سفرهاي نوروزي در گفتگو با دکتر پرويز مظاهري دبير علمي انجمن روان‌پزشکان ايران


چند روزي بيشتر به تعطيلات عيد نمانده و خيلي‌ها به فکر سفر به شهرها يا کشورهاي دور و نزديک‌اند. اما يک گروه هستند که معمولا کمتر از ديگران سفر مي‌روند؛ خانواده‌هايي که يکي از اعضايشان به يکي از بيماري‌هاي اعصاب و روان دچار است. به همين بهانه به سراغ دکتر پرويز مظاهري، دبير علمي انجمن روان‌پزشکي ايران رفتيم تا از ايشان بپرسيم آيا مسافرت براي اين بيماران واقعا مفيد است يا مضر؟ ...


سلامت : خيلي‌ها در ايام عيد سفر مي‌روند. آيا براي بيماران مبتلا به اختلالات روان‌پزشکي هم خوب است که خانواده‌‌شان را در چنين سفرهايي همراهي کنند يا نه؟
همان‌طور که در بيماري‌هاي جسمي، بعضي مبتلايان که وضعيت عمومي خوبي دارند يا مسافرت خطري برايشان ندارد، مي‌توانند به همراه خانواده مسافرت نمايند، اين موضوع در مورد مبتلايان به اختلالات روان‌پزشکي نيز مصداق دارد و چه بسا در اکثر اختلالات روان‌پزشکي، مسافرت و تغيير محيط و آب و هوا تاثيري مثبت در روند بهبودي بيماران داشته باشد. البته سفر براي بيماران افسرده و مضطرب و روان‌پريش در مرحله حاد بيماري‌ توصيه نمي‌شود ولي بيماري که علايم او کاهش يافته و تحت کنترل است، مي‌تواند سفر برود.
سلامت : چه نوع سفرهايي؟
سفر به مناطق آرام و داراي طبيعت زيبا و دور از هياهوي شهر، روحيه آنها و اميدشان به زندگي را بيشتر مي‌کند و شرايط يکنواخت و کسل‌کننده اطرافشان را تغيير مي‌دهد و امکان ارتباط کلامي بيشتري با اعضاي خانواده برايشان فراهم مي‌شود. فقط بايد مراقب بود که خسته نشوند و ساعات خواب آنها مختل نشود.
سلامت : بعضي نزديکان به اين قبيل بيماران خيلي اصرار مي‌کنند و آنها را علي‌رغم ميل‌شان مجبور به مسافرت مي‌کنند. نظر شما در اين مورد چيست؟
در چنين شرايطي قطعا آنها احساس خوبي نخواهند داشت. بهتر است بيمار را به رفتن ترغيب و تشويق کنيم، نه اجبار.
سلامت : در بعضي خانواده‌ها، افرادي مبتلا به بيماري وسواس هستند و اين قبيل بيماران در محيط‌هاي جديد و در حضور ديگران قادر به انجام اعمال وسواسي خود نيستند و يا خجالت مي‌کشند. فکر نمي‌کنيد مسافرت مي‌تواند نوعي درمان براي ايشان باشد؟
نه! اين کار موجب تشديد اضطراب و نگراني آنها مي‌شود و بهبودي آنها را به تاخير مي‌اندازد و چه بسا در صورتي که تحت درمان نيز نباشند بدتر شوند و حتي به روان‌پريشي مبتلا شوند. بايد به اين‌ بيماران اجازه داد با شرايط خودشان مسافرت کنند؛ هرچند که مسافرت و تغيير محيط زندگي مي‌تواند به تغيير نگرش آنها نسبت به رفتارهايشان کمک نمايد.
سلامت : چه توصيه‌اي براي خانواده‌ها در مورد مسافرت رفتن با بيمارانشان داريد؟
در درجه اول بايد زمان سفر کوتاه باشد وگرنه از حوصله اکثريت بيماران روان‌پزشکي خارج مي‌شود. همچنين بيمار بايد در طول سفر داروهاي خودش را استفاده نمايد و مهم‌تر از همه اين که نبايد تنها رها شود و بايد دورادور تحت مراقبت و کنترل باشد. توصيه ديگر اينکه در حين سفر يا در مقصد، خوب است که افرادي در همان رده سني هم باشند.
سلامت : آيا بيماراني که تحت درمان دارويي هستند، مي‌توانند در طول مسافرت رانندگي کنند؟
توصيه مي‌شود که اين اقدام انجام نگيرد زيرا اکثر داروهاي روان‌پزشکي، آرام‌بخش هستند و ممکن است موجب خواب‌آلودگي شوند يا اينکه به دليل اشتغال ذهني، توجه را از رانندگي منحرف کنند و خطر تصادف به وجود بيايد.
سلامت : حالا که صحبت از مسافرت با بيماران اعصاب و روان شد، اجازه دهيد تاثير مسافرت بر سلامت روان افراد سالم را نيز جويا شويم.
زندگي در يک مکان خاص، يکساني و يکنواختي مي‌آورد و باعث گرفتگي خلق و از دست رفتن شادي مي‌شود و براي رهايي از چنين وضعيتي مسافرت يکي از بهترين راه‌هاست. سير و سفر، روان و جسم انسان را سلامت مي‌بخشد و با از بين بردن افسردگي، نشاط و شادابي را جايگزين مي‌‌سازد. مسافرت همچنين تجربه انسان را افزايش مي‌دهد و زندگي را از حالت ملال‌انگيز خارج مي‌کند.
سلامت : ولي اين روزها هزينه يک مسافرت آن‌قدر بالاست که خيلي‌ها از خيرش مي‌گذرند!
نه؛ نيازي نيست که به مسافرتي با هزينه‌هاي سنگين برويد. شما مي‌توانيد صبح زود يک روز تعطيل بساط صبحانه و ناهار و عصرانه‌تان را برداريد و به بوستان‌هاي خارج از شهر برويد و يک روز را با تفريح و شادي در کنار خانواده بگذرانيد يا به گردش و راه‌پيمايي بپردازيد. گاهي يک مسافرت کوتاه و مطلوب مي‌تواند از صدها قرص و شربت و آمپول مقوي در حفظ سلامت‌تان موثرتر باشد.

هفته نامه سلامت