مهراندخت نکاوند/کارشناس ارشد مامايي، عضو هيات علمي دانشگاه آزاد اسلامي/آنچه بايد درباره قاعدگي دانست
پاسـخ‌هاي کـارشنـاسـانـه به پـرسش‌هـاي دخترانـه

عادت‌ ماهانه (قاعدگي يا پريود) يکي از مراحل بلوغ در دختران است كه مانند بسياري از علايم ديگر بلوغ ممکن است براي آنها گيج‌کننده باشد. گاهي بعضي از دختران از آن مي‌ترسند يا نگران مي‌شوند...

بسياري از دختران درک کاملي از دستگاه تناسلي زنان و چگونگي کارکرد آن طي يک دوره عادت ماهانه ندارند و همين موضوع آن را برايشان اسرارآميز جلوه مي‌دهد.

عادت ماهانه از مهم‌ترين دوره‌هاي زندگي هر خانمي است و از آنجا که تقريبا آنها را يک هفته در ماه درگير مي‌کند، اهميت زيادي دارد. بروز اولين عادت‌ ماهانه در دختران جوان نبايد باعث ترس و نگراني‌شان شود چون اين اتفاق نشان مي‌دهد سالم هستند و در آينده آمادگي مادر‌شدن دارند. مادر و خواهر بزرگ‌تر و اولياي مدرسه مي‌توانند درباره اين پديده با نوجوان صحبت و نگراني و ترس او را برطرف‌کنند. ابتدا لازم است اطلاعات خود را تکميل کنيد تا بتوانيد راهنماي خوبي براي دختر نوجوانتان باشيد و به او توضيح دهيد که عادت ماهانه نه تنها بيماري نيست، بلکه طبيعي و براي بدن ضروري است. اين مطلب شما را با رايج‌ترين پرسش‌ها و پاسخ‌هاي موجود درباره قاعدگي آشنا مي‌کند.


اولين عادت ماهانه چه زماني اتفاق مي‌افتد؟

زماني که دختري به بلوغ مي‌رسد (معمولا در سنين ? تا ?? سالگي)، بدن و ذهن او شروع به تغيير و تحول مي‌کند. هورمون‌ها در بدن باعث رشد فيزيکي جديدي مي‌شوند و مثلا پستان‌ها شروع به رشد مي‌کنند. حدود ? تا 5/2 سال بعد از شروع رشد پستان‌ها، اولين خونريزي و عادت ماهانه اتفاق مي‌افتد. حدود ?ماه قبل از آغاز اولين دوره عادت ماهانه، دختر ممکن است متوجه افزايش ترشح از دستگاه تناسلي خود شود که شايع است و نبايد در مورد آن نگران باشد مگر آنکه اين ترشحات بسيار بدبو باشند يا باعث خارش شوند. اولين عادت ماهانه زماني اتفاق مي‌افتد که همه اجزاي دستگاه تناسلي بالغ شده باشند و بتوانند با يکديگر کار کنند. با بلوغ، هورمون‌هايي از هيپوفيز (يکي از غدد موجود در مغز) ترشح مي‌شود که تخمدان‌ها را وادار به ساخت هورمون‌هاي زنانه مي‌کند. اين هورمون‌هاي زنانه، استروژن و پروژسترون ناميده مي‌شوند که آثار زيادي در بدن دختر دارند و به رشد جسمي و بالغ‌شدن او کمک مي‌کنند.


خونريزي هرچند وقت يکبار تکرار مي‌شود؟

همان‌گونه که سن شروع بلوغ در دختران متفاوت است، دوره‌هاي عادت ماهانه نيز در آنها تفاوت دارد. دوره زماني ميان دو خونريزي را «دوره قاعدگي» مي‌گويند. سيکل ‌قاعدگي براي بعضي دختران ممکن است ??روز، براي بعضي ديگر ?? روز، ?? روز يا حتي ?? روز طول بکشد حتي اين زمان از يک دوره تا دوره بعد ممکن است تفاوت داشته باشد. دختران نوجوان و جوان ممکن است عادت ماهانه يا قاعدگي نامنظمي داشته باشند که به‌خصوص در اولين دوره‌ها بيشتر ديده مي‌شود و طبيعي است. براي مثال يک دختر که به‌تازگي عادت ماهانه شده است، ممکن است ? ماه متوالي دوره‌‌هاي ??روزه داشته و طي يک ماه بعد هيچ خونريزي‌اي نداشته باشد يا حتي دو خونريزي متوالي با فاصله‌زماني بسيار کم بين آنها اتفاق بيفتد. به مرور دوره‌هاي قاعدگي نظم بهتري پيدا مي‌كنند و مي‌توان دوره ‌خونريزي بعدي را حدس زد.


