کلينيک روان/ دكتر پرويز رزاقي/روان‌شناس و مدرس دانشگاه آزاد اسلامي
موارد کاربرد هيپنوتيزم

دكتر جيمز بريد انگليسي طي تحقيقاتي متوجه شد بعضي از بيماران وقتي به يك نقطه ثابت نوراني نگاه مي‌كنند دچار تغييرات خاصي مي‌شوند و به‌تدريج دريافت اين تغييرات به‌گونه‌اي است كه بيمار به خواب فرو مي‌رود و در حالت خواب به سوالات پاسخ مي‌دهد. بعد از او بزرگان ديگري از جمله شاركو و فرويد نيز مطالعه‌هايي در اين زمينه انجام دادند...

شاركو معتقد بود هيپنوتيزم يك تجربه ذهني است كه 90 درصد مردم مي‌توانند آن را تجربه كنند و فرويد از طريق ضمير خودآگاه و ناخودآگاه افراد نظريه‌‌هاي مختلفي را ارائه داد.

هيپنوتيزم شاخه‌اي از علم روان‌شناسي است كه فرد به‌وسيله تلقين به خواب مصنوعي فرو مي‌رود و از حالت هوشياري خارج مي‌شود. هيپنوتيزور ذهن ناخودآگاه فرد را هدف قرار مي‌دهد و تحت‌كنترل خود درمي‌آورد. اين عمل با گفت‌وگو‌ و تلقين انجام مي‌شود.

هيپنوتيزم جنبه علمي و قانوني دارد ولي بايد از شرايط عرفي خود خارج نشود. ما اصلا در اين مورد منع قانوني نداريم و فقط تعهد مشاور يا هيپنوتيزور مهم است. يك روان‌شناس بايد در چارچوب علم روان‌شناسي عمل كند. ما در هيپنوتيزم در اسرار يا ساير مسايل شخصي بيمار سرك نمي‌كشيم چون فقط مي‌خواهيم به مشكل پي ببريم.

شايد پيش خودتان بگوييد اگر دسترسي به ذهن شخص تا اين اندازه راحت است، چرا در دادگاه‌ها براي اعتراف‌گرفتن از مجرمان قاضي و بازپرس و... لازم است؟ در پاسخ بايد گفت هيپنوتيزم زماني موفق است كه فرد همكاري و آمادگي لازم را داشته باشد. اما مجرم هيچ‌گاه همكاري نمي‌كند و هيچ جرمي را هم به گردن نمي‌گيرد. البته هيپنوتيزم در قانون كاربرد دارد مثلا در يك حادثه تصادف رانندگي پسر بچه‌اي 2 شماره‌ ماشين را فراموش كرده بود و ما با هيپنوتيزم توانستيم 2 شماره را پيدا كنيم.

يكي از موارد كاربرد هيپنوتيزم، سبب‌شناسي يا علت‌شناسي است و از آن براي يافتن دلايل بيماري و دوگانگي شخصيتي يا دانستن منشاء عذاب و رنج بيمار كمك مي‌گيرند. كاربرد دوم، درماني است براي پي‌بردن به آسيب‌هاي گذشته و تداعي‌ ذهني بيمار از آن استفاده مي‌شود مثلا اگر فردي در كودكي مورد آزار جنسي قرار گرفته است، با هيپنوتيزم افكار را بررسي و طي جلسه‌هاي مختلف خاطره را از ذهن او پاك مي‌كنيم. هيپنوتيزم در درمان‌هاي پزشكي، دندان‌پزشكي و عمل جراحي نيز كاربرد دارد مثلا اگر پزشك زنان از علم هيپنوتيزم آگاهي كامل داشته باشد، مي‌تواند از اين روش زن باردار را بدون استفاده از داروهاي ضددرد سزارين كند. هيپنوتيزم در زايمان طبيعي عمل نمي‌كند زيرا زن باردار هنگام دردكشيدن حالت‌هاي متغيري دارد ولي در سزارين چنين نيست.

برخي از روش «پاندولي» براي هيپنوتيزم كمك مي‌گيرند و با گرفتن يك شيء متحرك جلوي چشم و تلقين و پيام‌هاي هيپنوتيزم، فرد را به خواب عميق يا نيمه‌عميق مي‌برند. روش‌هاي ديگر، منقبض‌كردن عضلات، روش دميدن، روش‌هاي تصويرسازي يا گوش‌كردن به آهنگ‌هاي ثابت و منظم و با ريتم‌هاي خاص است.

هفته نامه سلامت