روش سرمادرماني

طب مکمل وجامع نگر

دکتر شهره فتاح پور -دکتر سعيدرضا شيخي /داروساز

سرمادرماني (Cryotherapy) نوعي روش درماني قديمي، علمي و متداول براي گروهي از بيماري‌هاي التهابي، انگلي، پوستي، عفوني، ويروسي، ضرب ديدگي‌ها و معدودي از انواع سرطان است که در آن از اثرات فيزيکي موضعي ايجاد شونده در اثر سرما استفاده مي‌شود. قديمي‌ترين منبعي که در رابطه با سرمادرماني در دسترس مي‌باشد مربوط به زمان سقراط است.


سقراط از اين روش درماني براي کاهش ورم و جلوگيري از خونروي‌ با استفاده از برف به عنوان سرد کننده‌ استفاده مي‌کرده است. در خصوص خواص سرما از ابن‌سينا نقل شده «که در شگفتم وقتي ميت را با آب سرد غسل مي‌دهند چگونه زنده نمي‌شود بس که آب سرد خاصيت دارد». در طب سنتي ايران اولين کسي که از سرما در درمان استفاده کرده ابن سينا بوده. ابن‌سينا از آب و يخ به منظور کاهش ورم و از کيسه‌ي‌يخ براي کاهش خونروي استفاده مي‌کرده است.

در حال حاضر سرمادرماني از طريق کيسه‌هاي يخ، حمام‌هاي آب سرد، اسپري‌هاي خنک کننده و دستگاه‌هاي هدايت نيتروژن مايع صورت مي‌گيرد. سرما اثرات متفاوتي بر بدن دارد اما آنچه به صورت طبيعي رخ مي‌دهد اين است که سرما موجب تنگي مويرگها مي‌شود در نتيجه جريان خون کاهش يافته و انتشار عوامل التهابي نيز مانند هيستامين و غيره کاهش مي‌يابد از طرفي سرما منجر به کمتر شدن سوخت و ساز سلولي نيز مي‌شود به علاوه سرما در کشيدگي‌هاي عضلاني نيز اثر قابل توجه دارد به اين منظور در آسيب‌هاي عضلاني و رگ به رگ شدن‌ها حداکثر تا 24 ساعت پس از آسيب ديدن مي‌توان از سرما براي کاهش آسيب در محل آسيب ديده استفاده نمود.

در سرطان پروستات علاوه بر درمانهاي جراحي و شيمي درماني و راديوتراپي و غيره امروزه از سرمادرماني نيز استفاده مي‌شود. دراين روش يعني سرمادرماني ابتدا شکاف کوچکي بين مقعد و کيسه‌هاي حاوي بيضه ‌ايجاد مي‌کنند سپس نيتروژن مايع را به اين قسمت هدايت مي‌نمايند در نتيجه نيتروژن مايع تجويز شده منجر به انجماد و از بين رفتن سلول‌هاي سرطاني مي‌شود.

از سرمادرماني در درمان بعضي از بيماريهاي عفوني ويروسي و باکتريايي نظير عفونت گردن رحم و تبخال و زگيل نيز استفاده مي‌شود. در عفونت گردن رحم با استفاده از نيتروژن مايع بافت‌هاي غير طبيعي و عفوني را منجمد و از بين مي‌برند. در مورد درمان زگيل‌ها معمولاً زگيل‌هاي کم يا متوسط را معمولاً با اين روش از بين مي‌برند.

سرمادرماني در درمان بيماري سالک نيز اثر قابل توجهي نشان داده است. در اين متد درماني سرما عامل سالک را در اثر انجماد به طور کامل از بين مي‌برد ولي بايد توجه نمود که بيماري ‌زود تشخيص داده شود تا اثر جاي زخم باقي نماند. سرما درماني در درمان سندرم (Myofascial pain syndrome) MPS نيز امروزه جايگاه ويژه‌يي پيدا کرده است وهمراه با به کار بردن صحيح درمانهاي فيزيوتراپي، استفاده از داروهاي ضدالتهاب را به حداقل رسانده است.