دسته‌اي از بيماريهاست كه در آن رشد سلولهاي ناهنجار از كنترل خارج مي‌شوند.

به گزارش خبرنگار «بهداشت و درمان» خبرگزاري دانشجويان ايران، سرطان مي‌تواند تقريبا در همه جاي بدن بروز مي‌كند، براي مثال ممكن است در پوست، استخوان، عضلات، خون يا دستگاه لنفاوي بروز كند.

در هر سني واقع مي‌شود، ولي بيشتر در سنين بالا بروز مي‌كند.

منتشر شود: سلولهاي سرطاني مي‌توانند به درون بافت مجاور انتشار يابند يا ممكن است از طريق خون يا دستگاه لنفاوي به ساير قسمتهاي بدن منتقل شوند.

در برآوردهاي فعلي از هر سه نفر يك نفر دچار سرطان مي‌شود.

شما كارهاي زيادي مي‌توانيد انجام دهيد تا خطر ابتلا به سرطان را كاهش دهيد.

امروزه غالبا مي‌توان سرطان را:‌

پيشگيري كرد، مي‌توان از بسياري سرطانها با رعايت اصول بهداشتي از قبيل، سيگار نكشيدن، خوردن انواع غذاهاي سالم، اجتناب از عوامل سرطان‌زاي شناخته شده، پيشگيري كرد.

كاملا درمان كرد: كليد اصلي موفقيت در درمان تشخيص به موقع از طريق آگاهي از بدنتان، معاينه كامل و منظم، آگاهي از علايم هشدار دهنده است.

پيشگيري و تشخيص به موقع سرطان بايد به عنوان بخشي از زندگي شما مدنظر قرار گيرد و اين به خود شما بستگي دارد.

عوامل خطرساز براي بروز سرطان را بشناسيد

عادتهاي فردي:

سيگار كشيدن، مصرف مشروبات الكلي (به ويژه همراه با توتون) و برنامه غذايي نامطلوب با سرطان ارتباط دارند.

عوامل زيست محيطي:

اين عوامل شامل پرتوهاي ماوراء بنفش خورشيد، مواد شيميايي در هواي آلوده، آب و غيره مي‌باشند.

خطرات شغلي:

تماس بيش از حد با پرتوهاي ايكس، تشعشع اتمي و مواد صنعتي نظير تركيبات ارسنيك، كادميوم، كلريد وينيل و الياف پنبه نسوز با سرطان ارتباط دارد.

عدتهاي فردي بسيار بيشتر از عوامل زيست محيطي يا خطرات شغلي موجب بروز سرطان مي‌شوند.

كارشناسان معتقدند كه سرطان:

ارثي نيست، دليل وجود ندارد كه سرطان ارثي باشد. ولي تحقيقات نشان مي‌دهد كه در بعضي خانواده‌ها ممكن است خطر ابتلا به يك سرطان خاص بيشتر باشد.

مسري نيست، گرچه ويروسها ممكن است در بروز بعضي سرطانهاي گردن رحم نقش داشته باشند ولي سرطان از طريق ميكروبها يا تماس اتفاقي منتشر نمي‌شود.

انواع شايع سرطان

سرطان پوست:

يكي از شايعترين اشكال سرطان است ولي درمان آن نسبتا ساده است. اين سرطان در افرادي كه پوست آنها روشن است بيشتر بروز مي‌كند.

سرطان ريه:

در ميان تمامي سرطانها از همه كشنده‌تر است. بيشتر موارد در ميان سيگاريها ديده مي‌شود.

سرطان پستان:

بيشتر زناني را مبتلا مي سازد كه:

بيش از 50 سال سن دارند.

دوره عادت ماهانه آنها در سنين پايين آغاز شده و يا در سنين بالاتري يائسه شدند.

هيچگاه بچه نداشته‌اند

اولين فرزند خود را پس از 30 سالگي به دنيا آورده‌اند

در خانواده آنها سابقه سرطان پستان وجود دارد.

سرطان پروستات:

(غده‌اي در زير مثانه مردان) بيشتر،‌ آقايان بالاتر از 65 سال را مبتلا مي‌كند.

