در دوران بارداری یک سری آزمایشات معمول روی ادرار و یاخون مادران باردار انجام می شود که شامل موارد زیر می باشد:







1- تست حاملگی

2- تعیین قند ادرارجهت کنترل بیماری قند،

٣- تعیین پروتئین ادرار جهت کنترل سلامتی کلیه ،

4- تشخیص بیماری های مقاربتی مثل بیماری سیفیلیس،

5- تعیین گروه خون وارهاش

( لازم به ذکر است فاکتور ارهاش یکی از پروتئین های موجود در گلبول قرمزخون است . 85% از مردم این فاکتور را در خون خود دارند که به ارهش مثبت شناخته می شوند. وکسانی که این فاکتور را ندارند به ارهاش منفی شناخته می شوند.

اگر مادری دارای ارهاش منفی باشد ولی ارهاش خون جنین مثبت باشد مسئله ساز خواهد شد زیرا بعلت ناسازگاری ارهاش خون مادر وجنین مشکلاتی از قبیل زردی بعد اززایمان برای کودک ایجاد خواهد کرد.)،

6-تعیین هموگلوبین جهت تشخیص کم خونی ،

7- شمارش سلولهای خونی جهت تشخیص بیماری های عفونی و کم خونی ،

8- تعیین آنتی بادی بیماری سرخجه



از بین آزمایشات اختصاصی بیشتر مادران باردار به جز سونوگرافی به آزمایش دیگری نیاز ندارند و بقیه آزمایشات اختصاصی در مادرانی که دارای بیماری خاصی هستند یا دارای سنین بالای 35 سال هستند انجام می شوند.

این آزمایشات امکان بررسی احتمال هر نوع بیماری وراثتی و یا نقائص مادرزادی را فراهم می نماید تا اقدامات طبی جهت پیشگیری از آنها انجام گردد.

این آزمایشات در هفته های مختلف بارداری انجام می شود و از جمله موارد انجام آن عبارتند از:

زنانی که در خانواده یا حاملگی های قبلی خود کودکی با نقائص ژنتیکی دارند ، زنانی که در حاملگی های قبلی دچار سقط جنین شده اند، زنانی که بالای 40 سال سن دارند. زنانی که مبتلا به بیماری قند هستند و زنانی که سابقه داشتن کودکی با تأخیر رشد داخل رحمی داشته اند.

طبق مطالعات انجام شده از 35 سالگی به بعد یک زن از میان 300 زن، کودکی مبتلا به سندرم مونگولیسم متولد می نماید و بعد از 40 سالگی این میزان به یک درصد می رسد.

در ادامه به چند آزمایش اختصاصی در دوران باردای اشاره می نماییم:

1- آزمایش آمینوسنتز




این آزمایش در زنان بالای 35 سال که سابقه داشتن کودک مبتلا به مونگولیسم، بیماری هموفیلی، بیماری تغییرشکل عضلانی، بیماری اسپینابیفیدا وکودک عقب افتاده دارند انجام می شود.

این آزمایش با هدایت دستگاه سونوگرافی انجام می شود و طی آن با استفاده از یک سرنگ مخصوص مقداری از مایع آمنیوتیک که اطراف جنین را فرا گرفته، کشیده و نمونه از نظر ناهنجاریهای مختلف کروموزومی ، جنسیت کودک، و ناهنجاریهای مادرزادی آزمایش می شود.

این آزمایش اغلب در هفته 16 تا 18 بارداری انجام می شوددر این آزمایش 1% احتمال سقط وجود دارد لذا این آزمایش تنها در مواردی که شک بالا به وجود بیماری های ارثی و مادرزادی وجود دارد انجام می شود مدت انجام این آزمایش تنها چند دقیقه است.

2- آزمایش نمونه خون جنین:

این آزمایش نیز تحت راهنمایی دستگاه سونوگرافی انجام می شود که با استفاده از سرنگ مخصوص از عروق بند ناف کودک در نزدیکی محل چسبندگی عروق به داخل جفت ، مقداری خون گرفته می شود.

