جراحی لثه

[دکتر نادر]

دانستني هاي جراحي لثه از تشخيص تا درمان

دكتر فرين ميزانيان
پرده اول: نيم ساعت به 4 بعد از ظهر مانده. قلبش تندتر از هميشه مي‌زند. از فكر اينكه نيم ساعت ديگر بايد روي آن صندلي ترسناك بنشيند، نفسش مي‌گيرد. چند وقت است كه لثه‌هايش خود‌به‌خود خونريزي مي‌كند و ديگر مجبور شده از دندانپزشك وقت بگيرد.
پرده دوم: تمام بدنش يخ كرده، دهانش تا حد ممكن باز است و دندانپزشك در حال معاينه: <وضع لثه‌ها خيلي خرابه. فعلا يك جرم‌گيري مي‌كنيم تا ببينيم چطور جواب مي‌ده ...>
پرده سوم: (يك ماه بعد: ) روي صندلي دندانپزشكي، صداي دندانپزشك را انگار از دور دست مي‌شنود: <به نظر مي‌آد لثه‌هاي شما احتياج به جراحي دارند...> صداي دكتر ديگر شنيده نمي‌شود. جراحي، آن‌هم در جايي به اين هولناكي ...
واژه جراحي براي بسياري از ما، به خودي خود هولناك و هراس‌انگيز است و وقتي پاي لثه و جراحي در فضاي كوچكي مثل دهان، آن‌هم در حالي كه هوشيار هستي، پيش مي‌آيد، ترسناك‌تر هم مي‌شود. اما شايد اگر درباره مراحل جراحي‌هاي لثه و علت انجام آن بيشتر بدانيم، كنار آمدن با آن براي ما راحت‌تر خواهد بود.

خودم كردم كه ...
مثل بسياري ديگر از بيماري‌ها، مشكلات لثه هم از گروه بيماري‌هاي قابل پيشگيري است. ما مي‌توانيم با رعايت بهداشت، مسواك زدن و نخ كشيدن مرتب و استفاده به جا از دهان‌شويه‌ها از خيلي از بيماري‌هاي لثه پيشگيري كنيم. در واقع همه چيز از دوستان عزيزمان مسواك و نخ دندان شروع مي‌شود. مسواك با تميز كردن دندان‌ها و برداشتن پلاك دنداني (ماده چسبنده حاوي باكتري بر روي دندان) از نشستن باكتري و رسوب جرم بر روي دندان‌ها جلوگيري مي‌كند و نخ دندان هم ناحيه بين دنداني را تميز مي‌كند. با عدم رعايت بهداشت به مرور لايه‌اي به نام جرم برروي دندان‌ها و گاه زير لثه تشكيل مي‌شود كه سلا‌مت لثه‌ها را به خطر مي‌اندازد.

اول از همه، جرم‌گيري ...
هنگامي كه جرم برروي دندان‌ها تشكيل مي‌شود، وجود اين جرم باعث التهاب و عفونت در لثه‌ها خواهد شد. يك لثه سالم به لثه‌اي اطلاق مي‌شود كه صورتي رنگ، سفت و تقريبا به دندان چسبيده باشد و تنها يك ميلي متر انتهاي آزاد آن از دندان‌ها فاصله داشته باشد. با بروز التهاب و عدم رعايت بهداشت و مخصوصا تشكيل جرم، كم‌كم لثه از حالت قرمزي و سفتي خود خارج مي‌شود و به رنگ قرمز در آمده،‌ لبه‌هاي آن از حالت چاقويي و تيز به شكلي گرد و برآمده تبديل مي‌شود. در ادامه اين روند،‌بين لثه و دندان،‌ فاصله بيشتري پيدا مي‌شود كه اين فضاي خالي بين دندان و لثه <پاكت> ناميده مي‌شود. تشكيل پاكت‌هاي لثه‌اي در واقع، شروعي براي بيماري‌هاي پيشرفته لثه محسوب مي‌شوند، اگر لثه‌هاي بيمار در اين مرحله درمان نشود،‌ بيماري ادامه پيدا مي‌كند و كم‌كم استخوان‌هاي حمايت كننده دندان‌ها (استخوان‌هاي فكي) نيز تحليل مي‌روند و بدون آنكه دندان‌ها پوسيدگي داشته باشند، ممكن است لق شوند وبيفتند. اگر شما از جمله افرادي هستيد كه مرتب و منظم به دندانپزشكي مي‌رويد و مسواك و نخ دندان، جزء وسايل تزئيني خانه شما محسوب نمي‌شود، كمتر به مشكلات حاد لثه‌اي دچار مي‌شويد اما براي كساني كه با دندانپزشكي غريبه‌اند، احتمال بروز مشكلات عمده لثه‌اي زياد است. بنابراين لطفا چند وقت يكبار به آيينه نگاهي بيندازيد و خيلي عميق و دقيق لثه‌هايتان را با نگاه بكاويد. اگر هر كدام از علايم بيماري‌هاي لثه را ديديد يا لثه‌هايتان وقت مسواك زدن خونريزي داشت و يا خونريزي خود به‌خودي از لثه داشتيد، دندانپزشك را فراموش نكنيد. مشكلات و بيماري‌هاي لثه معمولا اگر در مراحل اوليه تشخيص داده شوند با مراقبت‌هاي ساده بهداشتي و جرم‌گيري قابل درمان هستند.

