«ميزگرد زيبايي» درباره مشکل پوستي آقاي علي‌مرداني با حضور دکتر بهروز باريک‌بين، دکتر محمد شيزرپور، دکتر اميرهوشنگ احساني و دکتر مريم يوسفي متخصصان پوست و مو و دکتر محمدرضا خدايي روان‌پزشك

چاره لکه هاي پيشاني

حتما با شنيدن نام لك بارداري، خانمي را تصور مي‌كنيد كه شكم برآمده‌اي دارد و تا به دنيا آمدن كوچولويش، مجبور است لك قهوه‌اي رنگ روي پوست خود را تحمل ‌كند و به اينكه بعد از زايمان رفع مي‌شود، دلخوش باشد...

من هم درست تصوري شبيه شما داشتم تا اينكه با سوژه اين هفته «ميزگرد زيبايي»، آقاي علي مرداني آشنا شدم. اين آقاي 40 ساله سال‌هاست براي درمان لكه وسيعي كه در ناحيه پيشاني‌اش وجود دارد، تلاش مي‌كند؛ لكه‌اي به نام ملاسما که در زبان عاميانه «لکه بارداري» نيز ناميده مي‌شود.

آقاي علي مرداني از تشخيص و درمان مشکل پوستي اش مي‌گويد:

تـا حـدودي مـشـکـلـم کـمـتـر شـده

سلامت: آقاي علي‌مرداني! علت مراجعه شما به متخصص پوست چه بود؟
سال‌ها لکه‌هايي قهوه‌اي روي پيشاني‌ام بود که براي درمان آنها به متخصصان متعددي مراجعه کرده بودم اما متاسفانه بهبود نيافتند تا اينکه نهايتا يکي از دوستانم پزشك ديگري را به من معرفي کردند و تصميم گرفتم دوباره شانس بهبودم را امتحان كنم.: اين لکه‌‌ها از چه زماني بر پوستتان نمايان شده بود؟

حدود 10 سال پيش روي پيشاني‌ام جوشي زد که آن را دستکاري کردم. به نظرم اين كار باعث افزايش و گسترش لکه‌ها شده باشد.
سلامت: يعني اين لکه‌ها، اسکار (جوشگاه) باقيمانده از جوش‌هاي 10 سال قبل شما بودند؟نه، راستش آن زمان روي پيشاني‌ام يک جوش زير پوستي زد که آن را فشار دادم. اين کار باعث به جا ماندن يک لکه‌ قهوه‌اي شد اما اين فقط تصور من است راستش آن جوش اندازه يک عدس بود اما اين لک تمام پيشاني‌ام را پوشاند.
سلامت: ممکن است بفرماييد چند سال داريد؟
40 سال.
سلامت: ولي الان چنين وضعيتي روي پيشاني?تان ديده نمي?شود؟
بله، اخيرا براي من چند نوع کرم، داروي ترکيبي و ليزردرماني را تجويز کردند که باعث 70-60 درصد بهبود لک‌هاي روي پيشاني‌ام شد.
سلامت: مگر قبلا چه درماني براي شما در نظر مي‌گرفتند که وضعيت پوستي‌تان بهتر نمي‌شد؟
پزشکان داروهاي موضعي متفاوتي برايم تجويز کردند و تاکيد داشتند که ليزر درماني هيچ تاثيري بر درمان ندارد. حتي با اصرار من هم اين روش درماني را به کار نگرفتند و معتقد بودند ليزر براي چنين لكه‌هايي شمشير دولبه است.
سلامت: مگر لکه‌هاي روي صورت شما چه لكه‌اي بود؟
پزشكان پس از معاينه گفتند که اين لک‌ها، لک ملاسماست كه در ميان خانم‌هاي باردار شايع‌تر است و ناشي از اختلالات هورموني آنهاست. اينكه چرا من به آن مبتلا شدم جالب بود.
سلامت: آيا سابقه مشکل پوستي يا زمينه‌اي داشته‌ايد؟
نه، خوشبختانه هيچ بيماري خاصي سراغم نيامده است. با انجام درمان‌هاي جديد، تا حدي لكه‌ها برطرف شدند و راضي‌ام.
سلامت: آيا متخصص پوست توصيه‌هاي خاصي داشتند؟

بله، ايشان از من خواستند حتما از کلاه استفاده کنم؛ مصرف قرص‌هاي روي را از ياد نبرم، در طول روز کمتر از خانه خارج شوم تا کمتر در معرض تابش نور خورشيد قرار بگيرم و تاکيد کردند که استعمال کرم ضدآفتاب، يک بار در روز موثر نيست و بايد هر 3 ساعت يک‌بار آن را تجديد كنم؛ حتي مواقعي که خارج از خانه نيستم.