این آزمایش جهت تشخیص بیماری های ارثی همانند کم خونی شدید در کودک ، بیماری تالاسمی ماژور، اختلالات کروموزومی وسایر بیماریهای مادرزادی کودک در هفته های 20 و38 بارداری درمراکزتخصصی انجام می شود. این آزمایش نیز همراه با خطر مرگ داخل رحمی و سقط جنین است لذا تنها درموارد ضروری انجام می شود.

3- آزمایش نمونه برداری از پرزهای جفتی:

این آزمایش نیز تحت هدایت دستگاه سونوگرافی و از طریق کانال زایمانی با استفاده ازیک سرنگ مخصوص بلند که داخل رحم شده و از ناحیه پرزهای جفت مقداری نمونه برمی دارد، انجام می شود پرزهای جفتی در لبه جفت قرار داشته و ازآنجاکه جفت هم از همان سلولهای جنین ساخته شده است با این نمونه می توان خصوصیات ژنتیکی جنین را تشخیص داد. این آزمایش معمولا" در هفته 11 تا 13 بارداری انجام می شود واز روی نمونه بدست آمده و تجزیه کامل dna و مطالعات آنزیم شناسی به بیماری هایی مانند تالاسمی ، سلول داسی شکل، و بیماریهای داخلی پی می برند. همچنین از این آزمایش جهت تشخیص بیماری مونگولیسم وسایر بیماریهای ژنتیکی استفاده می شود. با توجه به اینکه این آزمایش در هفته های اول بارداری انجام می شود ،در صورت تشخیص وجود مشکل، می توان تصمیمات اصلی را درهمان مراحل اولیه بارداری گرفت. در این آزمایش 2% احتمال سقط جنین وجود دارد.

4- آزمایش تعیین سرمی آلفا فیتوپروتئین:

این آزمایش خونی در هفته های 14 تا 16 بارداری به منظور تشخیص ناهنجاریهای لوله عصبی کودک مثل بیماری اسپینابیفیدا و یا بیماری مونگولیسم انجام می گیرد. در بیماری اسپینابیفیدا به علت نقص در ساختمان لوله عصبی مقداری از نخاع از ستون فقرات بیرون زده و تنها توسط چند لایه نازک پوست محافظت می شود.

5- سونوگرافی :


جهت تأیید ناهنجاریهای ژنتیکی به همراه آزمایش آمینو سنتز ، آزمایش سونوگرافی نیز انجام می شود این آزمایش بخصوص بیماریهایی راکه ژنتیکی نبوده و تنها سبب ایجاد تغییراتی در شکل طبیعی بدن کودک می شود به خوبی نشان می دهد.

از جمله، ناهنجاری های مادر زادی که به واسطه بیماریهای عفونی مثل سرخجه، توکسوپلاسموز،سیتومگالوویر وس،عوارض جانبی دارو،ویا در اثر قرارگرفتن در معرض اشعه x ایجاد شده اند .

سایرمواردی که با استفاده از دستگاه سونوگرافی تشخیص داده می شود عبارتند از: تغییرشکل کلیه و دستگاه ادراری کودک، بیماری نقص لوله عصبی وبیماریهای مغزی، انسدادهای داخلی در دستگاه گوارشی کودک، تغییرشکلهای اسکلتی بدن کودک، نقایص در دیواره شکم کودک .

همچنین از سونوگرافی جهت تشخیص وتعیین سن بارداری ، تشخیص احتمال سقط، تشخیص حاملگی طبیعی، مرگ داخل رحمی، حاملگی چندقلو، جنسیت کودک و.. استفاده می شود.



6- کنترل ضربان قلب کودک توسط دستگاه کاردیوگراف:



این روش برای کنترل ضربان قلب کودک نه تعیین حرکات کودک و انقباضات رحم انجام می شود. اینآزمایش در مواقعی که حرکات کودک کم شده و یا کودک خیلی ریز جثه است و یا زمان زایمان گذشته است انجام می شود که کاملا" بی خطر می باشد.