انواع مواد شوینده‌ای که ما در طول روز با آنها سرکار داریم و از آنها برای شستشو و پاک کردن آلودگی‌ها از روی ظروف، سطوح و لباس‌هایمان استفاده می‌کنیم از ترکیبات پاک‌کننده‌ای ساخته شده‌اند که منشأ اصلی آنها نفت است. به این ترکیبات مواد دیگری به منظور بهبود و افزایش قدرت پاک‌کنندگی نیز افزوده می‌شود که از آن جمله می‌توان به مواد ضدآهک، تنظیم‌کننده ph و مواد ساینده به ویژه در پودرهای شستشو، انواع آنزیم‌ها برای پاک کردن لک‌ها، عوامل سفیدکننده کلری یا اکسیژنی، ضدعفونی‌کننده‌ها، عطرها، اسانس‌ها و رنگ‌ها ... اشاره کرد.

▪ مواد شوینده چگونه آلودگی را پاک می‌کنند؟

ـ تمامی مواد شوینده از دو بخش تشکل شده‌اند.یک بخش هیدروفیل که آب را جذب می‌کند و یک رشته طولانی هیدروفب که چربی‌ها را به سمت خود جذب می‌کند. وقتی که مواد شوینده را همراه با آب روی سطح آلوده می‌ریزیم، آلودگی و چربی به سمت هیدروفب‌ها و آب به سمت هیدروفیل‌ها جذب می‌شود و به این ترتیب محیط از آلودگی پاک می‌شود.

▪ چگونه ماده شوینده صحیح و مناسب را انتخاب کنیم؟

ـ برای آنکه شستشوی خوب و کاملی داشته باشید، لازم است در درجه اول ماده شوینده صحیح و مناسب را انتخاب کنید و در درجه دوم درست از آن استفاده کنید.همان‌طور که گفته شد، مواد شوینده از دو بخش تشکیل شده‌اند. اگر بخشی که مربوط به جذب آلودگی‌هاست به اندازه کافی قوی نباشد، شستشوی خوبی نخواهید داشت. در ضمن یک ماه شوینده خوبی باید بدون اسانس باشد و خیلی رقیق هم نباشد.سعی کنید مواد شوینده‌ای را تهیه کنید که علامت استاندارد دارند. در این مواد هم سلامت مصرف‌کننده و هم قدرت شویندگی ماده مورد توجه قرار گرفته است. در نتیجه استفاده از مواد شوینده‌ای که فرمول صحیحی دارند از نظر اقتصادی و بهداشتی به نفع شماست. مهم‌ترین مساله در مورد شوینده‌ها این است که زمان لازم برای عمل کردن به آنها داده شود. به عنوان مثال سفیدکننده‌ها، لک‌برها، پودرهای شوینده باید مدتی روی سطح آلوده قرار بگیرند و به اندازه کافی با آب مخلوط شوند تا بتوانند آثار آلودگی را از بین ببرند. اگر زمان لازم به آنها داده نشود به خوبی هم نمی‌توانند اثر کنند.

▪ شوینده‌های صنعتی بهترند یا سنتی؟

ـ نکاتی که لازم است به آنها توجه کنیم این است که امروزه استفاده از موادی در ساخت وسایل باب شده که ۵۰ سال پیش امکان استفاده از آنها وجود نداشت. امروزه به عنوان مثال انواع پلاستیک در ساخت وسایل مختلف به کار گرفته می‌شود.آلودگی‌هایی که امروز با آنها روبه‌رو هستیم با نوع آلودگی‌های ۵۰ سال پیش متفاوت است. حتی میزان زمانی که مردم برای شستشو اختصاص می‌دهند و توجهی که به پاکیزگی دارند نیز تغییر کرده است. شاید در چند دهه گذشته کمتر کسی به پاکی حمام و دست‌شویی خود اهمیت می‌داد اما امروز به دلیل منتقل شدن دست‌شویی‌ و حمام به داخل خانه‌ها، افراد توجه بیشتری به پاکی سنگ‌های توالت می‌کنند. در ضمن از آنجایی که شوینده‌ها و سفیدکننده‌های سنتی مثل سرکه وقت زیادی برای پاک کردن محیط لازم دارند، استفاده از شوینده‌های صنعتی البته به شکل صحیح که در مدت کوتاهی همان کار را انجام می‌دهند، عاقلانه‌تر به نظر می‌رسد! در ضمن مقدار بسیار کمی شوینده صنعتی همان کاری را انجام می‌دهد که مقدار زیادی شوینده سنتی می‌تواند انجام دهد و این به صرفه‌تر است.

