دكتر فرزانه جمشيدي:
هر مادري براي اين‌كه بتواند فرزند سالمي به دنيا بياورد، مي تواند تلاش كند. همه ناهنجاري‌هاي كودك، از ژنتيك نيست.
توصيه‌هايي وجود دارد كه عمل به آن‌ها حتي ممكن است ژنتيك را هم مغلوب خود كند. نمونه اش همين بيضه نزول نكرده. نوزاداني كه بيضه آن‌ها سر جاي طبيعي اش، يعني داخل كيسه بيضه قرار نگرفته. آن وقت ممكن است پدر و مادر حتي شك كنند، نوزادشان پسر است يا نه. فكر مي‌كنيد راهي براي پيشگيري از اين مشكل هست؟ تازه‌ترين مطالعه‌هاي دانشمندان راه‌هاي تازه‌اي در اين باره به ما مي‌آموزند.

محققان به تازگي دريافته‌اند، پسراني كه مادران‌آن‌ها در دوران بارداري قند خون بالا داشته‌اند بيشتر احتمال دارد بيضه آن‌ها در جاي خودشان نباشند. در اين حالت كه به بيماري بيضه نزول نكرده معروف است، بيضه‌ها به‌جاي اين‌كه به داخل كيسه بيضه پايين بيايند، در فضاي لگن باقي مي‌مانند. اين مشكل، شايع‌ترين ناهنجاري در نوزادان پسر است.


محققان شيوع اختلالات قند خون را بين مادران باردار 1163 پسر بچه‌اي كه به طور طبيعي بيضه آن‌ها در زمان تولد پايين آمده بود، با مادران 125 پسري كه اختلال عدم نزول بيضه داشتند، مقايسه كرده و مشاهده كردند كه اختلال متابوليسم قند در مادران اين پسرها، شايع‌تر از پسران سالم است.

دانشمندان معتقدند، شايد قند خون غير طبيعي مادر با ايجاد اختلال در عملكرد هورمون استروژن و آندروژن جنيني- كه در نزول بيضه نقش دارند – باعث اين ناهنجاري مي‌شود، اما علت هر چه كه باشد، مهم اين است كه مادران باردار آزمايش‌ها و پيگيري‌هاي دوران بارداري را جدي بگيرند و قند خون‌شان را كنترل كنند، اين هم براي سلامت خودشان اهميت دارد و هم براي فرزندان‌شان.

البته غير از قند خون عوامل ديگري هم هست كه مي‌تواند احتمال عدم نزول بيضه را بالا ببرند. علت‌هايي كه بيشتر آن‌ها قابل پيش‌گيري است. مثلا سيگار كشيدن مادر در دوران بارداري، زايمان زودرس، وزن كم نوزاد در زمان تولد و سن بالاي مادر در زمان زايمان. هم‌چنين، مادراني كه در معرض مواد شيميايي سمي و حشره‌كش‌ها بوده‌اند و مادراني كه بهداشت را رعايت نمي‌كنند، بيشتر از بقيه مادران احتمال دارد كه نوزادي با بيضه نزول نكرده داشته باشند.

چرا و به چه علت؟
اين ناهنجاري دلايل مختلفي داردكه زايمان زودرس شايع‌ترين آن‌هاست. چون بيضه‌ها معمولا تا ماه هفتم جنيني از شكم به داخل كيسه بيضه نزول نمي‌كند. اختلالات هورموني هم ممكن است باعث ايجاد اين حالت شوند. عدم نزول بيضه در سه درصد نوزادان پسر اتفاق مي‌افتد. البته اين آمار در نوزادان پسري كه پيش از موعد متولد شده اند، خيلي بيشتر و 20 تا 30 درصد است.

جالب اين كه بررسي‌ها نشان داده،شش درصد پدران اين نوزادان پسر هم دچار همين مشكل بوده‌اند! بنابراين ممكن است اين بيماري يك ريشه ژنتيكي هم داشته باشد.