نگاه اول

پرسشي از دکتر بهروز باريک‌بين متخصص پوست‌و‌مو

مـلاسـمـا بـا مـا چـه مـي?کـنـد؟

سلامت: آقاي دکتر! آقاي علي‌مرداني مي‌گويند پزشكان تشخيص‌ داده‌اند لک‌هاي صورتشان ملاسما يا لک بارداري است؛ مگر فقط خانم‌هاي باردار دچار اين مشکل نمي‌شوند؟
نه! نام علمي بيماري آقاي علي‌مرداني همان «ملاسما»ست. در اين بيماري لکه‌هاي قهوه‌اي، برنزه يا قهوه‌اي-خاکستري روي پوست بيمار پديدار مي‌شود. براي خانم‌ها ملاسما در سنين باروري( 50-25 سال) شايع‌تر است و گاهي حتي در زمان غيربارداري رخ مي‌دهد اما 10 درصد مبتلايان به اين بيماري مرد هستند و به‌طور کلي، اين بيماري پوستي در مردم خاورميانه که پوست گندمي دارند، شايع است.
سلامت: در مورد علل ايجاد اين بيماري برايمان مي‌گوييد؟
هنوز علت دقيق ابتلا به آن کشف نشده است اما اعتقاد بر اين است که لکه‌هاي تيره ملاسما بر اثر عوامل متعددي مانند؛ بارداري، مصرف قرص‌هاي ضدبارداري، درمان‌هاي هورموني، سابقه خانوادگي، نژاد، مصرف برخي داروها و قرار گرفتن در معرض اشعه ماوراي بنفش روي پوست ظاهر مي‌شوند. به نظر مي‌‌رسد عمده‌ترين علت ايجاد اين لکه‌ها به‌ خصوص در کساني که استعداد ژنتيکي ابتلا به آن را دارند، قرارگرفتن مدام در معرض اشعه آفتاب باشد. در فصل تابستان لکه‌ها پررنگ‌تر و در زمستان کمرنگ‌تر مي‌شوند.
سلامت: چطور مي‌توان تشخيص داد که لکه‌هاي قهوه‌اي سطح پوست ملاسما هستند؟
در نگاه اوليه مي‌توان از ظاهر قهوه‌اي لکه‌ها آنها را تشخيص داد اما روش تشخيص تخصصي اين لکه‌ها، معاينه آنها با استفاده از اشعه نوري مشخص (400-340 نانومتر) است. گاهي متخصص پوست براي رد احتمال برخي مشکلات پوستي از روش نمونه‌برداري هم کمک مي‌گيرد.
سلامت: اين لك ملاسما در کدام قسمت‌هاي بدن بيشتر ديده مي‌شود؟
لکه‌هاي ملاسما معمولا روي صورت ديده‌ مي‌شوند. اگر بخواهيم ديدگاه تخصصي داشته باشيم، بايد بگوييم لکه‌هاي ملاسما 3 الگوي بروز دارند؛ در مرکز صورت، گونه‌ها و فک. الگوي مرکزي، شايع‌ترين نوع ملاسماست و نواحي پيشاني، کناره‌هاي بيني، لب فوقاني، بيني و چانه را دربرمي‌گيرد. الگوي گونه بخش بالاي گونه را پوشش مي‌دهد و الگوي فک هم مخصوص فک است. ناحيه گردن هم ممکن است دچار لکه‌هاي ملاسما شود. در موارد نادر، لکه‌هاي ملاسما را روي ساعد هم مي‌بينيم.
سلامت: اساس درمان ملاسما چيست؟
درمان اصلي ملاسما، درمان دارويي، ضدلک‌هاي حاوي هيدروکينون هستند که البته در کشورهاي اروپايي منع مصرف دارند. مي‌توان از ضدلک‌هاي غير هيدروکينوني مانند «آربوتين» يا «آزلائيک اسيد» نيز استفاده کرد. داروهاي هيدروکينون جلوي فعاليت نوعي آنزيم به نام «تيروزيناز» را مي‌‌گيرند. اين آنزيم ماده‌اي را در پوست به «ملانين» كه عامل قهوه‌اي شدن پوست است؛ تبديل مي‌کند. داروهاي حاوي آزلائيک اسيد بسيار موثر و بي‌خطرند و عوارض خفيفي مثل خارش، سوزش، قرمزي و پوسته پوسته شدن دارند که تا 4-2 هفته بعد از مصرف ادامه مي‌يابند. داروهاي ترتينويين هم معمولا همراه داروهاي ديگر تجويز مي‌شوند زيرا مصرف آن به تنهايي به اندازه زماني که همراه داروهاي ديگر تجويز شود، اثر ندارد.
