افراد ناتوان جسمی یا معلولان از این پس می توانند با استفاده از ویلچری که تنها به وسیله افکار کنترل می شود، به هدایت و جابه جایی خود در محیط اطرافشان بپردازند. این ویلچر که به وسیله تیمی از محققان دانشگاهی دراسپانیا و برای افراد دارای ناتوانی هایی شدید عصبی و عضلانی طراحی شده است، می تواند حتی در اماکن و محیط های شلوغ و ناآشنا نیز مورد استفاده واقع شود. برای هدایت این ویلچر، کاربران روی یکی از چند مقصد احتمالی در یک نقشه سه بعدی از محیط پیرامونشان که روی صفحه نمایشی در مقابلشان ظاهر می شود، تمرکز می کنند. کاربران کلاهی را که دارای 16 الکترود تعبیه شده است به سر می کنند و این الکترودها که در اطراف پوست سرقرار می گیرند، وظیفه ردیابی و پیدا کردن و نگاه کاربر درنقطه ای روی صفحه اتفاق می افتد و با یک مقصد هدف منطبق می شود.

به گفته طراحان این فناوری، همچنان که کاربر اطلاعات نقشه روی صفحه نمایش را اسکن می کند، نقطه ای آبی به طور متناوب روی هر مقصد احتمالی چشمک می زند. زمانی که نقطه چشمک زن در موقعیتی واقع شد که کاربر در جستجوی آن است، موجب برانگیختن نوسانی در فعالیت مغزی فرد می شود که بوسیله الکترودها ردیابی می شود، در این زمان رایانه با مقایسه توالی چشمک ها با فعالیت مغزی کاربر و موقعی که یکی از این فلاش ها با یکی از نوسانات منطبق می شود، نتیجه را تفسیر به جایی می کند که کاربر می خواهد برود.


برای ایجاد این نقشه سه بعدی از لیزری استفاده می شود که جلوی صندلی سوار شده است و بطور دائم محیط پیرامونش را اسکن کرده و تصاویر گرفته شده را به روز می کند. حسگرهای تعبیه شده روی چرخ ها نیز تعداد گردش ها را محاسبه می کنند تا موقعیت ویلچر در هنگام حرکت و جابه جایی را مسیریابی و تعقیب می کند. در واقع این ویلچر جدید از نقشه و حسگرهایش برای هدایت و راندن کاربران به سمت مقصدشان و اجتناب از هر گونه موانع در طول راه استفاده می کند.


در سال 2006 همین گروه تحقیقاتی نشان دادند که چگونه چهار کودک دچار فلج مغزی توانستند از یک صفحه نمایش لمسی که مدل اولیه ای از ویلچر امروزی بود استفاده کنند. کودکان موفق شده بودند از صفحه نمایش لمسی برای راهبری و هدایت مسیر در شلوغی اطرافشان استفاده کنند و در خلال گذراندن روز مدرسه خود بتوانند دائما به تغییر محیط بپردازند. اما گروه تحقیقاتی در تحقیقی که همین اواخر در همایش بین اللمللی اتوماسیون و رباتیک ارائه شد به آزمایشی جدید دست زدند و نشان دادند چگونه پنج داوطلب سالم قادر به کنترل این ویلچر جدید تنها با استفاده از افکارشان بودند. به اعتقاد محققان، از آنجا که الگوی فعالیت الکتریکی در مغز هر فرد منحصر به همان فرد است، هر دواطلب به فراگیری کار با این سامانه پرداخت تا واکنش هایشان را از طریق تمرکز کردن بر روی نقاط متعدد در مجموعه ای از تصاویر آزمایشی ردیابی کند. دواوطلبان سپس آموختند که چگونه ویلچرشان را از طریق هدایت و تعقیب آن در حول مسیری مجازی کنترل کنند.

زمانی که دواطلبان این آزمایش را تکمیل کردند. به صورت آزاد و راحت در ویلچر واقعی قرار گرفتند و از آنها خواسته شد دو مسیر در محیط آزمایشگاه را کامل کنند؛ یک مسیر برای آزمون این که صندلی چگونه می تواند موانع را راهبری و هدایت کندو دیگر برای نشان دادن که داوطلبان موفق شدند در حدود 45 دقیقه از این ویلچر استفاده کنند. به گفته محققان هدف این کار نشان دادن قابلیت استفاده فناوری جدید بود به نحوی که کلیه داوطلبان با موفقیت توانستند وظایف راهبری و هدایت مسیر را به انجام برسانند و آموختند چگونه با این وسیله به طریقی مشابه رفتار کنند.


معرفی این فناوری جدید در حالی صورت می گیرد که نخستین ویلچری محسوب نمی شود که با این امواج مغزی کنترل می شود، اما به گفته محققان دانشگاه اسکس انگلستان این ویلچر تنها طرح برای جای دادن و ترکیب کردن کنترل ذهنی در سامانه ای است که می تواند وظایفی همچون راهبری وهدایت، طراحی و برنامه ریزی مسیر و اجتناب از تصادم و برخورد را در یک زمان به انجام برساند و در واقع می توان این فناوری را به عنوان نخستین ویلچر برای ترکیب نمودن کنترل ذهنی در سامانه ای به حساب آورد که قادر به راهبری و هدایت مسیر به طور همزمان است.

به اعتقاد طراحان، نمونه اولیه این صندلی می تواند در حال حاضر دو فرمان فکری را در دقیقه پردازش کند. محققان نوید ارتقای بیشتر این فناوری را می دهند و در این خصوص خاطر نشان کرده اند. در صورتی که افراد خواهان به کارگیری این صندلی چرخدار برای مدت زمانی طولانی تر نظیر زندگی روزمره خود باشند، لازم است که تاکنون حداکثر زمان استفاده از این صندلی در مورد داوطلبان آزمون به مدت 2 ساعت بوده و از طرفی ژل مرطوب مورد استفاده پس از چند ساعت شروع به خشک شدن می کند که خود موجب کاهش عملکرد سامانه می شود.

با این اوصاف گروه محققان معتقدند که از این مشکلات آگاهی دارند و در حال کار کردن روی شیوه های جایگزین برای اتصال الکترودهای سامانه هستند و تلاش می کنند سرعت واکنش فرامین ویلچر جدیدشان را بدون بروز کاهش در میزان تشخیص و دقت عمل آن تا حد قابل قبولی افزایش دهند. محققان سعی دارند زمینه های کنترل بیشتری را برای کاربران فراهم کنند تا به افراد اجازه دهد در حالی که ویلچر را به سمت مقصد مورد نظرشان هدایت می کنند، دستورات مورد نظرشان را نیز صادر کنند و ضمن حرکت قادر به تغییر دادن خط سیر خود باشند.


****



منبع : مقاله " تلفیق ذهن و ماشین در نسل جدید ویلچرها " مترجم: مهریار میرینا برگرفته از new scientist -انتشار روزنامه – یکشنبه 20 اردیبهشت 1388