از كجا بدانيم؟
تشخيص بيضه نزول نكرده، با والدين كودك است. اين كار بسيار آسان است: شما به سادگي مي‌توانيد ببينيد كه يك يا هر دو بيضه در داخل كيسه بيضه لمس نمي‌شوند، اين يعني، بيضه‌ها يا در داخل شكم هستند و يا در وسط مسير خود (يعني در كانال
كشاله ران) متوقف شده‌اند.

البته در موارد نادري هم ممكن است اصلا بيضه اي وجود نداشته باشدكه پايين بيايد! بنابراين، اگر هر دو بيضه پايين نيامده باشند، آن وقت بايد شك كنيد كه اصلا آيا نوزاد شما پسر هست يا نه. براي اين كار هم ممكن است آزمايش‌هاي كروموزومي انجام شود.

كي به پزشك مراجعه كنيم؟
عدم نزول بيضه، مدت كوتاهي بعد از تولد قابل تشخيص است؛ اما شما هر زمان كه ديديد چنين مشكلي در پسرتان وجود دارد، مي‌توانيد با پزشك كودك‌تان مساله را در ميان بگذاريد. اهميت تشخيص و درمان فوري اين است كه مي‌تواند از عوارض بعدي يعني عقيمي و ابتلاي او به سرطان بيضه جلوگيري كند.

پزشك بعد از معاينه و آزمايش‌هاي هورموني، سونوگرافي مي‌كند تا بفهمد كه آيا بيضه در شكم است يا در كانال كشاله ران قرار دارد؟ گاهي عدم نزول بيضه با بيضه جمع شونده (retractile testes) اشتباه گرفته مي‌شود. در اين حالت، بيضه‌ها مدام بالاو پايين مي‌روند. البته متخصصان دريافته‌اند كه اين مشكل هم نياز به درمان دارد.

از عاقبت كار بترسيم؟
ممكن است در نظر اول خيلي مهم به نظرتان نرسد، ولي عوارضي دارد كه مي‌تواند زندگي آينده پسران را متحول كند. باقي ماندن بيضه‌ها در شكم مي‌تواند باعث ايجاد سرطان بيضه در سال‌هاي بعد شود، حتي اگر به‌وسيله جراحي اصلاح شود. متخصصان مي‌گويند، خطر اين سرطان تا ده برابر درپسراني كه بيضه شان پايين نيامده، بيشتر است.

از آن‌جا كه اسپرم‌ها به گرما حساس‌اند و به درجه حرارتي كمتر از 37 درجه سانتي گراد
(دماي بدن) نياز دارند، ماندن بيضه در شكم تا دوران بلوغ مي‌تواند موجب ناباروري هم بشود. چون در اين حالت تعداد اسپرم‌ها كم مي‌شود و كيفيت و قدرت باروري آن‌ها پايين مي‌آيد. فتق كشاله ران، پيچ خوردن بيضه، سرطان سينه و فشرده شدن و آسيب بيضه در اثر فشار
استخوان عانه هم از عوارض ديگر اين ناهنجاري است. بگذريم از مشكلات رواني كه در اثر خالي بودن كيسه بيضه در اين پسرها ايجاد مي‌شود.

درمان، دير نشود!
معمولا بيضه نوزادان پسر، تا شش ماه بعد از تولد تا سر جاي خود يعني كيسه بيضه پايين مي‌آيد، اما اگر تا اين زمان پايين نيامد، پزشك، با توجه به شرايط بيمار، يكي از روش‌هاي درمان را تا قبل از بلوغ او درپيش مي‌گيرد: هورمون درماني، جراحي يا تركيبي از هر دو.از آن‌جا كه نزول بيضه توسط هورمون‌ها كنترل مي‌شود،گاهي اوقات استفاده از برخي هورمون‌ها مي‌تواند موجب نزول آن شود. روش ديگري كه بيشتر اوقات استفاده مي‌شود، جراحي است.

اين درمان معمولا وقتي انجام مي‌شود كه پسر بين يك تا دو سال داشته باشد. در اين روش برشي در كشاله ران وكيسه بيضه مي‌دهند تا بيضه‌ها را در جاي خود بخيه كنند. اين روش
98 درصد موفقيت دارد.