سلامت: به نظر مي‌رسد غير از دارودرماني، روش‌هاي ديگر هم به بهبود آقاي علي مرداني كمك كرده‌اند. اين روش‌هاي كمكي چه بوده‌اند؟
ميکرودرم ابريشن، پيلينگ يا ليزر از روش‌هاي کمکي هستند. هدف اصلي از به‌كار بردن اين روش‌ها، بايد تقويت اثر داروها باشد در غير اين صورت گاه شاهد تشديد لک‌ها بعد از استفاده از آنها هستيم، شايد دليل امتناع همكاران متخصص از ليزردرماني همين نكته باشد چون به‌طور کلي هر روشي که باعث زخم?شدن پوست شود، اين لک‌ها را تشديد مي‌کند و باعث افسارگسيخته شدن ملانوسيت‌ها مي‌شود. ميکرودرم ابريشن‌هاي قوي، پيلينگ‌هاي شيميايي قوي و ليزرهاي لايه‌بردار اغلب لک ملاسما را تشديد خواهند كرد.
سلامت: پس چرا شما اين روش را انتخاب كرديد؟
نوع ليزر خيلي مهم است. براي آقاي علي‌مرداني 2 نوع ليزر استفاده شد؛ ابتدا با ليزر «فراكشنال» خيلي ضعيف سعي كرديم نفوذ دارو را افزايش دهيم و بعد با ليزر «ان‌دي‌يگ» كه با طول موج خاص و نفوذ عميق به داخل پوست مي‌تواند دانه‌هاي ملانين را خرد کند، تلاش كرديم لک?ملاسما کمرنگ‌تر شود، يعني مکانيسمي شبيه پاك‌كردن تاتو با ليزر. خوشبختانه اين روش بسيار خوب جواب داد و البته نياز به تکرار داشت يعني طي 5 جلسه در 2 هفته، اين ليزر تکرار شد و باز توصيه کرديم که براي پيشگيري از عود هر ماه اين كار تکرار شود. البته با هر روشي امکان عود ملاسما وجود دارد و بيمار نبايد از نياز به تکرار يک روش درماني اظهار خستگي کند. بيماران بايد بدانند ليزر درماني، درمان اصلي اين لک نيست و اگر قرار شد از ليزر استفاده کنند، اين کار بايد فقط به صلاحديد و به وسيله متخصص پوست انجام شود.
سلامت: شما درباره مصرف ضدآفتاب تاکيد زيادي کرده‌ايد. ضدآفتاب مناسب براي بيماران ملاسما چيست؟
مصرف کرم‌هاي ضدآفتاب با spf 30 كه اکسيد روي و اکسيد تيتانيوم دارند و از پوست در برابر اشعه ماوراي بنفش محافظت مي‌کنند، بسيار مناسب است. ضدآفتاب‌هايي با spf بالاي 30 را بايد هر 3 ساعت يکبار و حتي در داخل ساختمان هم مصرف کرد. به علاوه براي پيشگيري از برخورد مستقيم آفتاب با صورت، استفاده از کلاه‌هاي لبه‌دار، عينک دودي مناسب يا حتي چتر لازم است.
سلامت: آيا مي‌توان از ملاسما پيشگيري کرد؟

فقط مي‌توان با حفاظت از پوست صورت با قرار نگرفتن در معرض مستقيم نور خورشيد، اين كار را انجام داد اما در بيشتر موارد، پيشگيري از ابتلا به ملاسما در افرادي که سابقه خانوادگي ابتلا به آن را دارند، مشکل است. چنين افرادي بايد مراقبت جدي و دقيقي از پوستشان در برابر آفتاب داشته باشند.

