گفت وگو با دکتر سولماز پيري فوق تخصص طب مادر و جنين
قواعد قاعدگي

يکي از ويژگي‌هاي مشخص زنان بالغ، تغييرات دوره‌اي در دستگاه توليدمثل است که به آن دوره يا سيکل قاعدگي يا عادت ماهانه گفته مي‌شود. مدت زمان هر قاعدگي از اولين روز شروع خونريزي تا اولين روز خونريزي دوره بعدي محاسبه مي‌شود...

اما شايد براي برخي از خانم‌ها اين سوال مطرح باشد كه منظور از قاعدگي طبيعي چيست و چه زماني مي‌توان مطمئن بود كه دوره قاعدگي‌شان منظم و مرتب است. گفت‌وگوي ما را با دکتر سولماز پيري، متخصص زنان و زايمان و فوق?تخصص طب مادر و جنين بخوانيد تا بيشتر در اين مورد بدانيد.


سلامت:خانم دكتر! منظور از قاعدگي طبيعي چيست؟

دستگاه تناسلي داخلي زنانه، شامل تخمدان‌ها، لوله‌هاي رحمي و رحم است كه در اثر ريزش بافت پوشاننده حفره رحمي، قاعدگي طبيعي به صورت خونريزي از واژن رخ مي‌دهد. قاعدگي طبيعي بين 2-7 روز طول مي?کشد و معمولا در فواصل 28-35 روزه تکرار مي?شود. درواقع قاعدگي، نشانه تخمک‌گذاري و سلامت سيستم هورموني و دستگاه تناسلي زنانه است.

سلامت: چه عاملي باعث ريزش بافت پوشاننده حفره رحمي مي‌شود؟

قاعدگي طبيعي تحت تاثير 3 گروه هورمون‌هاي هيپوتالاموس، هيپوفيز و تخمدان است. درواقع هيپوتالاموس باعث آزاد شدن هورمون‌هاي هيپوفيز و هيپوفيز هم آزاد شدن هورمون‌هاي تخمدان را کنترل مي‌کند. در نيمه اول چرخه قاعدگي، چند فوليکول در سطح تخمدان تحت‌تاثير يکي از هورمون‌هاي هيپوفيز به نام fsh شروع به رشد مي‌كنند و در نهايت كامل مي‌شوند. فوليکول كامل‌شده، حاوي تخمک‌ رسيده است كه هورمون استروژن ترشح مي‌کند. بالارفتن سطح يکي ديگر از هورمون‌هاي هيپوفيز، در ميانه سيکل قاعدگي باعث آزاد شدن تخمک مي‌شود. اين هورمون lh نام دارد. پس از تخمک‌گذاري، سطح هورمون‌هاي هيپوفيز کاهش مي‌يابد، سپس فوليکول پاره‌شده جمع مي‌شود و شروع به ترشح هورمون ديگري به نام پروژسترون مي‌کند. اگر در اين زمان، بارداري رخ دهد، ترشح هورمون پروژسترون ادامه مي‌يابد. در غير اين‌صورت، ترشح آن به تدريج و ظرف دو هفته قطع خواهد شد. اين امر به نوبه‌خود باعث انقباض رگ‌هاي خون‌رساننده به پوشش داخلي حفره رحمي و در نهايت ريزش بافت رحمي و ايجاد خونريزي قاعدگي مي‌شود. تغييرات هورموني در برخي خانم‌ها مي‌تواند باعث ايجاد تغييرات خلقي، ميل جنسي و گاه سردرد‌هاي دوره‌اي شود.

سلامت:معمولا اولين عادت ماهانه در چه سني اتفاق مي‌افتد؟

در سال‌هاي اخير، سن شروع اولين قاعدگي به دليل بهبود وضعيت تغذيه و بهداشت، پايين آمده و به طور متوسط به سن 12-13 سالگي رسيده است. ميزان طبيعي خونريزي ماهانه به طور متوسط حدود 25 ميلي‌ليتر در ماه است که 5-4 روز طول مي‌کشد.

سلامت:اگر قاعدگي قبل يا بعد از سن 13 سالگي اتفاق بيفتد، اشكالي دارد؟

اگر قاعدگي قبل از سن 10 سالگي رخ دهد يا تا سن 16 سالگي رخ نداده باشد نياز به بررسي توسط پزشک وجود دارد. قاعدگي طبيعي معمولا به‌طور منظم و ماهي يک بار اتفاق مي‌افتد مگر اينکه بارداري يا يائسگي رخ دهد.

سلامت:چه عواملي منجر به نامنظمي دوره عادت ماهيانه مي‌شود؟

شيردهي به خصوص در 6 ماه اول زندگي نوزاد و بدون استفاده از غذاي کمکي، معمولا منجر به عدم قاعدگي مي‌شود و تنها با اين شرايط و در مدت زمان فوق يعني شيردهي مي‌تواند به عنوان يک روش پيشگيري از بارداري هم محسوب شود. همچنين کاهش يا افزايش سريع وزن، اختلال در غذا خوردن مثل بي‌اشتهايي عصبي شديد، استرس و ترس مثل ترس از بارداري، ابتلا به هر نوع بيماري شديد، مصرف داروها به خصوص داروهاي هورموني يا شيمي?درماني، اختلالات انعقادي،‌ يائسگي و از همه مهم‌تر اختلالات هورموني سرشتي مثل تخمدان‌هاي پلي‌کيستيک از مواردي هستند كه باعث به‌هم ريختن نظم قاعدگي در زنان مي‌شود.