هشدار مشاورعلمي مركز ملي اطلاع رساني داروها و سموم:
مصرف خودسرانه و بيش از حد گياهان دارويي، احتمال بروز مسوميت را به دنبال دارد



همزمان با ششمين روز از هفته پيشگيري از مسموميتها، مشاور علمي مركز ملي اطلاع رساني داروها و سموم با هشدار نسبت به مسموميت ناشي از گياهان سمي، تاكيد كرد: مصرف خودسرانه و بيش از حد گياهان دارويي، احتمال بروز مسموميت را به دنبال دارد.

به گزارش خبرنگار بهداشت و درمان خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، دكتر كامبيز سلطاني نژاد، گياهان را يكي از علل مهم بروز مسموميت‌ها بويژه در كودكان زير 5 سال در بسياري از كشورهاي جهان دانست و افزود: به عنوان نمونه در مطالعات انجام شده در آمريكا، در دهه 90 ميلادي مشخص شد كه علت 5 تا 10 درصد كل مسموميت‌هاي گزارش شده به مراكز كنترل مسموميت در اين كشور در اثر تماس و مصرف گياهان سمي بوده است.

اين متخصص و استاديار سم شناسي، همچنين گفت: به دلايل مختلف توجه به مسموميت ناشي از گياهان سمي و تلاش در جهت افزايش سطح آگاهي شاغلان حرف پزشكي و عموم مردم در خصوص نحوه پيشگيري و درمان آن از طريق نهادهاي متولي بهداشت و درمان كشور حائز اهميت است.

وي اضافه كرد: شرايط اقليمي و تنوع آب و هوايي در كشور ما منجر به ايجاد تنوع زيادي در گونه‌هاي گياهي شده است كه اين امر خود موجب دسترسي مردم به انواع گياهان دارويي و سمي در مناطق وسيعي از كشور مي شود. از سوي ديگر، در سالهاي اخير، افزايش گرايش مردم به مصرف داروهاي گياهي و گياهان دارويي، گاهي سبب مصرف گياهان به صورت ناآگاهانه و خودسرانه با تصور داشتن ارزش دارويي و به منظور خود درماني بيماري‌ها شده است.

مشاور علمي مركز ملي اطلاع رساني داروها و سموم با اشاره به اين كه مسموميت با گياهان در برخي از گروه‌هاي سني و شغلي بيشتر مشاهده مي‌شود، افزود: همان گونه كه ذكر شد مسموميت ناشي از گياهان در كودكان زير 5 سال شيوع بيشتري دارد؛ چرا كه كنجكاوي ذاتي كودكان در اين محدوده سني و وجود جذابيت در شكل و رنگ بخش‌هاي مختلف يك گياه سمي مانند ميوه، دانه و برگ آن، سبب مي‌شود تا كودك به صورت اتفاقي و از روي كنجكاوي اقدام به بلع قسمت‌هاي مختلف يك گياه سمي نمايد.


برخي گياهان تزييني مانند ديفن باخيا و خرزهره موجود در منازل در صورت مصرف اتفاقي موجب بروز مسموميت در انسان مي‌شوند.


مسموميت ناشي از مصرف برخي گياهان، كشنده است

سلطاني نژاد همچنين شيوع مسموميت‌هاي گياهي در كشاورزان، باغداران، شكارچيان و كارگران مزارع و گلخانه‌ها را به علت تماس بيشتر با انواع گياهان سمي بيشتر دانست و تصريح كرد: بسياري از گياهان دارويي در صورتي كه به صورت خودسرانه و با مقادير بيش از حد مصرف شوند، مي‌توانند سبب بروز مسموميت در انسان شوند. علاوه بر آن برخي از انواع گياهان تزييني مانند ديفن باخيا و خرزهره كه در باغچه‌هاي منازل و آپارتمان‌هاي مسكوني كاشته و نگهداري مي‌شوند نيز مي‌توانند در صورت مصرف اتفاقي موجب بروز مسموميت در انسان شوند.

وي همچنين مسموميت با گياهان سمي را به دو بخش خفيف و شديد تقسيم كرد و يادآور شد: با اين وجود برخي از گياهان مانند شوكران، خرزهره، تاتوره، گل انگشتانه و كرچك قادر به ايجاد مسموميت‌هاي شديد و حتي كشنده در انسان هستند كه اين امر خود نياز به انجام اقدامات درماني فوري، ويژه و انتقال سريع بيمار مسموم به يك مركز درماني را اجتناب ناپذير مي‌كند.

مشاور علمي مركز ملي اطلاع رساني داروها و سموم گفت: شدت مسموميت‌هاي گياهي بستگي به عوامل متعددي مانند خصوصيات گياه مانند جنس و گونه گياه، سن گياه، شرايط آب و هوايي محل رويش گياه، مقدار و قسمت‌هاي مصرف شده گياه نظير ميوه، برگ، ريشه و دانه و خصوصيات بيمار مانند سن، جنس، سابقه بيماري‌هاي زمينه‌اي و خصوصيات ژنتيكي دارد. به عبارت ديگر، شدت مسموميت‌هاي گياهي در افراد مي‌تواند به صورت متفاوتي نسبت به همديگر ظاهر شوند. از سوي ديگر، وجود مواد شيميايي با ساختار متنوع در گياهان به عنوان سموم گياهي مي‌تواند با تاثير بر سيستم‌هاي زيستي بدن موجب بروز اختلال و آسيب شوند.

عضو هيات مديره انجمن سم شناسي و مسموميت‌هاي ايران در پايان نكات ذيل را در جهت پيشگيري از مسموميت‌هاي گياهي حايز اهميت برشمرد:

مصرف هر نوع گياهي توسط حيوانات اهلي و وحشي بيانگر غير سمي بودن آن نيست.

از خوردن قسمت‌هاي مختلف هر نوع گياهي كه براي شما ناشناخته است، خودداري كنيد.

در هنگام قدم زدن در پارك، جنگل و باغ مواظب كودكانتان باشيد و از دست زدن و خوردن گياهان توسط آنها ممانعت بعمل آوريد.

در صورت تمايل به نگهداري دانه‌ها و قسمت‌هاي خشك شده گياهان در منزل، آنها را دور از دسترس كودكان نگهداري كنيد.

نام گياهان موجود در اطراف محيط كار و منزل خود را ياد بگيريد تا در صورت مصرف آنها توسط افراد مختلف بتوانيد با ذكر نام گياه، پزشك را در درمان هر چه بهتر مسموم ياري كنيد.

در بسياري از موارد، پختن گياه سبب از بين رفتن مواد سمي موجود در آن نمي شود.

هرگز از گياهان ناشناخته جهت مصارف دارويي – به صورت دم كرده، جوشانده و غيره استفاده نكنيد.

در صورت تمايل به مصرف گياهان دارويي، حتماٌ آنها را مكان‌هاي مجاز و معتبر و تحت نظر پزشك و داروساز مصرف نماييد.

در صورت برخورد با هر گونه مسموميت گياهي بويژه در كودكان، جهت اخذ اطلاعات اوليه و راهنمايي هاي مورد نياز، موارد را با شماره تلفن 09646 ( مركز اطلاع رساني داروها و سموم) در ميان گذاشته و در صورت نياز بيمار را به نزديكترين مركز درماني منتقل كنيد.