نگاه دوم

لک بارداري چيست و چاره?اش چيست؟

دکتر مريم يوسفي

متخصص پوست ‌و مو، استاديار دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي

بسياري از مردم بيماري «ملاسما» را با نام عاميانه «لک?بارداري» مي‌شناسند و تصور مي‌کنند فقط خانم‌ها دچار اين مشکل مي‌شوند اما اين‌طور نيست. عده‌اي هم ملاسما در دوران بارداري را «ماسک بارداري» مي‌نامند. «ملاسما» يا «ماسک بارداري» در خانم‌هايي که پوستي تيره دارند، بيشتر از ديگر خانم‌ها ديده مي‌شود و گاهي با هر بار بارداري افزايش مي‌يابد. اين لکه‌ها عموما اطراف لب بالا، بيني، پيشاني، ساعد، چانه، فک و ديگر نواحي بدن که در معرض نور خورشيد‌ هستند، پديدار مي‌شوند. البته در دوران بارداري ممکن است متوجه شويد برخي قسمت‌هاي بدن تيره‌تر شده‌اند مثلا سرسينه‌ها، کک‌و‌مک‌ها، زخم‌ها، زير بغل،کشاله‌هاي ران و ناحيه تناسلي. تمام اين تغييرات ناشي از نوسانات سطح هورمون‌هاي بدن است که در اثر آن بدن مجبور مي‌شود ملانين (ماده‌اي طبيعي که به چشم، مو و پوست رنگ مي‌بخشد) بيشتري بسازد. نواحي تيره‌شده معمولا چند ماه بعد از زايمان به رنگ عادي بازمي‌گردند اما در بعضي از خانم‌ها، هيچ‌وقت تغيير رنگ نمي‌دهند. براي کاهش اثر هورمون‌ها بر رنگ پوست، مي‌توان اقدام‌هايي انجام داد: قبل از هر چيز، پوست خود را کاملا از اشعه آفتاب حفظ کنيد و ضدآفتاب مناسب و کافي بزنيد حتي در مواقعي که از منزل خارج نمي‌شويد، هم هر 3 ساعت آن را تجديد کنيد. در خارج از منزل هم حتما شال‌هاي بلند، مانتوهاي آستين بلند و دستکش بپوشيد و عينک دودي بزنيد. بهتر است در ساعت‌هاي اوج شدت نور خورشيد يعني 10 صبح تا 2 بعدازظهر از منزل خارج نشويد. در اين دوران كرم‌ها و پاک‌کننده‌هاي ملايم استفاده کنيد تا به حساسيت پوستي مبتلا نشويد. به هيچ‌وجه در دوران بارداري به فکر درمان اين وضعيت نباشيد و از محصولات بي‌رنگ‌کننده استفاده نکنيد و تا بعد از زايمان صبر داشته باشيد. هنگامي که فرزندتان دنيا آمد هم نبايد مصرف ضدآفتاب و محافظت از پوست در برابر نور خورشيد را فراموش كنيد. قرص‌هاي ضدبارداري در برخي از خانم‌ها باعث ايجاد چنين لک‌هايي مي‌شوند که اگر خيلي شديد باشد، يا بايد دارو را عوض كرد يا به فکر روش جلوگيري ديگر بود. اگر هم لک‌ها با اين روش‌ها از بين نرفتند به متخصص پوست‌و‌مو ‌مراجعه کنيد تا درمان‌هاي لازم را پيشنهاد دهند. اگر براي شما دارويي تجويز شد، حتما به پزشک بگوييد که در حال شيردهي هستيد يا قصد بارداري مجدد داريد. نبايد انتظار داشته باشيد مشکل پوستي‌تان در مدت كوتاهي کاملا بهبود يابد. درمان ماسک بارداري تدريجي است و حوصله مي‌خواهد. بسياري از مراجعان از ما مي‌پرسند آيا لکه‌هاي ملاسما خطرناکند؟ در پاسخ بايد بگويم در موارد نادر تغييرات رنگ پوست به همراه درد، کرختي، قرمزي و خونريزي يا تغيير رنگ لکه‌ها، شکل يا حالت آنها، ممکن است نشانه سرطان پوست باشند.



