جام جم آنلاين: تابستان فصل سفر است و گشت و گذار؛ البته همان قدر كه تعطيلات تابستاني اين ماه‌ها را براي گردش و تفريح جذاب مي‌كند، گرما هم مي‌تواند دردسرساز و مشكل‌آفرين باشد. در اين ميان گروه‌هاي خاصي هم به مراقبت‌ و توجه بيشتري در طول سفر نياز دارند؛ زنان باردار يكي از اين گروه‌ها هستند كه بايد نكاتي را در نظر داشته باشند تا سفري مطمئن و همراه با سلامت را تجربه كنند.

دكتر صفيه عشوري‌مقدم، جراح و متخصص بيماري‌هاي زنان و زايمان، در اين‌باره به جام‌جم مي‌گويد: «با توجه به تغييراتي كه در دوران بارداري براي مادر ايجاد مي‌شود، آسيب‌پذيري خانم‌هاي باردار نسبت به برخي مشكلات بيشتر از قبل خواهد شد و به همين دليل به مراقبت‌هاي خاصي نياز دارند بنابراين بهتر است خانم‌هاي باردار قبل از سفر حتما با پزشك معالج خود مشورت كرده و او را از اين تصميم مطلع كنند.»

وي ضمن بيان اين‌كه اگر خانم باردار سالم باشد، سابقه مشكل خاصي نداشته باشد و مراحل بارداري را به صورت طبيعي طي كند، مجاز است به سفر برود، درباره موارد منع سفر توضيح مي‌دهد: «به عنوان مثال افرادي كه سابقه‌ زايمان زودرس يا سقط‌هاي مكرر دارند ممكن است بنا به صلاحديد پزشك معالج از برخي مسافرت‌ها و بخصوص سفرهاي طولاني‌مدت منع شوند.»

خانم‌هاي باردار، كمربندها را ببندند

معمولا وقتي صحبت از سفر مي‌شود، سفر با خودروي شخصي اولين انتخاب افراد است. اما يكي از مهم‌ترين سوالاتي كه در مورد سفرهاي زميني براي خانم‌هاي باردار پيش مي‌آيد، درباره بستن كمربند ايمني است و اين‌كه اين كار به نفع جنين است يا مي‌تواند براي او دردسرساز شود؟

دكتر عشوري‌مقدم با تاكيد بر اين‌كه خانم‌هاي باردار حتما بايد از كمربند ايمني استفاده كنند، مي‌گويد: «اين نكته هيچ وقت نبايد فراموش شود كه اگر بخواهيم جنين سالمي داشته باشيم، حتما اول بايد سلامت مادر را حفظ كنيم. طبق آمار، معمولا بيشترين آسيب‌ها زماني به جنين وارد مي‌شود كه مادر دچار مشكل شده و صدمه ديده باشد. بنابراين بهترين اقدام اين است كه مادر حتماً از كمربند ايمني استاندارد استفاده كند.»

به گفته اين پزشك متخصص، بند پاييني كمربند بايد كاملا زير شكم خانم باردار قرار گرفته و از روي قسمت فوقاني كشاله ران عبور داده شود تا بتواند از مادر بخوبي محافظت كند. قسمتي كه روي شانه مادر قرار مي‌گيرد نيز بايد طوري تنظيم شود كه او احساس ناراحتي نكند.

وي در مورد استفاده از كيسه هوا نيز چنين توضيح مي‌دهد: با توجه به اين‌كه جنيني سالم مي‌ماند كه مادرش سالم باشد، استفاده از كيسه هوا هم در دوران بارداري مجاز است و بايد مورد توجه قرار گيرد.

سفر با هواپيما در دوران بارداري، مجاز يا غيرمجاز؟

اين پزشك متخصص، درباره سفرهاي هوايي نيز چنين توضيح مي‌دهد: «خانم‌هاي باردار سالم از سفرهاي هوايي هم منع نمي‌شوند. البته در گذشته محدوديت زماني وجود داشت، ولي در حال حاضر پزشكان اعتقاد دارند خانم سالم مي‌تواند بدون خطر تا 36 هفتگي پرواز داشته باشد.»

به گفته وي، با توجه به اين‌كه يكي از معضلات سفرهاي هوايي، دسترسي نداشتن به مراكز درماني در مواقع اضطراري است، بايد در ماه‌هاي آخر بارداري دقت و توجه بيشتري داشته باشيد.

اين پزشك متخصص با اشاره به مناطقي كه از نظر آلودگي‌هاي عفوني شناخته‌شده است نيز مي‌گويد: «مشورت كامل و دقيق با پزشك، قبل از سفر به چنين مناطقي كه پيش از آن بايد واكسن‌هاي خاصي را تزريق كرده و حين سفر نيز بايد نكات خاصي را رعايت كنيد، ضروري است.»