سرطان راست روده و روده بزرگ:

برنامه غذايي داراي چربي حيواني زياد و سلولز كم يكي از عوامل ايجاد آن است.

سرطان معده:

در مردان شايعتر از زنان است.

سرطان رحم و تخمدان:

بيشتر زنان يائسه را مبتلا مي سازد.

سرطان گردن رحم:

در بانواني كه ازدواج در سنين پايين داشته و خانمهايي كه سيگار مي‌كشند شايع‌تر است.

سرطان لنفوم غير هوچكيني

دستگاه لنفاوي را مبتلا مي‌كند كه بخشي از دفاع بدن در برابر عفونتهاست.

سرطان مثانه:

بيشتر افراد سيگاري را مبتلا مي‌كند تا افراد غير سيگاري.

علايم سرطان؛

اين علايم لزوما نشانگر سرطان نيستند - فقط پزشك مي‌تواند با اطمينان تشخيص دهد.

هرگونه علايم مشكوك را به دكتر خود گزارش كنيد.

1 - سرطان پوست

هرگونه ناراحتي غير عادي پوست به ويژه در پوستهايي كه مرتبا در معرض آفتاب قرار دارند.

خونريزي، خارش، درد يا هر تغييري در ظاهر برآمدگي‌ها، خال يا زخم‌هاي پوست

2 - سرطان ريه

سرفه دايم،‌ وجود خون در خلط، درد سينه، عفونتهاي مكرر.

3 - سرطان پستان

وجود توده در پستان، تغيير ظاهر يا بافت پستان، ضخيم شدن بافت، ترشح مايعات روشن يا خوني از نوك پستان.

4 - سرطان پروستات

ادرار دردناك يا همراه با دشواري، وجود خون در ادرار، جريان ضعيف يا منقطع ادرار، تكرر ادرار.

5 - سرطان راست روده و كولون

خونريزي از مقعد،‌ تغيير اجابت مزاج، وجود خون در مدفوع، درد شكمي، مشروط بر اينكه خونريزي ناشي از بواسير نباشد.

6 - سرطان معده

سوء هاضمه، بي اشتهايي، درد شكمي، كاهش وزن، استفراغ، وجود خون در مدفوع و استفراغ.

7 - سرطان رحم و تخمدان

علايم سرطان تخمدان شامل تورم شكم، درد شكمي و كاهش وزن هستند. علايم سرطان رحم عادتهاي ماهانه شديد در بانواني كه هنوز قاعده مي‌شوند، ترشح واژن، خونريزي بين دوره‌هاي عادت‌هاي ماهانه، خونريزي زنان پس از يائسگي.

8 - سرطان گردن رحم

خونريزي از مهبل در بين دوره‌هاي عادت ماهانه پس از آميزش يا پس از يائسگي، ترشح خونابه.

9 - سرطان لنفوم غير هوچكيني

غده‌هاي متورم در گردن، زير بغل يا كشاله ران، بي اشتهايي، تب، تعريق شبانه.

10 - سرطان مثانه

وجود خون در ادرار، تكرر ادرار، احساس درد يا سوزش به هنگام ادرار، دشواري در ادرار كردن

راههاي تشخيص سرطان

خودآگاهي

دقت كنيد كه بدن شما در مواقع مختلف چگونه به نظر مي‌آيد و چه احساسي داريد. روشهاي معاينه شخصي را ياد بگيريد و به طور منظم اجرا كنيد.

بانوان: آگاهي از پستانها

دقت كنيد كه پستانهاي شما در حالت طبيعي چگونه به نظر آمده و احساس مي‌شوند. پستانهاي خود را از نظر تغييرات شكل ظاهر، وجود توده يا سفتي و ترشح وارسي كنيد. پستانهاي طبيعي در طي دوره عادت ماهانه ممكن است متفاوت به نظر آيند، بنابراين‌ آنها را هر ماه در زمان خاصي معاينه كنيد.

