تاريخچه مختصری از تير و کمان در جهان و جمهوری اسلامی ايران و عضويت در فيتا Fita

تير و کمان در قديم الايام وسيله شکار حيوانات و يک ابزار دفاعی برای انسان بوده است به طور دقيق نمی توان گفت که مردمان کدام قوم و در کدام سرزمين آن را اختراع کرده اند اما بدون شک، تاريخ استفاده از اين وسيله به پنج هزار سال قبل از ميلاد می رسد، کمان گيران همواره در ادبيات، هنر، اساطير، گويشها، داستانهای حماسی و انسان شناسی گذشته مطرح بوده اند و در تمدنهای بزرگ باستانی همچون ايران، مصر، چين، يونان و روم از آنها ياد شده است.

در تاريخ باستان، ايرانيان و مصريان دارای بهترين تيراندازان جهان بوده اند و در ارتش اين دو امپراطوري، از تير و کمان استفاده می شد. تيراندازی با کمان بين ايرانيان از جايگاه خاصی برخوردار بوده است و در اعياد و جشنهای گوناگون پير و جوان مهارت خود را به نمايش می گذاشتند.

در کتاب حماسی ملی شاهنامه فردوسی اشعاری وجود دارد که حاکی از نقش تيراندازی در بين ايرانيان قديم و جنگهای آنان بوده است و بارها از حاکمان، دليران و رزم آورانی نام می برد که در هنگام بزم و شکار، برای سرگرمی خود و مشاهده قدرت و مهارت شاهزادگان و ديگر نام آوران مسابقاتی را تشکيل داده و برندگان را مفتخر به دريافت جوايز خاص می کردند.

در داستان حماسی رزمی آرش کمانگير چنين می خوانيم:

منم آرش، کمانداری کمانگيرم

مرا تير است، آتش بر

مرا باد است، فرمانبر

در دين مبين اسلام هم آموزش و اهميت اين ورزش آنقدر بالاست که توصيه شده تيراندازی را به فرزندان خود بياموريد که تيراندازان با کمان نزد خدا گراميترند.

در قرن شانزدهم، با اختراع اسلحه آتشين ( تفنگ و توپ ) تيراندازی با کمان اهميت خود را در ارتشها از دست داد وقتی جايگاه جنگی تير و کمان از بين رفت، رفته رفته اين وسيله برای ورزش مورد توجه قرار گرفت و برای آن مسابقاتی ترتيب داده شد.

اولين مسابقه تيراندازی با کمان در سال 1673 ميلادی يورکشاير انگلستان برگزار شد و در سال 1860 ميلادی باشگاه کمانگيران در انگلستان بوجود آمد و در سال 1879 ميلادی اتحاديه ملی تيراندازی با کمان در آمريکا تاسيس شد.

امروزه ورزش يکی از اموری است که به عناوين مختلف در جهان مطرح شده و افراد زيادی به شيوه های گوناگون با آن سرو کار دارند برخي از مردم، ورزشکار حرفه ای اند و گروهی ورزشکار آماتور ، گروهی طرفدار و علاقمند به ورزش و ديدن برنامه ها، مسابقات و نمايش های ورزشی بوده و عده ای نيز از طريق ورزش امور زندگی خويش را می گذرانند. شما از کدام قشر هستيد؟

ورزش و تمرينات ورزشي برای تمام افراد مخصوصا" برای افراد جانباز و معلول که به نوعی بخشی از سلامت جسمانی خود را از دست داده اند در کاهش و رفع استرس و فشارهای عصبی ناشی از آسيبهای جسمی موثر است.

تيراندازی با کمان، يکی از رقابت انگيزترين و قابل اجراترين ورزشهای دنيا است و همين امر موجب جذابيت اين ورزش شده است تقريبا" هر کسی و با هر سنی می تواند در اين ورزش شرکت کند اين ورزش در عين مفرح بودن نياز به آمادگی جسمانی زيادی دارد و انجام اين ورزش نه تنها قدرت بدنی را افزايش می دهد بلکه تمرکز و انعطاف پذيری را هم بالا ميبرد ورزش تير و کمان به ورزشکاران درس تمرکز و صبوری می آموزد و ذهن را تقويت می نمايد.

سابقه تير و کمان در پارالمپيک :

ورزش تير و کمان بيش از 30 سال در مسابقه پارالمپيک (مسابقه معلولين) قدمت دارد برنامه های پارالمپيک شامل دوبل، انفرادی، و تيمی است که امتياز بندی مسابقه دقيقا" شبيه بازيهای المپيک ( بازيهای افراد سالم ) است مسابقات با کمی تغييرات زير نظر فدراسيون بين المللی تير و کمان (fita) برگزار می شود. مسابقه پارالمپيک شامل ورزشکاران فلج مغزی- آسيب نخاعی- معلولين خفيف ( دست و پا ) و قطع عضوها می شود .گرچه، معلولين ديگر نيز از اين رشته ورزشی لذت می برند. ورزشکاران معلول اولين بار در بازيهای استوک مندويل در سال 1948 در مسابقه تيروکمان شرکت کردند و هم اکنون 37 کشور در بازيهای پارالمپيک شرکت می کنند.