خونريزي چند روز طول مي‌کشد؟

مدت زمان خونريزي ثابت نيست و ممکن است تغيير کند. بعضي دختران فقط ?-2 روز و بعضي 7 روز يا حتي بيشتر خونريزي دارند.


علايم پيش از عادت ماهانه چيست؟

بعضي از دختران در روزهاي قبل از عادت ماهانه دچار تغييرات جسمي و رواني مي‌شوند. درد در زمان عادت ماهانه بسيار شايع است. گاهي دردها مبهم، دردناک، تيرکشنده يا شديد هستند. معمولا با افزايش سن، شدت اين درد کمتر مي‌شود و حتي کاملا از بين مي‌رود. بعضي از داروهاي بدون نياز به نسخه مانند استامينوفن، ايبوپروفن و مفناميک اسيد اين دردها را از بين مي‌برند. قرار دادن يک حوله گرم هم ممکن است به تسکين درد کمک کند. در صورتي که اين اقدام‌ها کمکي نکرد، مي‌توانيد با پزشک خود مشورت كنيد. بعضي از دختران طي چند روز يا هفته قبل از عادت ماهانه احساس ناراحتي، بي‌حوصلگي و افسردگي دارند و حساس مي‌شوند حتي ممکن است بيش از معمول گريه کنند يا به راحتي عصباني شوند. اين علايم معمولا چند روز پس از اتمام دوره عادت ماهانه بهبود مي‌يابد. به اين علايم، «نشانگان قبل از قاعدگي» مي‌گويند و علت آن تغييرات هورموني است. پزشکان معمولا توصيه مي‌کنند براي كمترشدن اين ناخوشي‌ها، ورزش و فعاليت بدني انجام?دهيد. بعضي از دختران در زمان‌هاي خاصي از دور‌ه قاعدگي، دچار تشديد جوش و آکنه بدن مي‌شوند که اين هم به علت تغييرات هورموني در بدن است. اين مشکل معمولا با افزايش سن بهبود قابل‌ملاحظه‌اي پيدا مي‌کند. نشانگان پيش از قاعدگي (pms) بسياري از زنان را پيش از شروع قاعدگي مبتلا مي‌کند. علايم اين نشانگان ممکن است شامل نوسان خلق، خستگي، بي‌خوابي اضطراب و درد عضلاني باشد. اما اين توصيه‌ها را براي تخفيف علايم نشانگان پيش از قاعدگي در نظر داشته باشيد:

• به مقدار کافي ورزش کنيد.

• براي جبران خون از‌دست‌رفته، غذاهاي مقوي مانند شير، گوشت، حبوبات، انواع سبزي‌، لبنيات و انواع ميوه‌هاي تازه و... مصرف کنيد.

• از نمک، قند، کافئين و سيگار پرهيز کنيد.

• تا حد امکان استرستان را كاهش دهيد.

• دختران در اين زمان بايد تا جايي که ممکن است از خوردن غذاهاي (فست‌فود) ‌و موادي که حاوي مواد افزودني است خودداري کنند زيرا تمام اين مواد باعث تغييرات هورموني در بدن و به هم خوردن سيستم تعادل هورموني و درنتيجه کمبود يا اختلال در عملکرد مناسب تخمدان مي‌شوند.

• حمام‌کردن در دوران قاعدگي نه‌تنها ضرر ندارد بلکه لازم است. البته بايد از نشستن کف حمام خودداري و تا حد امکان ايستاده حمام کنيد و لازم است بدانيد که در اين دوران نبايد به استخر برويد.

• مصرف قرص‌هاي ضدبارداري فقط در صورت صلاحديد پزشک در مواقع خونريزي‌هاي زياد و وجود کيست‌هاي تخمداني توصيه مي‌شود.

هفته نامه سلامت