آقايان: آگاهي از بيضه‌ها

همه:

آگاهي از پوست

تمامي سطوح پوست را به طور منظم از نظر تغييرات رنگ، شكل، اندازه خال‌ها، ماه گرفتگي‌ها يا وجود خال‌ها و ماه گرفتگي‌هاي جديد وارسي كنيد. از يك آينه استفاده كرده يا از كسي كمك بگيريد.

بررسي‌هاي بيماريابي (غربالگري)

بررسيهاي بيماريابي منظم مهم هستند، در غير اين صورت از پزشك‌تان بخواهيد شما را معاينه كند. بررسي‌هاي بيماريابي مي‌توانند شامل تعدادي از اين روشها باشند:

پرتونگاري پستان (ماموگرافي)

مي‌تواند سرطان پستان را در مرحله اوليه نشان دهد. توصيه مي‌شود زنان بالاي 50 سال هر سه سال يكبار ماموگرافي شوند.

آزمايش پاپ اسمير (بررسي ترشحات) گردن رحم

مي‌تواند سرطان را - حتي قبل از بروز هرگونه علايمي - با بررسي سلولهاي گردن رحم تشخيص دهد. توصيه مي‌شود زنان بالاي 20 سال هر 3 تا 5 سال يكبار آزمايش پاپ اسمير بدهند.

معاينه لگن:

مي‌تواند سرطان تخمدان و جدار رحم را نشان دهد. اين معاينه معمولا بخشي از يك معاينه عادي بيماريهاي زنان است.

معاينه راست روده

سرطان روده و غده پروستات را وارسي مي‌كند. دكتر ديواره‌هاي راست روده را با انگشت خود لمس مي‌كند.

روشهاي ويژه‌اي كه مي‌توان توصيه كرد عبارتند از:

پرتونگاري، آزمايش ادرار، سي.تي اسكن، سونوگرافي، آزمايش خون، آزمايش خلط، تنفيه با ريه، نمونه‌برداري، آزمايش خون در مدفوع

چشم‌انداز بهبودي

از طريق شيوه‌هاي درماني زير، بيماران بيشتر و بيشتري به زندگي فعال باز مي‌گردند.

جراحي:

جراحي شامل برداشتن غده يا عضو سرطاني و بافت اطراف آن است. اگر تمامي سلولهاي سرطاني برداشته شوند مي‌توان بيماري را متوقف كرد.

شيمي درماني:

داروها و هورمونهايي براي حمله به سلولهاي سرطاني و پيشگيري از توليدمثل آنها استفاده مي‌شوند.

پرتودرماني:

دسته اشعه‌هاي پر انرژي (پرتوهاي ايكس، كبالت، پرتوهاي گاما) براي از بين بردن سلولهاي سرطاني استفاده مي‌شوند.

درمان زيستي:

اين شيوه درماني جديدي است كه در آن پروتئين‌هايي به طور طبيعي ايجاد مي‌شوند براي تحريك سيستم دفاعي بدن فرد به كار مي‌روند.

هرچه سرطان زودتر تشخيص داده شود شانس بهبودي بيشتر خواهد بود.

پيشگيري بهترين اميد است.

براي حفاظت از خود مي‌توانيد 3 اقدام را انجام دهيد:

1 - سيگار نكشيد.

سيگار كشيدن موجب بروز 30 درصد مرگهاي ناشي از سرطان است. (خطر بيماري قلبي، بيماريهاي تنفسي و غيره نيز بسيار افزايش مي‌يابد.)

براي ترك اين عادت درك كنيد كه چرا سيگار مي‌كشيد و چرا ترك آن مهم است.

براي ترك آن برنامه‌ريزي كنيد

از طريق تعيين يك تاريخ و انتخاب يك روش اين كار را انجام دهيد. (ناگهاني يا تدريجي قطع كنيد).

تصميم بگيريد ترك كنيد

در انجام تصميم خود پيگير باشيد. از شر زيرسيگاري و اشياي زايدي كه يادآور سيگار كشيدن هستند خلاص شويد. در صورت لزوم از جايگزين‌هايي نظير آدامس يا چسب‌هاي نيكوتين استفاده كنيد.

اگر ترك نمي‌كنيد

آسيب ناشي از سيگار را محدود كنيد؛

فقط نصف هر سيگار را بكشيد.

