گفت و گو با دکتر محمد اسلامي رييس اداره تنظيم خانواده وزارت بهداشت
مزايا و معايب قرص هاي ضدبارداري

راه‌هاي پيشگيري از بارداري همواره يکي از مسايلي است که زوج‌ها -در گروه‌هاي سني که بارداري برايشان امکان‌پذير است- با آن مواجه‌اند. قرص‌هاي ضدبارداري يکي از اين روش‌هاست که همواره حرف و حديث‌هاي بسياري به همراه داشته است...

جداي از اثرات دائمي و جانبي اين قرص‌ها، چند سالي است با واردشدن قرص‌هاي ضدبارداري خارجي به داروخانه‌هاي ايران، اين بحث‌ها شکل ديگري پيدا کرده است. عده‌اي از بانوان و پزشکان معتقدند اين قرص‌ها از هر لحاظ، نسبت به نمونه‌هاي داخلي برتري دارند و عده‌اي غير از اين فکر مي‌کنند. هر چند در اين ميان، قيمت بالاي قرص‌هاي ضدبارداري خارجي باعث شده که تنها قشر خاصي از جامعه توان و امکان خريد آن را داشته باشند؛‌ قشري که تعداد آنها خيلي هم زياد نيست. با اين وجود وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي که متولي اين امر محسوب مي‌شود اعلام کرده که در خصوص عوارض کوتاه و بلندمدت اين داروها تحقيقاتي را در دست دارد. در اين ميان دکتر محمد اسلامي، رييس اداره تنظيم خانواده وزارت بهداشت حرف‌هاي زيادي در اين خصوص دارد.


سلامت: مهمترين تفاوت قرص‌هاي ضدبارداري خارجي با نمونه‌هاي مشابه داخلي چيست؟

نوع و ميزان پروژسترون اين قرص‌ها با ال‌دي‌‌هاي موجود در بازار تفاوت دارد؛ حداقل 5 واحد کمتر پروژسترون دارند. قرص‌هاي اچ‌دي که حدود 2 سال است از بازار جمع شده‌اند، 50 ميلي‌گرم پروژسترون داشت و ال‌دي‌ها 35 ميلي‌گرم. نمونه‌هاي خارجي اين قرص‌ها حاوي 25 تا 30 ميلي‌گرم پروژسترون است در ضمن استروژن قرص‌هاي خارجي هم کمتر است.

سلامت: بسياري از خانم‌ها و متخصصان زنان اعلام مي‌کنند که آثار جانبي مانند سردرد و تهوع هنگام مصرف قرص‌هاي خارجي کمتر است. اين امر درست است يا نوعي تلقين محسوب مي‌شود؟

اين قرص‌ها در بسياري از کشورهاي دنيا استفاده مي‌شود و مورد تاييد مراکز برتر علمي دنياست. تاييديه‌هاي بين‌المللي دارند اما اين مساله دليل نمي‌شود که برترين گزينه موجود در بازار باشند. قرص‌هاي ال‌دي در ماه‌هاي اول مصرف، عوارضي مانند سردرد و تهوع دارند که باتوجه به متابوليسم بدن افراد پس از چند دوره مصرف از بين مي‌رود. قرص‌هاي خارجي‌ به دليل آنکه ميزان هورمون کمتري دارند‌ اين عوارض را به شکلي بسيار خفيف‌تر نشان مي‌دهند.

سلامت: وزارت بهداشت به عنوان متولي اين امر، استفاده از اين قرص‌ها را تاييد مي‌کند؟

براي آگاهي از آثار طولاني‌مدت اين دارو و ايمن بودن يا نبودن کامل آن براي بدن حداقل 2 سال زمان لازم است. پس از اين مدت است که مي‌توان با بررسي وضعيت خانم‌هايي که از اين قرص‌ها استفاده کرده‌اند، به اين نتيجه رسيد که نمونه‌هاي خارجي موفق است يا نه. ما بايد عوارض کوتاه‌مدت و بلندمدت اين دارو را در ميان زنان کشور خودمان بسنجيم چرا که داروهايي بوده‌اند که در محيط آزمايشگاهي بسيار مناسب و مفيد ارزيابي شده‌اند اما زماني که وارد بازار شده و افراد از آن استفاده کرده‌اند، عوارض ناخواسته‌اي را نشان داده‌اند که در تحقيقات توجهي به آنها نشده است. سلامت جامعه مهم‌ترين عامل براي وزارت بهداشت است و به همين دليل به مردم توصيه مي‌کنيم براي مصرف داروهاي جديد و خارجي به اطلاعيه‌ها و صحبت‌هاي مسوولان اين وزارتخانه توجه کنند. در حال حاضر کارشناسان ما تحقيقات متعددي را در اين زمينه آغاز کرده‌اند که نتايج آن حدود 7 ماه ديگر منتشر و اعلام مي‌شود.

