«به اطلاع تمامی هم‌وطنان، به‌خصوص مسوولان فروشگاه‌های گیاهان دارویی و عطاری‌ها، سوپرمارکت‌ها و فروشگاه‌های لوازم آرایشی و بهداشتی می‌رساند که طبق مقررات جاری کشور، فروش هر گونه دارو (حتی اقلام دارای مجوز ورود یا تولید از وزارت بهداشت) خارج از داروخانه و همچنین فروش هرگونه موادغذایی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی فاقد مجوزهای ورود و یا تولید از وزارت بهداشت، جرم محسوب می‌شود و قابل پیگرد قانونی است.» این بخشی از آیین‌نامه‌ای است که دانشگاه علوم پزشکی ایران برای سالم‌سازی عطاری‌ها و سروسامان دادن به اوضاع تجویز و مصرف گیاهان دارویی در کشور، به عطاری‌ها ابلاغ کرده است...
استفاده درمانی از انواع گل‌ها و گیاهان به صدها و حتی هزاران سال پیش برمی‌گردد. بشر از دیرباز تاکنون برای درمان انواع امراض خود از سردرد و دل‌درد گرفته تا کم‌خونی و سرماخوردگی از ریشه، برگ، میوه و حتی تنه درختان و گیاهان استفاده می‌کرده است. به تدریج و با تولید انبوه داروهای شیمیایی استفاده از گیاهان دارویی کمی به فراموشی سپرده شد اما چند دهه‌ای است که مردم با مشاهده عوارض گوناگون داروهای شیمیایی که گاه به خاطر مصرف خودسرانه بیش از اندازه خودشان هم به وجود می‌آیند، دوباره به طب سنتی و آن هم از نوع گیاهی‌اش رو آورده‌اند.
● افتتاح دانشکده طب سنتی در تهران
چند سالی است که پزشکان، داروسازان و متخصصان امر به تحقیقات گسترده‌ای در مورد پرورش و استفاده از گیاهان به عنوان دارو دست زده‌اند. تا حدود چند سال پیش مردم تنها از داروهای گیاهی که عوارض کمتری هم داشتند، استفاده می‌کردند و امروزه هم پرورش این نوع گیاهان به علت اینکه پایه و تشکیل‌دهنده بسیاری از داروهای شیمیایی محسوب می‌شوند، در سراسر دنیا و کشور خودمان افزایش پیدا کرده است. به همین خاطر در دانشگاه‌های علوم‌پزشکی مختلف کشور از جمله دانشگاه علوم پزشکی ایران، دوره‌های مختلف طب سنتی برای پزشکان و دوره‌های داروسازی سنتی برای داروسازان برگزار شده است. دانشگاه علوم‌پزشکی شهید بهشتی هم که چندی پیش دو کنگره در زمینه طب مکمل که عمدتا به تحقیق درباره گیاهان دارویی اختصاص داشت، برگزار کرد اما مهم‌ترین اقدام را می‌توان افتتاح اولین دانشکده طب سنتی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تهران دانست که چند سالی است فعالیت خود را آغاز کرده است و این نشان‌دهنده اهمیت گیاهان در چرخه درمانی است.
● اگر به عطاری می‌روید...
عطاری رفتن آدابی دارد و استفاده از گیاهان دارویی هم محدودیت‌هایی دارد که اگر شما این محدودیت‌ها و آن آداب را نشناسید، به دردسر می‌افتید و گاهی عوارض داروهای گیاهی دامن‌گیرتان می‌شود که برای جبرانش باید ده‌ها قرص و شربت مختلف مصرف کنید. حالا اگر می‌خواهید با آداب عطاری رفتن آشنا شوید، این ۱۸ نکته را بخوانید:
۱) حتما با توصیه و مشورت یک پزشک متخصص اقدام به تهیه گیاهان دارویی کنید و حرف همسایه و دوست و فامیل‌تان را جواز ورود به عطاری ندانید.
