گفتگو با دكتر محمد شيزرپور متخصص پوست و مو
خارش تناسلي؛ علل و راه‌حل

يكي از شكايت‌هاي اصلي برخي از بانوان به متخصص پوست و مو؛ خارش و سوزش ناحيه تناسلي است كه برخي آن را به عدم رعايت بهداشت و پوشيدن لباس‌هاي تنگ نسبت مي‌دهند...

دكتر محمد شيزرپور، متخصص پوست و مو، پژوهشگر مرکز آموزش و پژوهش بيماري‌هاي پوست و جذام دانشگاه علوم پزشکي تهران؛ شما را در اين باره راهنمايي مي‌كنند


سلامت: آقاي دكتر؛ چرا بسياري از بانوان از خارش ناحيه تناسلي شكايت دارند؟

خارش مزمن و طولاني‌مدت ناحيه تناسلي معمولا در اثر چند عامل به‌وجود مي‌آيد. منظور اين است که همزمان چند بيماري مختلف عامل خارش در يک فرد هستند.

شرايط خاص ناحيه تناسلي در زنان، محيط مرطوب و بسته در محل تلاقي 3 دستگاه تناسلي، ادراري و گوارشي از يک طرف و گيرنده‌هاي فراوان حسي عصبي از طرف ديگر، اين ناحيه را مستعد خارش و سوزش مي‌کند.

بنابراين در درمان خارش ناحيه تناسلي، چند عامل هرگز نبايد فراموش شود.

سلامت: عوامل تشديدکننده خارش در ناحيه تناسلي چه مواردي هستند؟

شست‌وشوي بيش از اندازه با ليف و صابون، پوشيدن لباس تنگ، خشک کردن با سشوار، استفاده از کرم‌هاي مختلف، نوار بهداشتي، استفاده از کاندوم و ژل‌هاي روان‌کننده از علل تشديد اين خارش‌اند.

سلامت: چرا اين موارد باعث خارش مي‌شوند؟ مگر محل تميزتر نمي‌شود؟

برخي از بيماران به وجود آمدن خارش يا سوزش يا هر علامت ديگر در ناحيه تناسلي را به عدم رعايت بهداشت ربط مي‌دهند و با شست‌وشوي زياد با صابون و ليف سعي در برطرف کردن آن مي‌کنند. اين کار کاملا اشتباه بوده و منجر به تشديد خارش مي‌شود. شست‌وشو بعد از هر بار ادرار و مدفوع با آب خالي و سپس خشک کردن به آرامي با دستمال کاغذي براي بهداشت ناحيه تناسلي کافي است.

سلامت: پوشيدن لباس تنگ چطور؟

پوشيدن لباس‌هاي تنگ، چسبان به‌ويژه از جنس پلاستيک منجر به تشديد رطوبت مي‌شود و ناحيه را براي رشد قارچ مستعد مي‌کند بنابراين توصيه مي‌شود از پوشيدن لباس‌هاي تنگ پرهيز شود.

برخي از بيماران با تصور اينکه رطوبت منجر به رشد قارچ در ناحيه تناسلي مي‌شود، با سشوار اقدام به خشک کردن ناحيه تناسلي مي‌کنند. اين کار نيز غلط است.

سلامت: استفاده از کرم‌هاي مختلف مثل كرم‌هاي ضدخارش و ضدقارچ مي‌تواند باعث تشديد خارش شود؟

استفاده از کرم‌هاي ضدخارش و ضدقارچ که معمولا بيماران بدون نسخه از داروخانه تهيه مي‌کنند، خود يکي از عوامل اصلي خارش است.

سلامت: و اما درمان؟

توصيه مي‌شود حتما براي درمان خارش ناحيه تناسلي به پزشک متخصص مراجعه و تمام کرم‌هاي موضعي را که از قبل استفاده مي‌كرديد، قطع کنيد. حداکثر مي‌توان از وازلين خالص (بدون عطر و مواد نگهدارنده) براي تسکين خارش در ناحيه تناسلي استفاده کرد.

اگر دچار خارش مزمن و طولاني در ناحيه تناسلي هستيد (در زنان) استفاده از تامپون به جاي نوار بهداشتي ارجح است. البته اين کار حتما بايد زير نظر پزشک انجام شود. زيرا تامپون نيز عوارض خاص خود را دارد.

سلامت: استفاده از كاندوم و ژل‌هاي روان‌كننده يا لوبريكانت در زنان هم در تشديد اين خارش‌ها نقش دارد؟

اگر دچار خارش مزمن و طولاني‌مدت ناحيه تناسلي هستيد بهتر است از کاندوم استفاده نکنيد. همچنين ژل‌هايي که به عنوان ژل‌هاي روان‌کننده به فروش مي‌رسند از عوامل مهم ايجاد حساسيت، آلرژي و خارش در ناحيه تناسلي هستند. استفاده از اين ژل‌ها حتي براي کساني که مشکل خارش هم ندارند، توصيه نمي‌شود.

سلامت: بايد نگران بيماري‌هاي منتقله از راه جنسي در اين موارد بود؟

نه. توجه داشته باشيد هرگونه خارش يا سوزش يا هر علامت ديگر در ناحيه تناسلي نشانه بيماري منتقله از راه تماس جنسي نيست و نبايد فکر خود را مشغول اين موضوع كنيد. استرس ابتلا به يک بيماري آميزشي خود منجر به تشديد خارش در ناحيه تناسلي مي‌شود.

سلامت: شرايط روحي هم در اين امر موثر است؟

بله، مسايل روحي در خارش مزمن و طولاني‌مدت ناحيه تناسلي نقش مهمي دارند. اگر مبتلا به افسردگي هستيد بدانيد بدون درمان افسردگي خارش ناحيه تناسلي شما بهبود نخواهد يافت.

سلامت: درمان خوراكي بهتر است يا پماد؟

در درمان خارش و سوزش ناحيه تناسلي به طور کلي داروهاي خوراکي ارجح‌اند. از پزشک خود بخواهيد تا آنجا که ممکن است داروي خوراکي براي شما تجويز کند. در صورت نياز به داروي ماليدني، پايه پماد نسبت به پايه کرم ارجح است.

به دنبال برخي درمان‌هاي خارش ناحيه تناسلي امکان اضافه شدن مشکلات جديد مثلا اضافه شدن عفونت قارچي يا حساسيت به داروهاي تجويزي وجود دارد. معمولا پزشکان براي پيشگيري از عفونت قارچي ثانويه پيشاپيش درمان پيشگيرانه تجويز مي‌کنند.

سلامت: آيا راه‌حل فوري براي تسکين خارش و سوزش حاد وجود دارد؟

• کمپرس آب سرد شده در يخچال (آب شير را دريخچال سرد کنيد و نه در فريزر) خارش را كم مي‌كند.

• 10 تا 15 دقيقه کمپرس آب سرد حداکثر 2 بار در روز بسيار مفيد است. سپس ناحيه را به آرامي خشک و از وازلين خالص استفاده کنيد (بدون عطر و مواد نگهدارنده).

• اگر خارش و سوزش به قدري شديد است که مانع ادرار کردن يا مقاربت مي‌شود، مي‌توانيد به طور موقت از پماد ليدوکائين استفاده کنيد (نه ژل ليدوکائين و نه کرم ليدوکائين)