ورزشکاران معلول و جانباز در مسابقات تير و کمان بصورت ايستاده يا بر روی ويلچر می توانند در مسابقه شرکت کنند و در كل در سه نوع کلاسبندی تقسيم می شوند.

ARST شامل ورزشکاران ويلچری است در اين کلاس ورزشکاران هم در دستها و هم پاهايشان دارای معلوليت هستند آنها در تحريک، قدرت و کنترل دستها محدوديتهايی دارند پاها ممکن است به دليل قطع شدن و يا محدوديتهايی شبيه آن کارآيی لازم را نداشته باشند. اين ورزشکاران بر روی ويلچر رقابت می کنند.

ARW2 اين ورزشکاران در قسمت پايين تنه از جمله پاها دارای معلوليت هستند اينها نيز بر روی ويلچر رقابت می کنند.

زمين بازی:

برای افراد معلول زمين بازی دقيقا" شبيه افراد سالم طراحی شده است مسافت تيرانداز تا هدف 90 متر و حداکثر قطر هدف ( سيبل ) 122 سانتيمتر است. قطر سيبل با توجه به مسافت، تغيير می کند مثلا" قطر سيبل در فاصله 50 و 30 بايد 80 سانتی متر باشد امتيازدهی و قوانين بازيهای معلولين همانند افراد سالم می باشد بعد از هر اصابت تير به هدف امتياز محاسبه می شود اگر تير به مرکز هدف اصابت کند امتياز 10 که بالاترين امتياز می باشد برای ورزشکار محسوب می شود.

ورزشکاران در بازيهای پارالمپيک در رشته ريکرو مجاز تيراندازی هستند جنس ريکرو ترکيبی از چوب، سرب، يا کربن است و جنس تير آن از آلومينيم يا کربن است.

ارتفاع و وزن کمان بطور قابل ملاحظه ای متغير است بطور کلی به افراد ويلچری توصيه می شود کمان 48 اينچی استفاده کنند و پوند کمان نيز با توجه به سن و جنسيت ورزشکار متغير است به افراد زير 10 سال 15-10 پوند و به افراد 12 - 10 سال 15 تا 20 پوند و به زنان و دختران جوان 20 تا 30 و به مردان کمانی با پوند 30 تا 40 پيشنهاد می شود.

ورزشکاران ويلچری مجاز به استفاده از تشک پشتی و صندلی با محدويت ضخامت آن را دارند و ضخامت تشک صندلی يا ويلچر در حدود 15 سانتيمتر و پشتی تا 5 سانتی متر مجاز است.

ورزشکارانی که سطح معلوليت آنها بسيار بالاست می توانند برای زه کردن کمان از شخص ديگری کمک بگيرند مشروط بر اينکه شخص مورد نظر در طول انجام مسابقه به هيچ عنوان حق صحبت کردن و يا انتقال اطلاعات به ورزشکار را نداشته و نبايد مزاحمتی برای حريفان ديگر ايجاد کند.

ورزشکاران دو پا قطع مجازند برای حفظ تعادل خود قسمت باقيمانده پاهايشان را بوسيله بند به ويلچر يا صندلی ببندند.

اولين حضور تيم تيرو کمان جانبازان و معلولين جمهوری اسلامی ايران در سال 1994 با شرکت جانبازان عزيز از جمله آقايان: ماندگار فرد- اکبری- قمری- حيدری- کهتری- رضايی - بصام و اسلامی در کشور بلژيک بود.

تيم ملی کشورمان در مسابقات پارالمپيک سيدنی جايگاه پنجمی را از آن خود کردند و در فسپيک مالزی سال 2006 يک نقره و يک برنز را کسب کردند.

لازم به توضيح است جانبازان و معلولين که علاقمند هستند به اين ورزش روی بياورند در استانها به هئيت ورزشی جانبازان و معلولين مراجعه و ثبت نام کنند و در تهران نيز به هئيت ورزشی جانبازان و معلولين واقع در ميدان فردوسی- کوچه تمدن مراجعه و از خدمات اين هئيت بهره مند شوند ضمنا" ثبت نام برای افراد معلول و جانباز بصورت رايگان می باشد.



****


منبع: مقاله: "تير و کمان ورزشی مفرح برای همه سنين و همچنين افراد دچار آسيب نخاعي " – تهيه كننده :سارا عزيزي -انتشار سايت مركز ضايعات نخاعي -مهر 87