سمیه شرافتی:
بيماري حركت يك عارضه ناخوشايند و البته موقتي است كه ممكن است بسياري از ما طي مسافرت گرفتار آن شده باشيم.
مسافرت، به‌ويژه سفر با هواپيما يا اتومبيل باعث حركات نامنظم و در نتيجه تغييراتي در سيستم تعادلي گوش داخلي مي‌شود كه فرد را دچار سرگيجه و تهوع مي‌كند.گفت‌وگوي ما را با دكتر علي‌صفوي نائيني، دانشيار گوش و حلق و بيني دانشكده علوم پزشكي دانشگاه شهيد بهشتي و رئيس بخش گوش و حلق و بيني بيمارستان مسيح دانشوري در مورد اين بيماري بخوانيد:

آقاي دكتر، منشأ بيماري حركت از كجاست؟
عدم‌احساس تعادل.

احساس تعادل در بدن چطور ايجاد مي‌شود؟
براي اينكه كلاً ما احساس تعادل در بدن و درك وضعيتمان روي زمين داشته باشيم، 4 گيرنده در بدنمان فعال است: يكي چشم است كه با باز بودن آن، تعادل خود را به‌دست مي‌آوريم. حسگر دوم پوست است. سوم گيرنده حس عمقي در مفاصل و عضلات است؛ به اين ترتيب كه اگر ما چشم خود را ببنديم و بازوي خود را تكان دهيم، بدون اينكه ببينيم، مي‌توانيم تشخيص دهيم كه دستمان در چه جهتي است. چهارم هم گوش داخلي است كه مهم‌ترين حسگر است و دو قسمت دارد:يك قسمت از آن تجزيه و تحليل صدا را بر عهده دارد و قسمت ديگر مربوط به احساس تعادل مي‌شود.

چرا حس تعادل مربوط به گوش داخلي مهم‌ترين حس است؟
چون در واقع اين حس درك وضعيت ما در مقابل حركات زاويه‌اي و چرخشي و بالا و پايين است. ولي مجموعه اين 4حسگر باعث مي‌شود كه ما درك موقعيت مناسبي از خودمان در فضا داشته باشيم؛ به اين ترتيب كه وقتي هر 4گيرنده در يك جهت حركت كنند و پيام‌هاي شبيه هم داشته باشند، شما احساس تعادل مي‌كنيد.

اين اتفاق فقط حين مسافرت ممكن است رخ دهد؟
مسلما در مسافرت بيشتر اين اتفاق مي‌افتد چون فرد در مسافرت در يك وسيله متحرك قرار مي‌گيرد، در حالي‌كه خودش در وضعيت ثابت قرار دارد.

مواد غذايي خاص ممكن است در ايجاد بيماري مؤثر باشند؟
بله، نكته بسيار مهم اين است كه مواد محرك را به هيچ‌وجه استفاده نكنيم. به‌خصوص قبل از حركت از خوردن مواد غذايي كه تمايلي به آنها نداريم، پرهيز كنيم.

خيلي از افراد هنگام مسافرت گوش‌هايشان اصطلاحا كيپ مي‌شود؛اين افراد هم دچار بيماري حركت شده‌اند؟
خير، ببينيد، داستان كيپي گوش و سرگيجه متعاقب آن دليل ديگري دارد و در واقع اختلال عملكرد شيپور استاش در مسافرت‌هايي كه تغيير فشار وجود دارد، دليل اين اتفاق است. اين اتفاق را تقريبا همه تجربه مي‌كنند.

منشأ اين اشكال هم گوش داخلي است؟
نه، اين بار اشكال از گوش مياني است نه گوش داخلي. براي همين است كه در زمان بلند شدن هواپيما استفاده از شكلات توصيه مي‌شود چون باعث مي‌شود بزاق دهان را قورت ‌دهيم، در نتيجه فشار دو طرف پرده گوش مساوي مي‌شود.

شما به‌طور كلي چه توصيه‌هايي را قبل و حين سفر به افراد مي‌كنيد؟
ياد‌آوري اين نكات مهم است كه بيمار شب‌قبل از مسافرت نبايد شب سختي را گذرانده باشد، فكر آرام همراه با استراحت كافي براي جلوگيري از اين بيماري بسيار مؤثراست. در كنار همه اينها ،مطالعات مختلفي روي بعضي از مواد‌غذايي كمك‌كننده هم شده است