وي مي‌افزايد: «در تمام سفرها، خانم باردار بايد دقت داشته باشد كه پاهايش در تمام مدت سفر كاملا بي‌حركت قرار نگيرد. در واقع حركت دادن پاها در طول سفر از لخته شدن خون جلوگيري كرده و خطرات ناشي از عوارض بعدي را نيز كاهش مي‌دهد بنابراين بهترين كار اين است كه هر يك ساعت يك بار ماشين را متوقف كرده و چند قدم راه برويد و در هواپيما يا قطار نيز كمي حركت كنيد تا از بروز مشكل پيشگيري شود.»

گرمازدگي، مشكل سفرهاي تابستاني

گرمازدگي يكي از شايع‌ترين مشكلات سفر در فصل تابستان است كه البته به شيوه‌هايي ساده نيز مي‌توان از بروز آن پيشگيري كرد.

دكتر عشوري‌مقدم در اين‌باره توضيح مي‌دهد: «خانم‌هاي باردار به دليل تغييرات هورموني ممكن است نسبت به اين مساله حساس‌تر باشند و در نتيجه خيلي زود در معرض گرمازدگي قرار بگيرند.»

وي در مورد روش‌هاي پيشگيري از بروز گرمازدگي چنين توضيح مي‌دهد: يكي از ساده‌ترين كارها پوشيدن لباس‌هاي مناسب است؛ توصيه مي‌شود خانم‌هاي باردار لباس‌هاي نخي، گشاد و به رنگ روشن بپوشند تا كمتر در معرض گرمازدگي قرار بگيرند. همچنين بهتر است در ساعات گرم روز (10 صبح تا 4 بعدازظهر) از قرار گرفتن در هواي گرم و در معرض نور مستقيم خورشيد خودداري كنند.

به گفته وي، تمام افراد در هر سن و سال و شرايطي كه باشند در هواي گرم بايد به مقدار كافي مايعات بنوشند و در مورد خانم‌هاي باردار هم تاكيد مي‌شود اگر مجبور هستند در ساعت‌هاي گرم روز، در فضاي باز بمانند حتما به مقدار كافي از مايعات استفاده كنند. علاوه بر اين، چون هنگام تعريق مقداري نمك و املاح هم از دست مي‌رود، بهتر است در كنار مصرف آب معمولي از مايعاتي كه كمي شور است نيز استفاده كنند.

اين پزشك متخصص در مورد نشانه‌هاي گرمازدگي مي‌گويد: «گرمازدگي ممكن است با احساس تشنگي، برافروختگي، حالت تهوع، دردها و گرفتگي‌هاي عضلاني همراه باشد. با بدتر شدن شرايط سرگيجه و افت فشار خون نيز ايجاد مي‌شود و در مراحل پيشرفته‌تر ممكن است موجب كاهش هوشياري و كما شده و در نهايت به مرگ منجر شود.»

دكتر عشوري مقدم تاكيد مي‌كند: «فرد گرمازده را بايد بلافاصله از محيط گرم خارج كنيد و او را به خنك‌ترين مكان برسانيد. علاوه بر اين، حتما بايد به او مقدار كافي مايعات خنك بدهيد.»

وي مي‌افزايد: «فرد گرمازده را بايد طوري قرار دهيد كه پاهايش كمي بالاتر از بدنش باشد تا به اعضاي حياتي بدن از جمله مغز و قلب خون بيشتري برسد. البته به خانم‌هاي باردار توصيه مي‌شود طاقباز نخوابيده و به پهلوي چپ دراز بكشند.»

مراقب مسموميت‌هاي غذايي باشيد

يكي ديگر از مشكلاتي كه در فصل تابستان براي افراد و بخصوص مسافران ايجاد مي‌شود، مسموميت‌هاي غذايي است. دكتر عشوري مقدم به خانم‌هاي باردار توصيه مي‌كند: «بهتر است در طول سفر از مواد غذايي سالم استفاده كنيد. همچنين غذاها را در خانه تهيه كرده و موادي را با خود همراه ببريد كه فاسد نمي‌شود. علاوه بر اين، به منابع تامين آب هم توجه داشته باشيد و از آبي كه در مورد بهداشت آن شك داريد، استفاده نكنيد.»

به گفته اين پزشك متخصص، خانم‌هاي باردار بايد از مصرف مقدار زياد مواد غذايي‌ كه به صورت مصنوعي فرآوري شده‌، مانند انواع كنسروها خودداري كنند.

وي با تاكيد بر اين‌كه از دست رفتن مقدار زياد آب بدن به دليل اسهال فقط براي مادر خطرناك نيست و مي‌تواند جنين را هم با مشكل روبه‌رو كند، مي‌گويد: «گاهي ممكن است مسموميت‌ها با تهوع و استفراغ دوران بارداري اشتباه گرفته شود. به همين دليل بايد به اين مورد توجه خاصي داشته باشيد و با مراجعه به پزشك مشكل را برطرف كنيد.»

نيلوفر اسعدي‌بيگي - گروه سلامت