نگاه سوم

مهم‌ترين عامل تشديد ملاسما نور است

دکتر محمد شيزرپور

متخصص پوست‌و‌مو، عضو هيات علمي مرکز تحقيقات پوست‌ و ‌جذام
اين بيماري 3 نوع دارد و درمان برخي از انواع آن قطعي است. 1. نوع سطحي: رنگدانه‌هاي لايه سطحي پوست افزايش مي‌يابد، به‌راحتي به درمان جواب مي‌دهد و حتي گاهي خودبه?خود بهبود مي‌يابد. اين لک‌ها گاهي در زمان بارداري ايجاد مي‌شوند و بعد از زايمان خودبه‌خود از بين مي‌روند. بسياري از افراد مبتلا به اين نوع ملاسما به معاينه پزشکي نياز پيدا نمي‌کنند.2. نوع عمقي: تجمع رنگدانه‌ها درلايه‌هاي عمقي پوست كه معمولا به درمان مقاوم است. آقاي ‌علي‌مرداني هم احتمالا به نوع عمقي بيماري مبتلا هستند زيرا باوجود مراجعه به پزشکان مختلف، بهبود قابل?توجهي نداشته‌اند. درچنين مواردي اساس درمان به اين ترتيب است که بيمار ابتدا داروهاي بيشتري استفاده مي‌کند و بعد به‌تدريج از ميزان داروها کاسته مي‌شود سپس لازم است بخشي از داروها را به شکل نگهدارنده تا تمام‌شدن دوره درمان ادامه دهد. از آنجا که اين بيماري مخصوص سن و سال جواني است، به مرور بهبود مي‌يابد.3. نوع مختلط: رنگدانه‌ها در لايه سطحي وعمقي هستند و پاسخ به درمان نسبي است. در مورد درمان‌هاي هورموني بايد گفت عوامل هورموني در روند ابتلا به ملاسما دخالت دارند اما مکانيسم اثر آنها دقيقا مشخص نيست. اين بيماري معمولا در زنان ديده مي‌شود. مردان هم در سنين جواني دچار آن مي‌شوند و به مرور مشکلشان برطرف مي‌شود. بيماري آقاي علي‌مرداني حدود 30 سالگي شروع شده و اکنون در 40 سالگي وضعيت پوستي‌شان بهبود قابل‌توجهي داشته است. عوامل هورموني در تشديد اين بيماري موثرند اما هيچ درمان هورموني موثري براي درمان آن وجود ندارد. اين بيماران حتي به انجام هيچ آزمايش‌ هورموني‌اي نياز ندارند زيرا هيچ نوع اختلالي در ميزان هورمون‌هاي خونشان نيست.

بدون شک درمان‌هايي كه راجع به آن صحبت مي‌كنيم حتما بايد به‌وسيله پزشک متخصص پوست انجام شوند زيرا بيماري لک تيره صورت يا (ملاسما) يک بيماري خاص است و درمان نامناسب براي بيمار، مشکل را تشديد مي‌کند. کساني که پوست رنگدانه‌ساز دارند؛ يعني مثلا اگر زخمي کوچک روي پوستشان ايجاد شود، لک تيره و با دوام جاي آن، روي پوستشان مي‌ماند و کساني که سابقه خانوادگي اين بيماري را دارند بايد به شدت ازآفتاب پرهيز کنند. مهم‌ترين عامل تشديد «ملاسما» نور است، بنابراين استفاده از ضدآفتاب و پرهيز از نور مستقيم خورشيد اهميت ويژه‌اي در درمان آن دارد به‌طوري كه برخي بيماران فقط با پرهيز مناسب از آفتاب، به ميزان قابل توجهي بهبود مي‌يابند. بسياري از مبتلايان در فصل زمستان بهبود چشمگيري دارند و بيماري‌شان در تابستان تشديد مي‌شود. علاوه بر اشعه ماوراي‌بنفش آفتاب، نورمرئي نيز اين بيماري را تشديد مي‌كند بنابراين بهتر است مبتلايان از کرم ضدآفتاب رنگي و از نور لامپ‌هاي معمولي خانگي نيز پرهيز کنند.