▪ آیا شوینده‌های صنعتی برای سلامت مضرند؟

ـ بسیاری از مواد شوینده جدید سمی هستند. به همین دلیل لازم است موقع کار با آنها به دستورالعمل‌ ذکر شده روی بسته‌بندی دقت کرد. موقع کار با این نوع شوینده‌ها استفاده از دستکش و ماسک ضروری است و باید آنها را از دسترس کودکان دور نگه داشت.

موقع استفاده از شوینده‌ها به این نکات توجه کنید:

۱) هنگام استفاده از شوینده‌ها روی سطوح، شستشو را از بالا به پایین انجام دهید زیرا کثیفی به سمت پایین می‌آید.

۲) به شوینده‌ها به چشم مواد سمی و خطرناک نگاه کنید. این مواد باید دور از دسترس کودکان نگهداری شوند و در موقع استفاده از آنان دستکش دست کنید، ماسک بزنید و دستگاه تهویه را روشن کنید.

۳) برای آنکه شستشوی بهتری داشته باشید، لازم نیست بیش از اندازه از مواد شوینده استفاده کنید! دستورالعمل روی بسته‌بندی را بخوانید و به همان میزان از ماده استفاده کنید. تنها توصیه‌ای که می‌توانیم به شما بکنیم این است که در رابطه با مایعات شستشویی که نیاز به رقیق شدن دارند، آنها را کمتر از آنچه که توصیه شده رقیق کنید!

۴) در صورتی که شنیده‌اید ماده شوینده‌ای بدون نیاز به سابیدن پاک‌کننده قوی است به آن شک کنید. آب و سایش دو پایه از بین برنده آلودگی‌ها هستند. مواد شوینده تنها به دلیل ترکیباتی که دارند کمک می‌کنند آلودگی‌ها راحت‌تر از سطح جدا شوند. موادی که نیازی به سابیدن برای پاک کردن آلودگی ندارند یا موادشیمیایی بسیار قوی دارند که استفاده از آنها توصیه نمی‌شود یا تنها تبلیغات دروغینی دارند.

۵) در حال حاضر شوینده‌های مختلفی وارد بازار شده است: شوینده مخصوص حمام و دست‌شویی، شوینده مخصوص کف، مخصوص سینک، مخصوص گاز و... ترجیحا توصیه می‌کنیم از شوینده‌های چند‌کاره استفاده کنید تا در هزینه‌ها صرفه‌جویی کنید و حتما مرتبا کار پاکیزگی و شستشو را انجام دهید تا مجبور به استفاده از مقدار فراوانی ماده شوینده نباشید.

۶) برخی افراد از آب ژاول به عنوان ماده شوینده استفاده می‌کنند، در صورتی که آب ژاول ضدعفونی‌کننده است و بیشتر در بیمارستان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد تا در خانه. اگر قصد ضدعفونی‌کردن دارید نیز ابتدا باید سطح را تمیز کرده بعد از مواد ضدعفونی‌کننده بهره ببرید!

۷) ترجیحا از مواد آنتی‌باکتریال استفاده نکنید زیرا استفاده از این مواد به مرور سبب قوی‌تر شدن باکتری‌ها می‌شود. تمامی باکتری‌هایی که با ما زندگی می‌کنند برای سلامت ما مضر نیستند. استفاده از یک ماده شوینده معمولی سبب کمتر شدن میزان باکتری‌ها می‌شود اما اگر می‌خواهید محیط کاملا ضدعفونی شود ترجیحا به درستی از آب ژاول بهره ببرید.

۸) هنگام استفاده از موادشوینده از اسفنج به جای پارچه بهره ببرید زیرا پارچه میزان کثیفی و آلودگی را بیشتر در خود نگه می‌دارد.

۹) ترجیحا از مواد شوینده بی‌بو استفاده کنید. برخی اسانس‌ها مثل اسانس لیمو یا پرتقال چه طبیعی باشند چه مصنوعی بی‌فایده‌اند و در امر شستشو تاثیری نمی‌گذارند. برخی از آنها می‌توانند برای سلامت مضر بوده و سبب آلرژی شوند.

۱۰) از آنجایی که برخلاف بسیاری از مواد بهداشتی، روی بسته‌بندی شوینده‌ها تمامی ترکیبات آنها یادداشت نمی‌شود، حتما توجه داشته باشید که از مواد استاندارد که بی‌ضرر بودن آنها برای محیط و سلامت تایید شده، آن هم به شکل درست، استفاده کنید!

سایت سلامت ایران