غذا مفاهيم بسياري دارد و علاوه بر توليد انرژي، موجب ساخت بسياري از اندام‌ها مي‌شود و تمامي اعمال بدن را حفظ و تنظيم مي‌كند؛ اما معناي غذا چيزي بيش از تغذيه بدن است. ما از غذا خوردن لذت مي‌بريم، غذا در ما احساس امنيت و شادماني ايجاد مي‌كند، به منظور برقراري ارتباط با دوستان از آن استفاده مي‌كنيم و براي بيان شادي و تعطيلات و جشن‌ها و به عنوان نماد مذهبي هر روز استفاده مي‌شود.

غذا بزرگ‌ترين مشغله مردم دنياست؛ زيرا بخش بزرگي از فعاليت‌هاي دنيا فقط توليد، فرآوري و تهيه موادغذايي است. انسان‌ها درصد مهمي از درآمد خود را صرف خريد و تهيه آن مي‌كنند. حتي در برخي كشورها، كار بيش از سه چهارم جمعيت مستقيما با توليد مواد غذايي در ارتباط است، اما به ندرت غذاي كافي توليد مي‌شود و ميليون‌ها نفر در دنيا دچار گرسنگي مزمن هستند.



تاريخچه غذا

تا اوايل قرن نوزدهم، مفهوم غذا خوردن فقط پر كردن شكم بود و احساس گرسنگي، بشر را وادار مي‌كرد براي خوردن در آنچه دسترس دارد، بدون توجه به كميت و كيفيت آن بخورد.

شهرنشيني و تشكيل اجتماعات، تغييرات زيادي در طرز غذا خوردن بشر به وجود آورد. شهرنشين اوليه با كشاورزي و دامپروري آشنا بودند و براي تغذيه خود از محصولات متنوعي استفاده مي‌كردند. ايران نخستين كشور جهان است كه در آن انسان اوليه به كشاورزي و پرورش دام پرداخته است. (دو تن از متخصصان به نام‌هاي آرتوركيت و دكتر ارنست هرتسفيلد در كتابي به نام صنايع ايران ثابت كرده‌اند كه كشاورزي و تمدن از فلات ايران آغاز شده است.)

حفاري‌هايي كه در برخي مناطق ايران نظير شوشتر، دامغان، تخت جمشيد و تپه سيلك كاشان به انجام رسيده، نشان مي‌دهد قدمت كشاورزي ايران به بيش از 6 هزار سال مي‌رسد؛ اما چرا با چنين قدمت تاريخي هنوز در كشور ما اين همه انسان گرسنه وجود دارد؟



بيست وچهارم مهر

از آنجا كه غذا نقش مهمي در بقاي آدمي ايفا مي‌كند و قسمت بزرگي از برنامه‌ريزي دولت‌ها را به خود اختصاص مي‌دهد، سازمان خواروبار جهاني )fad( روز شانزدهم اكتبر را به نام روز جهاني غذا جشن مي‌گيرد. اين سازمان، سال 1945 براي اولين بار، شانزدهم اكتبر را روز جهاني غذا اعلام كرد و هر ساله با فرا رسيدن اين روز آن را جشن مي‌گيرند به مسائل پايه‌اي غذا مي‌پردازند. اين روز در ميان تمام ملت‌ها شناخته شده است، به طوري كه در كشور ما، بيست وچهارم مهرماه هر سال مصادف با اين روز اعلام شده و بسياري از سازمان‌هايي كه به طور مستقيم يا غيرمستقيم با مسائل غذا و تهيه و تامين آن در ارتباط هستند، بيشتر به آن مي‌پردازند و بسياري از چالش‌هاي مربوط به آن را مورد بررسي قرار مي‌دهند. در اين روز،‌ بسياري از طرح‌هاي تحقيقاتي و راهكارهايي كه مي‌تواند در بهبود وضعيت تغذيه هر جامعه نقش داشته باشد، مطرح و برنامه‌هاي جديدي به سازمان‌هاي مربوطه ابلاغ مي‌شود. در اين روز، بيشتر به چالش‌هاي تغذيه‌اي نظير گرسنگي و بيماري‌هاي قابل پيشگيري با تغذيه مي‌پردازند و راهكار مطرح مي‌كنند.



چالش‌هاي امروز

مشكل اصلي غذايي در كشورهاي توسعه يافته، مصرف زياد بسياري از موادغذايي است، در حالي كه در كشورهاي در حال توسعه اين معضل به صورت فقر، گرسنگي و سوتغذيه نمود يافته است. در كشورهاي پيشرفته، مصرف زياد قندها و چربي‌ها منجر به دريافت زياد كالري همراه با يك رژيم غذايي داراي دانسيته پايين موادمغذي مي‌شود و كنار هم قرار گرفتن عوامل محيطي و غذايي، احتمال بروز بسياري از بيماري‌هاي مزمن را افزايش مي‌دهد. براي مثال، چاقي خطر بيماري‌هاي قلبي، برخي سرطان‌ها و ديابت را افزايش مي‌دهد.

پوسيدگي دندان‌ها به اندازه‌اي شايع شده كه مردم تصور نمي‌كنند بيماري است. تشكيل دندان‌ها و حفظ سلامت آنها از دوران جنيني به نوع تغذيه بستگي دارد كه امروزه كمتر رعايت مي‌شود و به عنوان يك مشكل تغذيه‌اي در محافل علمي هر روز مورد بحث است.

به دنبال آن، بيماري‌هاي قلبي - عروقي، تصلب شرائين، پرفشاري خون، سرطان، ديابت و پوكي استخوان از بيماري‌هاي مزمني شناخته شده‌اند كه تغذيه در جلوگيري از آنها نقش به سزايي دارد و در سال‌هاي اخير بيشتر به آنها پرداخته مي‌شود. به طور مثال، با كم كردن مصرف چربي‌هاي اشباع، كلسترول، الكل، سديم و دريافت بالاي فيبرهاي محلول و موادغذايي كه منابع كلسيم و پتاسيم هستند، مي‌توان تا حد زيادي احتمال بروز بيماري‌هاي قلبي - عروقي را كم كرد. حتي مي‌توان با كاهش مصرف چربي، كالري، گوشت، ماهي‌هاي دودي يا نمك سود شده و دريافت بالاي فيبرها به همراه درمان چاقي از بروز بسياري از سرطان‌ها جلوگيري كرد. هر سال اين روز شعار مخصوص خود را دارد تا براساس آن اقداماتي خاص براي بهبود وضعيت غذا در دنيا انجام شود. شعار امسال روز جهاني غذا، "بررسي و توجه به كشاورزي براي رسيدن به امنيت غذايي" است. منتظريم ببينيم در اين روز چه تصميماتي گرفته مي‌شود تا ديگر هيچ گرسنه‌اي در دنيا يا حداقل در كشور خودمان باقي نماند.