نگاه چهارم

آقايان چقدر بايد به خودشان برسند؟

دکتر محمدرضا خدايي

روانپزشک و رييس مركز آموزشي، درماني روان‌پزشكي رازي تهران

مصداق ضرب‌المثل از اين طرف و آن طرف بام افتادن را در رفتار بعضي آقايان به وضوح مي‌توان ديد. برخي آقايان بيش‌ از حد به ظاهر و پوشش خود اهميت مي‌دهند و گروهي هم چنين دقت‌هايي را زنانه مي‌دانند و حتي حاضر نيستند براي درمان مشکلات پوست و موي خود به متخصص پوست‌و‌مو مراجعه کنند. ما روان‌پزشکان انسان‌ها را از لحاظ ژنتيکي، اجتماعي، فردي، فرهنگي، نژادي، رواني، شخصيتي و اقتصادي موجوداتي متفاوت مي‌دانيم. بازخوردي که فرد از ديدگاه افراد جامعه به خود مي‌يابد، در جنس و سن‌هاي مختلف متفاوت است. مثلا توجه خانم‌ها به‌خصوص در سنين نوجواني و جواني به ظاهرشان بيشتر است و هرچه سن بالاتر رود، ممکن است اين توجه كمتر شود و به برخي اشکالات يا بيماري‌هاي دروني متمركز شوند و با اين انگيزه مراقب سلامت عمومي خود باشند. در نقطه مقابل، برخي از آقايان، ريشه‌يابي و توجه به چنين مشکلاتي را دور از مردانگي تصور كنند اما سخت در اشتباه‌اند. به‌طور کلي برخي از مردان با ورود به دوره ميانسالي توجه به ظاهر خود را فراموش مي‌کنند كه اين خصيصه را مي‌توان از دو جنبه بررسي کرد؛ اولي انکار است؛ يعني فرد نمي‌خواهد بپذيرد مشکلي دارد به‌خصوص در مواردي که مشکل پوستي مشکوک به ضايعات سرطاني باشد. اين افراد مراقبت‌هاي پوستي را نوعي وسواس مغاير با ويژگي‌هاي ذکور مي‌پندارند. دومي بي‌توجهي است؛ فرد مي‌داند به بيماري پوستي مبتلاست اما مراقبت و درمان براي چنين مشکلاتي را مخصوص جوانان ‌مي‌داند و به درمان شدن يا نشدن خود اهميت نمي‌دهد. چنين افرادي بايد بدانند که ظاهر يک انسان براي حضور در اجتماع مهم است.

ظاهر يک مرد براي همسر، فرزندان، همکاران و ديگر کساني که با او در ارتباط هستند، اهميت دارد. برخي آقايان حتي لباس خود را هم به موقع عوض نمي‌کنند. اين حالت‌ها بيشتر در افرد نااميد، تنبل و بي‌اعتماد به نفس ديده مي‌شود. چه بخواهيد و چه نخواهيد، ظاهر آراسته تاثير مستقيمي بر روابط اجتماعي دارد. پيامبر اکرم (ص) نيز به نظم و نظافت شخصي تاکيد فرموده‌اند. از طرفي آقايان نبايد به قول معروف از آن طرف بام پايين بيفتند و در مورد ظاهر خود وسواس داشته باشند. مثلا ممکن است مشکلي که متخصص مربوطه بي‌خطر اعلام کرده، معضل بزرگي پندارند يا برخلاف آنچه عرف و طبيعت مردانه است، به ظاهر خود برسند. يادتان باشد وسواس به ظاهر، به‌طوري که ابعاد ديگر زندگي فردي و اجتماعي (مثلا تحصيلي، خانوادگي، شغلي و روابط عمومي) را تحت تاثير قرار دهد، رفتاري بيمارگونه است و بايد به‌طور جدي آن را درمان کرد.

