سهيلا عابدين‌پور/پرسشي از دکتر زهرا رضايي متخصص زنان: اشتغال و بارداري جور درمي‌آيند؟
کــار و بــار

شايد در محيط کارتان خانم‌هاي بارداري را ديده‌ باشيد که با اينکه در هفته‌هاي پاياني بارداري به سر مي‌برند، به کار کردن ادامه مي‌دهند ولي خودتان به دليل ويار شديد از همان ماه اول نتوانيد سرکار برويد...

خيلي از خانم‌هاي باردار ترجيح مي‌دهند مرخصي‌هاي خود را براي زماني نگه دارند که نوزادشان به دنيا مي‌آيد بنابراين تا جايي که بتوانند، به کارکردن ادامه مي‌دهند. اين کار ممکن است بي‌خطر باشد ولي گاهي نگران‌کننده مي‌شود. براي اينکه بدانيم کارکردن در بارداري چه تاثيري بر مادر و جنين دارد، با دکتر زهرا رضايي، متخصص بيماري‌هاي زنان و زايمان و عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي تهران، گفت‌وگو کرده‌ايم.


سلامت: آيا کار کردن خانم باردار اشکالي دارد؟

اگر خانمي قبل از بارداري کاملا سلامت باشد و دوران بارداري طبيعي‌اي را بگذراند، دچار مشکلي نشود و محيط کارش ايمن باشد و خسته نشود، ممکن است بتواند تا آخرين‌ روزهاي بارداري همچنان به کارکردن خود ادامه دهد. بهتر است خانم‌ها 1 تا 2 هفته قبل از زايمان بيشتر استراحت کنند زيرا ممکن ‌است اين آخرين فرصت‌ها براي استراحت بي‌دغدغه‌شان باشد اما اگر بارداري مادر طبيعي نباشد، اوضاع فرق مي‌کند؛ برخي خانم‌ها حتي ممکن است از همان ابتداي بارداري به دليل تهوع و استفراغ‌هاي شديد، خستگي بيش از حد و نداشتن تمرکز در کار، مجبور به رها کردن شغل خود ‌شوند بنابراين اين موضوع به شرايط بارداري و شغل هر فردي بستگي دارد.

سلامت: اگر شغل خانم بارداري که مشکل خاصي هم ندارد طوري باشد که مجبور شود مدت طولاني بنشيند يا فعاليت بدني انجام دهد چطور؟

گاهي لازم است شرايط کاري خانم باردار تغيير کند يا کارش سبک‌تر شود. برخي مطالعه‌ها نشان مي‌دهد زناني که بايد وسايل سنگين را جابه?جا کنند يا به مدت طولاني بايستند يا ساعت کاري‌شان نظم خاصي ندارد، احتمال بيشتري دارد زايمان زودرس داشته باشند يا نوزادي با وزن کم به دنيا بياورند. احتمال ابتلا به فشار خون بارداري نيز در آنها زياد است بنابراين بهتر است کارفرما در جريان قرار بگيرد. صحبت با همکاران ديگر و تغيير کار نيز لازم است. خانم‌هاي باردار مي‌توانند براي کاهش خستگي مرخصي بگيرند يا ساعت‌هاي کاري خود را کم کنند. اگر خانمي مخصوصا در پايان 3 ‌ماهه دوم و شروع 3 ‌ماهه سوم، مجبور به نشستن يا ايستادن طولاني مدت است، بايد هر 2 ساعت استراحت و حتما از زيرپايي استفاده کند.

سلامت: در مورد خانم‌هايي که با مواد شيميايي سر و کار دارند چطور؟

خانم بارداري که با مواد شيميايي پرخطر مانند سرب و جيوه، حلال‌هاي شيميايي ارگانيک، اشعه و رنگ‌ها سروکار دارد يا در آرايشگاه‌ با رنگ موها کارمي‌کند، بايد بداند اين مواد مي‌توانند باعث سقط، ‌زايمان زودرس، نقايص جنيني و مشکلاتي در رشد و نمو جنين شوند. در اين گونه موارد، بايد قبل از بارداري در مورد ادامه کار تصميم‌ گرفت و اگر امکان دارد شغل خود را تغيير داد. در غير اين صورت کارفرما موظف است اطلاعاتي در مورد عوامل خطر محيط کار در اختيار خانم باردار قرار دهد و تا حد امکان شرايط بي‌خطري را براي او فراهم کند.

سلامت: اگر شغل خانم مستلزم کار طولاني‌مدت با وسايلي مانند رايانه يا تلفن همراه باشد، چطور؟

اگر خانم باردار مجبور باشد ساعت طولاني پشت ميز بنشيند، بايد صندلي راحتي داشته باشد و زيرپايي استفاده کند، هراز چند گاهي بلند شود و قدم بزند و ورزش‌هاي کششي پا انجام دهد. خانم‌هاي باردار تا جايي که امکان دارد بهتر است از تلفن‌همراه استفاده نکنند يا کمتر استفاده کنند و گوشي را در مکاني دورتر از بدن خود قرار دهند.

سلامت: چه خانم‌هايي بايد در زمان بارداري شغلشان را ترک کنند يا ساعت کاري خود را کاهش دهند؟

خانم‌هايي که دوقلو يا چندقلو باردارند يا در معرض ابتلا به فشارخون بالا هستند يا رحم نارسا يا ناکارآمد دارند يا خانم‌هايي که سابقه سقط دارند، بايد کار خود را کم يا قطع کنند. علاوه بر اينها، اگر در سونوگرافي مشخص شود جنين رشد خوبي ندارد، مادر بايد بيشتر استراحت کند.

سلامت: به خانم‌هاي باردار براي رانندگي چه توصيه‌اي داريد؟

رانندگي در 3 ‌ماهه اول و دوم بارداري اشکالي ندارد البته بايد حتما کمربند ايمني ببندند و به مدت طولاني رانندگي نکنند. در 3 ماه آخر بارداري بهتر است از رانندگي کردن خودداري کنند زيرا در اين ماه‌ها احساس خستگي و خواب‌آلودگي وجود دارد. بهتر است براي جلوگيري از کمردرد، هنگام رانندگي يک بالشتک پنبه‌اي پشت کمر قرار گيرد و صندلي‌ تا جايي که ممکن است، از فرمان ماشين دور باشد. يکي از خطاهاي خانم‌ها در دوران بارداري،‌ از کار انداختن سيستم خودکار باز شدن کيسه هوا هنگام تصادف‌هاي رانندگي است در صورتي که کيسه هوا هم به اندازه کمربند ايمني ضروري و مهم است. در دوران بارداري چه خود خانم رانندگي کند و چه در صندلي کنار راننده بنشيند، بهتر است صندلي‌ طوري تنظيم شود که بيشترين فاصله را با داشبورد داشته باشد تا در صورت وقوع تصادف و ضربه‌هاي ناگهاني وقتي کيسه هوا باز مي‌شود، مادر و جنين آسيب نبينند.