دکتر محمدحسين صالحي سورمقي/متخصص فارماکوگنوزي و استاد دانشگاه علوم پزشکي تهران
7 سـم‌زداي طـبـيـعــي

از آنجا که کبد، ‌پالايشگاه بدن محسوب مي‌شود، کار سم‌زدايي هم در اين ارگان حياتي نسبتا کوچک انجام مي‌شود. روزانه، هزاران هزار ماده از غذاهاي مختلف وارد کبد مي‌شوند و با تغييراتي که پالايشگاه بدن روي اين موادغذايي انجام مي‌دهد، بخشي از آنها به صورت مواد مفيد و مغذي براي بدنمان درمي‌آيند و بخش ديگر به مواد مضر و سمي تبديل مي‌شوند...

بهتر است بدانيد که هر چقدر از خوراکي‌هاي طبيعي‌تر استفاده کنيد، ميزان توليد سم‌ها هم در بدنتان کمتر مي‌شود و هرچقدر خوراکي‌هايي با رنگ‌ها، نگهدارنده‌ها و افزودني‌هاي مختلف مانند انواع فست‌فودها را در رژيم‌ روزانه‌تان بيشتر بگنجانيد، امکان توليد سم‌ها افزايش مي‌يابد. به‌همين دليل با ورود موادشيميايي و مصنوعي به موادغذايي مختلف در 5-4 دهه اخير، رشد مواد سمي در کبد افراد بيش از پيش شده است و نسبت به 5 دهه گذشته، با افراد بيشتري که در معرض تخريب کبد هستند، مواجه هستيم بنابراين تصميم گرفتيم در اين بخش، 7 توصيه خوراکي برايتان داشته باشيم که اگر در کنار ساير الگوهاي صحيح زندگي، آنها را هم رعايت کنيد، مي‌توانيد تا حدي از شر سم‌هاي توليد شده در بدنتان خلاص شويد و کبدتان را کمتر در معرض آسيب قرار دهيد.


1 ميوه‌ها و سبزي‌ها: ميوه‌ها و سبزي‌هاي مختلف، مهم‌ترين و بهترين گزينه‌ها براي ازبين‌بردن و دفع سم‌هاي بدن، محسوب مي‌شوند. ميوه‌ها و سبزي‌ها، سرشار از آنتي‌اکسيدان‌ها و خنثي‌کننده راديکال‌هاي آزاد در بدن هستند. البته قدرت خنثي‌کردن راديکال‌هاي آزاد و ميزان آنتي‌اکسيدان در برخي از سبزي‌ها و ميوه‌ها، بيشتر است. به همين دليل اين گروه از خوراکي‌ها مي‌توانند در دفع و کاهش ميزان سم‌هاي بدن و کمک به عملکرد کبد، بسيار مفيد باشند. به علاوه، راديکال‌هاي آزاد مي‌توانند باعث ابتلا به سرطان و آسيب‌رساندن به کبد شوند که مي‌توانيد با مصرف مناسب انواع ميوه‌ها و سبزي‌ها، جلوي اين مشکل را بگيريد. بين ميوه‌ها و صيفي‌جات، آنهايي که رنگشان نارنجي پررنگ و قرمز است و بين سبزي‌ها، آنهايي که برگ‌هاي پهن تيره دارند (مانند کاهو و اسفناج)، آنتي‌اکسيدان‌هاي بيشتري دارند و سم‌هاي بدن را بيشتر خنثي و دفع مي‌کنند. بد نيست اين را هم بدانيد که گياهان معطري مانند زيره، رازيانه، ترخون، نعناع و بادرنجبويه هم خواص خنثي‌کننده سم‌هاي بدن را دارند.


2 گوجه‌فرنگي: عامل رنگ قرمز گوجه‌فرنگي که ليکوپن نام دارد، يک آنتي‌اکسيدان بسيار قوي است که خواص ضدسرطاني هم دارد. دريافت مقادير مناسب ليکوپن مي‌تواند باعث دفع سم‌ها از کبد هم بشود.