۲) به عطاری‌هایی بروید که جواز کسب و پروانه کار عطار روی دیوارش نصب شده باشد چون همه عطاری‌ها تحت پوشش صنف خواربارفروشان (که عطاری یکی از زیرمجموعه‌هایش است) نبوده و در نتیجه مورد تایید نهادهای بهداشتی نیستند.
۳) شما باید از عطاری، فقط گیاهانی که هیچ‌گونه فعل و انفعالی رویشان انجام نشده است، بخرید. خرید انواع عرقیات هم از عطاری‌ها مجاز است اما حواس‌تان باشد که فروش هر گونه قرص، شربت، پودر یا قطره در عطاری‌ها غیرقانونی و غیربهداشتی است.
۴) عطار حق فروش داروهای ترکیبی یا دست‌ساز را به شما ندارد.
۵) بهتر است از عطاری‌هایی خرید کنید که نور آفتاب مستقیم روی محصولات‌شان نمی‌تابد.
۶) چون علم به خواص گیاهان دارویی معمولا سینه به سینه بین افراد منتقل شده است، بهتر است که از عطارهای باتجربه‌تر خرید کنید.
۷) اگر در حال مصرف داروهای شیمیایی هستید و قصد استفاده از داروی گیاهی را هم دارید، حتما پزشک‌تان را در جریان بگذارید زیرا تداخل دارویی ممکن است به ضررتان تمام شود.
۸) بهتر است داروهای گیاهی را به صورت بسته‌بندی شده و نه فله‌ای از عطاری تهیه کنید. گیاهان باید به صورت کاملا خشک و در بسته‌های نایلونی پلمپ شده در اختیارتان قرار گیرند.
۹) درون بسته‌ها باید کاغذی محتوی اسم گیاه، نام شرکت تولیدکننده، تاریخ تولید و انقضاء، مجوز و پروانه ساخت گیاه و همچنین علامت مهر استاندارد، قرار داشته باشد.
۱۰) اگر دستورالعمل استفاده از گیاه روی بسته‌اش نوشته نشده بود، از عطار بخواهید نحوه استفاده از آن را به شما بگوید. اینکه باید به صورت بخور مصرف‌اش کنید یا از دم‌کرده‌اش استفاده کنید.
۱۱) بعد از باز کردن نایلون، گیاه دارویی‌تان را درون یک شیشه دردار و به دور از نور خورشید و رطوبت نگهداری کنید.
۱۲) اگر قصد خریدن عرقیات را از عطاری‌ها دارید، سعی کنید انواعی که در بطری‌های شیشه‌ای هستند را انتخاب کنید. نگهداری عرقیات در بطری‌های شیشه‌ای بهتر از بطری‌های پلاستیکی است.
۱۳) در شیشه عرقیات باید پلمپ شده باشند و تمام مشخصاتی که برای گیاهان در مورد دهم ذکر شد، روی بطری عرق نوشته شده باشد.
۱۴) بهتر است که عرقیات را در بطری‌های شیشه‌ای با در محکم و داخل یخچال نگهداری کنید.
۱۵) مصرف بیش از ۲ لیوان از عرقیات در روز، توصیه نمی‌شود.
۱۶) اگر مقدار مناسب مصرف و عوارض جانبی روی بسته‌ها یا شیشه‌ها نوشته شده نبوده، از عطار بخواهید که به شما عوارض و میزان مناسب مصرف را بگوید. البته بهتر است که در این زمینه با یک پزشک مشورت کنید.
۱۷) بهتر است بدانید که فروش داروهای چاقی و لاغری و ترک اعتیاد در عطاری‌ها ممنوع است.
۱۸) و به‌عنوان آخرین نکته‌ اینکه به هیچ عنوان داروهای گیاهی را خودسرانه مصرف نکنید و بدانید که مثلا اثربخشی گیاهی مانند ۴ تخمه در درمان سرماخوردگی در کنار مصرف داروی موردنیاز است و گیاهان به تنهایی قادر به مهار تمام بیماری‌ها نیستند.

هفته نامه سلامت