هالوکس به معنای انگشت شست پا و والگوس به دفرمیتی آن اطلاق می شود و ممکن است در هر سنی اتفاق بیفتد. هالوکس والگوس عمدتاً در خانم ها 10 برابر بیشتر از آقایان ایجاد می شود. شیوع بیشتر قوز شست پا در خانم ها می تواند به علت استفاده از کفش های تنگ و پاشنه بلند یا شل تر بودن لیگامان در بانوان باشد.
به طور کلی هالوکس والگوس در جوامعی که به صورت سنتی کفش پا نمی کنند کمتر دیده شده اما به هر حال وجود داشته است. بنابراین این بیماری مالتی فکتوریال یا چند عاملی است و عوامل مختلفی بر شیوع آن می تواند تأثیر گذار باشد.
هالوکس والگوس در بعضی خانواده ها بیشتر دیده شده اما الگوی ژنتیک خاصی برای آن ذکر نشده است.
عمده مشکل هالوکس والگوس جنبه ظاهری و پس از آن درد قوز شست پا و در نهایت مشکل در انتخاب و پوشیدن کفش مناسب است.
هالوکس والگوس صرفاً یک برآمدگی استخوانی نیست. هالوکس والگوس یک بدشکلی سه بعدی است که حتی می تواند در قسمت های دیگر پا مشکل ایجاد کرده یا به انگشتان دیگر فشار وارد کرده و باعث درد شود. هالوکس والگوس می تواند شدت های مختلف داشته باشد.
در مرحله اول باید بیمار معاینه شود تا اطمینان یابیم که بیمار هالوکس والگوس دارد یا خیر و اگر این بیماری وجود دارد، آیا بیماری های دیگری نظیر صافی کف پا، سفتی تاندون آشیل و ... همراه است؟
هالوکس والگوس لزوماً به درمان نیاز ندارد. به طور مثال اگر درد، تشدید هالوکس والگوس و پینه بستن کف پا و دفرمیته در انگشتان کناری مشاهده نشود لزوماً نیازی به درمان نیست.
درمان غیر جراحی شامل تمرینات اصلاحی، آتل های شبانه و پدهای هالوکس والگوس می شود. این روش ها هیچ کدام شکل شست پا را تغییر نمی دهد. هدف از این روش های غیر جراحی این است که درد و علائم کمتر شود تا فرد بتواند کفش بپوشد و به زندگی ادامه دهد.
اگر روش های فوق برای کم کردن علائم ناموفق بود و درد ادامه پیدا کرد، باید به سراغ درمان های اصلی یعنی جراحی رفت.
درمان جراحی به معنای صرفاً بریدن استخوان نیست بلکه کارهای اصلاحی دیگری نیز باید انجام شود.
معمولاً عمل جراحی فقط به مقاصد زیبایی انجام نمی شود هرچند قطعاً نتیجه زیبایی نیز دارد اما عملکرد شما را هم کاملاً بهبود می بخشد. اما باید انتظار داشت که تمام توقعات بیمار بعد از جراحی برآورده نشود. به طور مثال حدود 30-40 درصد از بیمارانی که تحت جراحی هالوکس والگوس قرار گرفته اند ممکن است نتوانند بعد از عمل از کفش های مدل دار با پاشنه های بسیار بلند استفاده کنند.
توصیه می شود ورزشکاران حرفه ای که در سن ورزش حرفه ای هستند و درآمد اصلی آن ها از راه ورزش است، عمل هالوکس والگوس را انجام ندهند. زیرا تغییر شکل پا بعد از جراحی می تواند بر رکوردها و عملکرد آن ها تأثیر بگذارد.
عمل جراحی با بی حسی از کمر شروع می شود. روش های جراحی مختلفی وجود دارد که برخی از آنها کم تهاجمی بوده و با برش های بسیار ریزی انجام می شود. معمولاً برای فیکس کردن استخوان هایی که بریده و جابجا می شود از پیچ یا پین استفاده می شود. استفاده از پیچ دردسرهای کمتری نسبت به استفاده از پین دارد زیرا نیازی به کشیدن ندارد و استخوان ها را بهتر فیکس می کند و جوش خوردن را بهتر انجام می دهد.
بعد از جراحی یک بانداژ ساده انجام می شود و کفش مخصوصی به بیمار داده می شود تا بتواند توسط آن راه برود. نیازی به گچ گرفتن نیست و بیمار می تواند بعد از عمل به صورت کنترل شده راه برود و سیر بازتوانی بیمار سریعتر انجام شود و عملاً ناتوانی پس از عمل هالوکس والگوس کمتر وجود داشته باشد.
معمولاً بعد از 2 هفته بخیه ها کشیده می شود و 6 تا 8 هفته بانداژ باقی می ماند تا تورم کمتر شده و بافت های نرم بریده شده به خوبی جوش بخورند و احتمال عود کمتر شود. 5 تا 10 درصد بیماران هالوکس والگوس بعد از جراحی دچار عود می شوند که به این احتمال به تصمیم پزشک و تشخیص صحیح مشکلات جانبی بستگی دارد.
اما این نباید باعث شود که بیمارانی که به جراحی نیاز دارند از این عمل بترسند. زیرا عوارض عدم درمان هالوکس والگوس شدید شامل پینه بستن زیر انگشتان کوچک، دفرمیتی در انگشتان کوچک و آرتروز و سایر مشکلات شود.
دکتر غلامرضا نادری
متخصص ارتوپد و فوق تخصص مچ پا