3 مرکبات: ليموترش، ليموشيرين، پرتقال، نارنج، نارنگي و گريپ‌فروت، سرشار از ويتامين c هستند و اين ويتامين، نقش بسزايي در خنثي‌کردن راديکال‌هاي آزاد و دفع سموم از بدن دارد. به علاوه، رنگ زرد پررنگ يا نارنجي مرکبات، به علت وجود ماده‌اي به نام فلاونوييد در آنهاست که براي کاهش سم‌هاي بدن، بسيار مفيد است. در بين مرکبات، آبليمو يکي از بهترين سم‌زداها محسوب مي‌شود که مصرف آن، ايمني بدن را بالا مي‌برد و باعث جذب آهن تمام موادغذايي مي‌شود. شما مي‌توانيد به شکل تازه در سالاد يا به شکل ليموعماني در تهيه غذاهايتان از آن استفاده کنيد.


4 زردچوبه: اين ادويه پرکاربرد هم خواص زيادي از جمله ضدنفخ، ضددرد، ضداسپاسم و ضدورم دارد اما خواص سم‌زدايي و ضدسرطاني از تمام خواص آن مهم‌تر است. به‌تازگي کپسول‌هايي از زردچوبه توليد شده است و در داروخانه‌ها به فروش مي‌رسد اما اگر بتوانيد از پودر زردچوبه براي تهيه انواع غذاهايتان استفاده کنيد، مي‌توانيد از خاصيت مهم اين گياه که همان تقويت کبد است هم کمک بگيريد. مصرف زردچوبه براي کساني که ناراحتي‌هاي خاص کبدي مانند هپاتيت يا کبد چرب دارند، بسيار مفيد است چون اين ادويه مي‌تواند سم‌هاي کبد را خنثي کند، بنابراين مصرف روزانه 3 تا 4 گرم از زردچوبه در وعده‌هاي مختلف غذايي مي‌تواند مفيد باشد.


5 شا‌تره: شا‌تره از قديم براي درمان برخي بيماري‌هاي پوستي، مورد استفاده قرار مي‌گرفته است اما تحقيقات زيادي که در دنيا روي اين گياه پرخاصيت انجام شده، نشان داده است که يکي از موثرترين گياهان براي تقويت کبد و خنثي‌کردن سم‌ها در بدن است. به‌همين دليل هم داروها و مکمل‌هاي زيادي از شا‌تره توليد شده است. البته در ايران،‌ شا‌تره را بيشتر به شکل سنتي استفاده مي‌کنيم چون کپسول و قطره اين گياه هنوز به بازارهاي ما راه پيدا نکرده است. البته مي‌توانيم براي بهره‌مندشدن از خواص آن، تا روزي 5 گرم از دم‌کرده برگ‌هاي ريز اين گياه استفاده کنيم.


6 کاسني: کاسني از گذشته تاکنون به‌عنوان يکي از گياهان مفيد براي تقويت کبد و کاهش و دفع سم‌هاي بدن در ايران مورداستفاده قرار مي‌گرفته است. خوشبختانه قرص اين گياه هم در داروخانه‌هاي ايران موجود است. مي‌توانيم از ريشه اين گياه هم به‌صورت پودرشده و جوشانده، روزي 5 تا 7 گرم استفاده کنيم و از خواص ضدسم آن بهره ببريم.


7 خارمريم: خارمريم، يک گياه بزرگ بوته‌اي خاردار است که کارخانه‌ها از دانه آن عصاره‌هايي تهيه مي‌کنند و داروهاي اين عصاره را به ‌شکل قرص و کپسول و قطره روانه بازار مي‌کنند. داروهاي خار مريم جزو تقويت‌کننده‌هاي کبد و خنثي‌کننده سموم کبدي هستند و براي کساني که مشکلات کبدي دارند، مفيدند.

هفته نامه سلامت