از فرو بردن دود سيگار خودداري كنيد.

هرگاه كه مي‌توانيد روشن كردن سيگار را به تعويق بياندازيد.

بعد از هر بار پك زدن، سيگار را در دستتان نگه داريد.

حتي اگر سيگار نمي‌كشيد، سيگار كشيدن غير مستقيم (فرو بردن دود سيگار ديگران) مي‌تواند خطر ابتلا به سرطان را افزايش دهد.

2 - مراقب برنامه غذايي خود باشيد

مي‌توانيد با خوردن غذاهاي مناسب خطر ابتلا به بعضي سرطانها را به مقدار زيادي كاهش دهيد.

سبزيجات و ميوه فراوان مصرف كنيد

سبزيجاتي نظير هويج، كلم و گل‌كلم از اين نظر خوب هستند.

غذاهاي سرشار از سلولز عبارتند از: سبزيجات، نان سبوس‌دار و حبوبات.

مصرف چربي را كم كنيد

مصرف كره، روغن حيواني و غذاهاي سرخ شده را محدود كنيد. از گوشت لخم استفاده كنيد و چربي آن را بگيريد.

مصرف غذاهاي نمك‌سود و دودي را محدود كنيد

اين غذاها عبارتند از سوسيس، كالباس، گوشت و ماهي دودي.

از خوردن مشروبات الكلي خودداري كنيد.

از چاقي پيشگيري كنيد

از مصرف شيريني و غذاهاي بين وعده بپرهيزيد، به طور منظم ورزش كنيد. (اگر بيش از 40 سال سن داريد يا دچار بيماري خاصي هستيد، قبل از شروع برنامه ورزشي با پزشك‌تان مشورت كنيد.)

3 - از مخاطرات زيست‌محيطي اجتناب كنيد

مقادير بي ضرر براي تماس با بسياري از عوامل مشكوك به سرطانزايي هنوز معلوم نشده‌اند، با وجود اين خود را به خطر نياندازيد.

در سركار مراقبت سلامتي باشيد

از خطرهاي موجود در محيط كار و ميزان تماس خود با مواد سرطانزا آگاه باشيد.

از وسايل ايمني شخصي نظير ماسك اكسيژن و لباس محافظ استفاده كنيد تا تماس با مواد سرطانزا را محدود كنيد.

در برنامه‌هاي بهداشتي شركت كنيد كه به حفاظت در برابر خطر مواد شيميايي در محيط كار كمك كرده و آن را مورد بحث قرار مي‌دهند.

همواره مراقبت باشيد:

مواد شيميايي

از استنشاق غبارها و بخارات شيميايي پرهيز كنيد.

اشعه

از برخورد غير ضروري با اشعه x تا حد امكان خودداري نماييد.

آلودگي

هوا و آب بسيار آلوده ممكن است حاوي عناصر سرطانزا باشد. گرچه رابطه آنها با سرطان هنوز روشن نيست.ولي اجتناب از آلودگي كاري عاقلانه است.

هر نكته‌اي كه مي‌توانيد در اين رابطه ياد بگيريد

هرچه مردم بيشتر در مورد سرطان بدانند، كنترل سرطان زودتر به واقعيت مي‌پيوندند.

در مورد درستي برنامه‌هاي بهداشتي سوال كنيد.

در مورد تشخيص و پيشگيري از سرطان از برنامه‌هاي ترويج بهداشتي كه بوسيله واحدهاي ترويج بهداشتي محل شما اجرا مي شوند، يادداشت برداريد.

از سازمانهاي مبارزه با سرطان حمايت كنيد.

بنابراين در پيشگيري از سرطان به خود كمك كنيد.

از علل شناخته شده اجتناب كنيد

علايم هشدار دهنده سرطان را بشناسيد و در صورت بروز اين عوامل به پزشك خود مراجعه كنيد.

چكاب‌هاي منظم انجام دهيد

و از آزمايشهاي بيماريابي مناسب غافل نشويد.

عادتهاي بهداشتي مناسب را تمرين كنيد.

تشخيص و پيشگيري از سرطان به شما بستگي دارد