نگاه پنجم

درمان اصلي ملاسما ضدآفتاب است

دکتر محمدعلي نيلفروش‌زاده

متخصص پوست ‌و مو و رييس مرکز تحقيقات سلول?هاي بنيادي

آقايان با اينکه بيشتر از خانم‌ها در معرض آفتاب قراردارند به استفاده از ضدآفتاب اهميت نمي‌دهند. استفاده از كرم‌هاي ضد‌آفتاب هر 2 تا 3 ساعت، با غلظت كافي و مناسب مي‌تواند پوشش محافظتي خوبي در برابر آفتاب به‌شماررود. هرچند اعتماد كامل به آنها جايز نيست. امروزه آثار زيان‌آور پرتوي فرابنفش نورخورشيد روي پوست انسان به‌صورت پيري زودهنگام و بروز سرطان‌ها شناخته شده‌است و كرم‌هاي ضدآفتاب، پوشش‌هاي محافظتي ساده و در دسترسي هستند كه مي‌توانند تاثير اين پرتو را روي پوست كم كنند. بعضي‌ از افراد با وجود آنكه از مقدار كافي کرم استفاده نمي‌كنند، ساعت‌ها در ساحل دريا يا فضاي باز در مقابل آفتاب مي‌خوابند يا آمد‌‌وشد مي‌كنند درصورتي که بايد از هرگونه مواجهه غيرضروري با نورآفتاب خودداري کرد. به‌خصوص اگر استعداد ابتلا به بيماري‌ها و لکه‌هاي پوستي وجود دارد.

شايد مشکل آقاي مرداني هم با عمل به اين توصيه ساده حل مي‌شد. به هر حال ملاسما يا همان لكه‌هاي قهوه‌اي روي صورت افراد بالغ اغلب در خانم‌ها ديده ‌مي‌شود و فقط 10 درصد افراد درگير، مردها هستند. افراد با نژاد پوست تيره، آسيايي‌ها، هندي‌ها و مردم خاورميانه و آفريقاي?شمالي استعداد بيشتري براي ابتلا به ملاسما دارند و همين نکته يعني ضرورت و نياز به مراقبت بيشتر در برابر آفتاب. ملاسما شايع است و ظاهر مشخصي روي صورت دارد به همين دليل بيماران به راحتي با معاينه پوست تشخيص داده مي‌شوند. با وجودي كه تاكنون درمان قطعي‌اي براي ملاسما وجود ندارد ولي درمان‌هاي متعددي پيشنهاد و تجويز مي‌شود. ضدآفتاب‌ها درمان اصلي ملاسما هستند. آنها با طيف وسيع خود از پوست در برابر اشعه uva و uvb خورشيد محافظت مي‌كنند. Spf ضدآفتاب بايد 30 يا بالاتر باشد.

ضدآفتاب‌هاي فيزيكي مثل لوسيون يا كرم زينک اکسايد و تيتانيوم دي‌اكسيد مي‌توانند براي اشعه ماوراي‌‌بنفش و نورمرئي استفاده شوند. ضدآفتاب‌ها بايد روزانه استفاده شوند حتي اگر هوا آفتابي نباشد و داخل يا خارج از منزل باشيد. مقدار واضحي اشعه ماوراي‌بنفش هنگام پياده‌روي، رانندگي و نشستن كنار پنجره به پوست مي‌رسد. امروزه فرآورده‌هاي ضدآفتاب مخصوص آقايان وارد بازار شده است ولي استفاده از ديگر ضدآفتاب‌ها هم برايشان مشكلي ندارد ولي بهتر است از فرآورده‌هايي استفاده کنند كه جنبه آرايشي نداشته و رنگي نباشد. از طرفي به دليل اينكه ضدآفتاب روي پوست مردان كه موي صورت آنها مشخص است بدمنظره نباشد، بهتر است ضدآفتاب‌هايي كه شكل لوسيون دارند، به کار برند.

در ضمن حتي لکه‌هاي پوستي که به دنبال جوش‌هاي دستكاري شده، ساييدن پوست براي برطرف‌كردن اسكار و فرورفتگي پوست در همان محل ايجاد مي‌شود و در نژادهاي تيره و افراد سبزه شايع‌تر است (اين لکه‌ها را تيرگي پس از التهاب مي‌ناميم) مي‌تواند با قرار گرفتن در معرض اشعه ماوراي‌بنفش، موادشيميايي و مصرف داروهاي مختلف تيره‌تر شود. درمان تيرگي پس از التهاب، مشكل و طولاني است و براي حصول نتايج موردقبول 6 ماه تا يک سال وقت لازم است. جالب اينکه حتي در اين موارد هم استفاده روزانه از ضدآفتاب‌هاي با طيف وسيع بخش مهم درمان است.

هفته نامه سلامت