تركیب سبز، قهوه‌ای یا خاكستری مشتق از برگ، دانه، ریشه و گل گیاه شاهدانه است كه بنام‌های حشیش، ماری جوانا، علف (grass) ، علف هرز(weed)، مری جین (Mary Jane)، جام (و Pot، بنگ، گانجا، شاهدانه و... )هم معروف است.
این ماده رایج‌ترین ماده غیرقانونی مورد مصرف در جهان سال است. از هزاران سال پیش می‌دانستند كه حشیش اثرات نشئه‌آور دارد. هردوت مورخ یونانی (قرن پنجم قبل از میلاد) قبیلهٔ چادرنشینی را توصیف كرده است كه دانه‌های شاهدانه را روی منقل سرخ كرده و با سردادن هلهله شادی از چادر خارج می‌شدند. حشیش نام مختصر بوته شاهدانه است تمام اجزاء این گیاه خاصیت روانگردان دارد كه از بین آنها -&#۹۱۶; ۹ - تترا هیدروكانابینول (THC -۹ &#۹۱۶; -) فراوانتر از همه است. قوی‌ترین انواع حشیش از سرشاخه‌های گلدار گیاه یا از ترشح رزینی قهوه‌ای مایل به سیاه خشك شده برگه‌های آن كه hash یا hashish نامیده می‌شود بدست می‌آید. بوته شاهدانه را معمولاً می‌برند، خشك می‌كنند و خرد كرده و داخل سیگار (كه معمولاً سیگاری یا joint نامیده می‌شود) ریخته و آن را دود می‌كنند. در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم اثرات ضد درد، ضد تشنج و خواب آور حشیش شناسایی شده بود. در دهه چهارم قرن بیستم این ماده جزو سیستم دارویی آمریكا بحساب می‌آمد. بیش از ۴۰۰ ماده شیمیایی در گیاه حشیش وجود دارد كه ۶۰درصد آنها از لحاظ شیمیایی با &#۹۱۶;THC۹- در ارتباط است.
● حشیش چگونه مصرف می‌شود؟
حشیش بصورت سیگار تدخین می‌شود كه به آن سیگاری، joint و ناخن (nail) هم می‌گویند. با تدخین حشیش اثرات نشنهٔ آور آن ظرف چند دقیقه ظاهر شده و حدود ۳۰ دقیقه بعد به اوج می‌رسد و ۲ تا ۴ ساعت دوام می‌یابد. برخی اثرات حركتی و شناختی ۵ تا ۱۲ ساعت طول می‌كشد.
● میزان مصرف چقدر است؟
یك پنجم دانش‌آموزان كلاس دهم در آمریكا و یك چهارم دانش‌آموزان كلاس آخر دبیرستان در این كشور مصرف كنندگان اخیر این ماده هستند یعنی در یك ماه قبل حداقل یكبار این ماده را مصرف كرده‌اند.
از سال ۱۹۹۲ مصرف حشیش در بین نوجوانان و جوانان آمریكایی دو برابر شده است. در سال ۱۹۹۵ تقریباً ۷۷درصد مصرف كنندگان داروهای غیرقانونی، حشیش مصرف می‌كرده‌اند.
علل زیادی بر گرایش جوانان به مصرف این ماده نقش دارند، عده زیادی از جوانان بخاطر تاثیر مصرف این ماده توسط پدر، مادر، برادر و خواهران خود به این ماده آن را مصرف می‌كنند و عده‌ای علت گرایش خود به حشیش را تمایل خود برای فرار از مشكلات ذكر می‌كنند.
● عوارض حاصل از مصرف چیست؟
میزان اثرات این ماده بر افراد به فاكتورهای زیر بستگی دارد:
۱) تجربیات قبلی فرد با مصرف این دارو
۲) میزان ماده THC در سیگار
۳) انتظارات فرد از نحوه ایجاد عوارض
۴) محل مصرف آن
۵) همراهی مصرف حشیش با مصرف سایر مواد مثل الكل و ...
بعضی افراد ذكر می‌كنند كه پس از تدخین حشیش (ماری جوانا) هیچ احساسی ندارند و بعضی احساس سبكی و سرخوشی می‌كنند. بعضی افراد دچار افزایش اشتهای شدید و تشنگی شدید می‌شوند. در صورت مصرف میزان زیاد ماری‌جوانا، فرد مصرف كننده دچار اضطراب و افكار پارانوئید می‌شوند.
▪ شایعترین اثرات پس از مصرف حشیش عبارتند از:
۱) اتساع عروق خونی ملتحمه چشم (قرمزی چشم)
۲) افزایش ضربان قلب (تاكی كاردی خفیف)
۳) افت فشار خون وضعیتی در دوزهای بالای مصرف
۴) افزایش اشتها كه اشتهای گاوی نامیده می‌شود.
۵) خشكی دهان
۶) حملات حاد اضطراب
▪ عوارض كوتاه مدت مصرف:
۱) اختلالات حافظه و یادگیری
۲) اختلال در حواس بینائی، شنوایی و لامسه
مسمومیت با حشیش اغلب حساسیت فرد مصرف كننده را نسبت به محرك‌های بیرونی بالا می‌برد و جزئیات تازه‌ای را آشكار می‌كند. فرد رنگ‌ها را غنی‌تر و عمیق‌تر از گذشته حس می‌كند.
۳) اختلال درك زمان و مكان
۴) اختلال در قدرت تجزیه و تحلیل مغز
۵) اختلال تعادل و مهارت‌های حركتی: بعلت اختلال در مهارت‌های حركتی، افراد مصرف كننده تا ۱۲ ساعت پس از مصرف نباید رانندگی كنند.
اختلال خواب و فعالیت جنسی كه از چند روز تا چند هفته پس از مصرف از بین می‌رود.
▪ عوارض بلند مدت مصرف:
۱) آتروفی (تحلیل) بافت مغزی
۲) استعداد تشنج
۳) آسیب ژنتیكی كه فرزندان فرد را مبتلا به ناهنجاریهای مادرزادی می‌كنند.
۴) اختلال فعالیت ایمنی بدن
۵) تغییر غلظت هورمونهای جنسی مردانه و زنانه (بی‌نظمی قاعدگی)
۶) اختلالات اضطرابی- توهم- هذیان و دیوانگی
[در افراد با زمینه قبلی احتمالی رخداد آنها بیشتر است].
۷) استعداد ابتلا به سرطان ریه كه بعلت وجود هیدروكربنهای سرطان‌زا در دود سیگار می‌باشد.
۸) فقدان انگیزه در فرد برای استمرار كارهای روزمره بطوریكه فرد مصرف كننده فاقد نیرو، بی‌حال و ظاهراً‌ تنبل است.
در افرادی كه حشیش مصرف می‌كنند، استعداد اعتیاد به سایر مواد روان‌گردان بیشتر است.
● نشانه‌های ناشی از ترك:
وابستگی به حشیش روانی و غیرجسمی است. نشانه‌های ناشی از ترك در معتادین محدود به افزایش تحریك‌پذیری، بی‌قراری، بی‌خوابی، بی‌اشتهایی و تهوع خفیف است و همه این نشانه‌ها هنگامی بروز می‌كنند كه شخص بطور ناگهانی مصرف مقادیر زیاد حشیش را قطع كند.
● درمان اعتیاد:
شامل پرهیز از مصرف و حمایت روانی فرد می‌باشد.از داروهای ضد اضطراب و ضدافسردگی نیز استفاده می‌شود.



حکیم باشی