سلامت: اين موضوع تا به حال از کشورهاي توليدکننده اين داروها يا کشورهايي مصرف‌کننده گزارش نشده است؟

نه، اما باز هم تاکيد مي‌کنم اين امر به معناي مناسب بودن اين قرص‌ها نيست. عوامل زيادي در مفيدبودن داروهايي از اين قبيل موثرند؛‌ شرايط جغرافيايي، متابوليسم و حتي وزن. متوسط زنان ايراني از زنان اروپايي چاق‌ترند و خانم‌ها مي‌دانند که وزن عامل مهمي در استفاده از قرص‌هاي ضدبارداري است. هر چند بايد اثربخشي اين داروها کم نيست و افراد مي‌توانند در اين خصوص اطمينان‌خاطر داشته باشند اما درخصوص عوارض جانبي آن در کشور فعلا نمي‌توان اظهار عقيده کرد.

سلامت: مصرف قرص‌هاي ضدبارداري خارجي براي همه افراد و گروه‌هاي سني جامعه، حتي کساني که پيش از اين از ال‌دي و اچ‌دي استفاده مي‌کرده‌اند، مجاز است؟‌

بله، اين قرص‌ها از لحاظ شکل مصرف تفاوتي با نمونه‌هاي داخلي ندارند اما مصرف آن به همه افراد توصيه نمي‌شود. مثلا خانم‌هايي که سال‌هاست ال‌دي استفاده مي‌کنند و مشکلي با آن ندارند، بهتر است همان داروي قبلي را مصرف کنند اما کساني که قصد دارند به تازگي با استفاده از قرص، از بارداري پيشگيري کنند مي‌توانند از اين سري داروها استفاده کنند.

سلامت: قرص‌هاي خارجي در مقايسه با نمونه‌هاي داخلي قيمت بالاتري دارند و تنها گروه خاصي از مردم توان خريد آن را دارند. پيش از اين هم شما اعلام کرده‌ايد که واردات قرص‌هاي جديد ال‌دي ساخت خارج از كشور به شرط توليد آن در داخل كشور انجام مي‌گيرد. چه زماني قرص‌هاي جديد داخلي وارد بازار مي‌شوند؟

ما مجوز توليد اين داروي جديد را از سازمان غذا و داروي وزارت بهداشت گرفته‌ايم و پس از قطعي‌شدن نتايج علمي اين موضوع، توليد داخلي اين قرص‌ها را آغاز مي‌کنيم. البته اين امر به آن معنا نيست که ما توليد و عرضه قرص‌هاي ال‌دي را متوقف و آنها را از بازار جمع مي‌کنيم. اين قرص‌ها همچنان در بازار وجود خواهند داشت و روند جمع‌آوري آنها طي چند سال صورت مي‌گيرد. تغيير در شکل مصرف يک دارو زمان مي‌برد و جداي از مسايلي مانند عوارض داروها، سليقه مردم هم در اين ميان مهم است. ما هيچ‌يک از بانوان را مجبور به استفاده از دارويي خاص و ترک عادات آنها نمي‌کنيم. در حقيقت ما اين داروها را براي بررسي و به شرط توليد در داخل کشور وارد کرده‌ايم و به محض اينکه تحقيقات ما نهايي شود، نمونه‌هاي داخلي هم با هورمون‌هاي کمتر عرضه مي‌شود. بي‌شک نمونه‌هاي داخلي ارزان‌تر خواهند بود و در تمامي مراکز هم توزيع مي‌شود. اين‌گونه گروه بيشتري از بانوان امکان دسترسي و استفاده از آن را کسب مي‌کنند.