتین معمولا خیلی خوب به برموکریپتین و یا caberglide پاسخ میدهد. این آکونیست های قوی گیرنده های دوپامینرزیک مستقیما ترشح پرولاکتین را مهار میکنند و ترشح آن را از هیپوفیز قدامی کم میکنند
خواه آدنوم و یا میکرو آدنو م وجود داشته باشد. خیلی از بیماران با بالا بودن پرولاکتین متوسط دوره های بدون پریود متوسط واقعی دارند..ولی بعضی دیگر فقط تولید پروژسترون فاز لوتئال آنها کمتر از حد طبیعی است. وقتی پر کاری پرولاکتین علت عدم تحمک گذاری است و یا اختلال تخمک کذاری است.. با طبیعی شدن پرولاکتین بهد از درمان داروئی عملکرد تخمدان در بیشتر بیماران بحالت طبیعی بر میگردد.
یکی از اختلالات وابسته به پرکاری پرولاکتین .. کم کاری تیروئید اولیه است. وقتی کم کاری تیروئید بطور کلینیکی ظاهر میشود..
مشکل تشخیصی وجود ندارد.. اگر چه در بعضی بیماران تیروئید در سطح طبیعی است.. ولی سطح TSH بالاست.. که در جهت جبران اولیه کم کاری تیروئید sublinical رخ میدهد. در مان مناسب بیماران با افزایش خفیف TSH و پرولاکتین..
جایگزینی..هورمون تیروئید است که پاسخ به آن طبیعی شدن TSH و پرولاکتین و برگشتن سیکل تخمدان به حالت طبیعی را بدنبال دارد.
پرولاکتین بالا
از میان انوع پرولاکتینوماها.. میکرو پرولاکتینو ما در زنان شایعتر ترند. در حالی که ماکرو آدنوم ها بیشتر در مردان دیده میشود.
پرولاکتین در زنان میتواند در زنان سبب پرکاری غدد جنسی ناشی از کمبود گنادوتروپین ها شده و منجر به کمبود استروزن گردد. سطح گنادو تروپینها طبیعی است و استروئید های جنسی کاهش دارند. پرولاکتین ترشح پالسی گنادو تروپین ها را مهار میکند و افزایش ناگهانی LH در وسط سیکل متوقف میسازد که این امر منجر به عدم تخمک گذاری میگردد. در مردان مبتلابه پرولاکتین بالا سطح تستوسترون معمولا کاهش یافته است.
از جمله مشکلات دیگری که ميتواند به افزايش پرولاکتين منجر شوند: وقتي تشکيل توموري در همان ناحيه از هيپوفيز در مغز بوده و سلولهاي طبيعي که پرولاکتين ميساختند، تغيير شکل يافته و به تومور تبديل شدند (پرولاکتينوما) و بيدليل هورمون ميسازند. گاهي سلولهاي تومور خودشان پرولاکتين نميسازند اما به دليل اثر فشاري ناحيه ديگر ترشح هورمون پرولاکتين صورت ميگيرد. بيماريهاي مزمن مانند نارسايي کليه و يا بيماري مزمن کبدي، مصرف برخي داروهاي اعصاب و يا مصرف قرص استروژن نيز گاهي سبب افزايش پرولاکتين ميشود. بيماريهايي مانند کمکاري اوليه تيروئيد يا برخي مواقع ضربه يا ترومايي که به قفسه سينه وارد شود، در افزايش پرولاکتين موثر است.
خصوصیات بالینی
صرف نظر از علت پرولاکتینمی..خصوصیات بالینی در این اختلال مشابه است. پرولاکتینوما اغلب در زنانی که اختلال قائدگی و نازائی دارند رودتر تشخیص داده میشود.. و این موضوع بر خلاف مردان است که با کاهش میل جنسی و ناتوانی جنسی مراجعه میکنند. 90% زنان مبتلا به پرکاری تولید پرولاکتین..با قطع قائدگی ترشح شیر از پستان یا نازائی شکایت دارند. چنانچه پرولاکتینوما پیش از شروع دوران قائدگی شروع شود.. بالغین ممکن است با عدم شروع قائدگی اولیه مراجعه کنند. پرولاکتینوما علت 15-20 درصد موارد آمنوره ثانویه است. عدم تخمک گذاری بیمار با نازائی همراه است. ترشح شیر یا همان گالاکتوره.. ممکن است همزمان.. قبل.. یا بعد از اختلال قائدگی ایجاد شود. . و گاه ممکن است از نظر بالینی آشکار نباشد..یا تنها در معاینه پستان تشخیص داده شود. کمبود استروزن ممکن است موجب بروز استوپنی.. خشکی وازن احساس گر گرفتگی و تحریک پذیری گردد. پرولاکتین تولید آندروزن آدرنال را تحریک میکند و افزایش آندروزن میتواند سبب افزایش وزن و پر موئی گردد.پرولاکتین ممکن است با اضطراب و افسردگی همراه باشد. مردان معمولا در اثر کم کار شدن غدد جنسی دچار کاهش میل جنسی و ناتوانی جنسی می شوند.این نشانه ها اغلب موارد توجه را به تشخیص پرولاکتینومای بالا جلب نمیکند..لذا در بسیاری از موارد تشخیص تا زمانی که اختلال دید.. سردرد و کم کاری هیپوفیز ایجاد شود به تاخیر می افتد.
تشخیص
عوامل متعددی از جمله شرایط فیزیولوزیک مختلف( حاملگی.. استرس.. تحریک نوک پستان)..بعضی داروها( فنوتیازین ها.. متیل دوپا.. سایمتیدین.. متوکلوپراماید..) و ضعیت های پاتولوزیک( کم کاری تیروئید.. نارسائی مزمن کلیه ضایعات قفسه سینه) ترشح پرولاکتین را تحت تاصیر قرار میدهند.. با اینحال سطوح پایه پرولاکتین.. بالای 200 ng/dl معمولا بر وجود پرولاکتین بالا دلالت میکند.. برای اثبات تشخیص باید..MRI انجام داد.
درمان
درمان داروئی توسط آگونیست دو پامین.. برومو کریپتین یا کابر گولین ...در اغلب بیماران عملکرد غدد جنسی و باروری را باز میگرداند. آگونیست های دوپامین در تعدا قابل توجهی از بیماران مبتلا به ماکرو آدنوم باعث کوچک شدن تومور می شود. در بیمارانی که دچار اختلالات میدان دید یا علائم عصبی شده اند.. و در بیمارانی که نمیتوانند داروی طبی را تحمل کنند جراحی ترانس اسفنوئیدال لازم میشود.
با آرزوی سلامتی برای شما دوست گرامی
عضو تحریریه علمی ایران سلامت
علاقه مندي ها (Bookmarks)