وقتي چاله ، چاه مي‌شود
اگر خيلي وقت است كه لثه‌هاي شما دچار بيماري است و درمان‌هاي ساده مثل جرم‌گيري هم تاثيري در بهتر شدن آن نداشته آن وقت ممكن است پاي جراحي لثه براي تميز كردن پاكت‌هاي عميق لثه‌اي به ميان بيايد. به عبارتي اگر پاكت‌هاي لثه‌اي آن قدر عميق شده باشند كه انتهاي آنها به كمك وسايل معمول جرم‌گيري قابل تميز كردن نباشد، در آن صورت، دندانپزشك مجبور مي‌شود تا به كمك وسايل جراحي، لثه را از جاي خود بلند كرده، ناحيه زير آن‌را كاملا تميز كند و دوباره لثه را سرجاي خودش برگرداند. يكي ديگر از دلايلي كه ممكن است دندانپزشك مجبور باشد به خاطر آن به جراحي لثه دست بزند، افزايش طول تاج دندان‌هاست. آيا تا به حال شكستگي دنداني را در دهانتان تجربه كرده‌ايد؟ اگر تاج دنداني بشكند براي بسياري از افراد اولين راه حل درماني كه به‌نظر مي‌رسد اين است كه ريشه باقي مانده درفك را هم بكشيم و خلاص... يك دندان عاريه خوشگل جايگزين آن كنيم. اما خوب است بدانيم كه اين ريشه‌هاي باقيمانده بسيار گرانقدر و در اغلب مواقع هم قابل نگهداري هستند. به عبارتي مي‌شود به كمك يك جراحي كوچك لثه‌اي، اين ريشه باقيمانده را در ناحيه لثه ظاهر كرد و آن‌را براي دريافت يك روكش مناسب آماده كرد. به عبارتي به كمك يك جراحي كوچك لثه به نام <جراحي افزايش طول تاج> مي‌توان به يك ريشه بي‌پناه، عمري دوباره بخشيد.

ببخشيد، يك كمي لثه قرض مي‌دهيد؟
آيا تا به حال در مورد پيوند لثه، چيزي شنيده‌ايد؟ پيوند لثه نوعي جراحي است كه صدالبته به پاي اهميت پيوند اعضايي مثل كليه و قلب نمي‌رسد اما به جاي خود عملياتي جالب و قابل بحث است . مراقب باشيد: اگر از گروه افرادي هستيد كه به محكم مسواك زدن عادت داريد، ممكن است به زودي يكي از مشتري‌هاي پروپاقرص يك جراحي پيوند لثه شويد. در بسياري از موارد به دلايل مختلفي مثل ضربه‌هاي ناشي از مسواك زدن محكم، ضربه از دندان‌هاي مقابل، باعث مي شود كه لثه نازك شده و در قسمت‌هايي از دهان تحليل ‌رود. براي درمان اين تحليل، دندانپزشك معمولا قسمتي از لثه (معمولا از سقف دهان) را به كمك يك برش مخصوص بر مي‌دارد و سپس به كمك بخيه برروي محل تحليل رفته محكم مي‌كند، بعد از زماني حدود دو ماه لثه پيوند خورده با ساير قسمت‌ها يكي مي‌شود و قسمت ريشه‌اي دندان را كه معمولا حساس نيز هست، مي‌پوشاند. بنابراين براي جلوگيري از تحليل لثه‌هايتان مراقب باشيد كه محكم مسواك نزنيد. اگرمسواك شما در زماني زودتر از دو ماه خراب شد (به عبارتي موهاي مسواك زودتر از 2-3 ماه از حالت منظم و موازي خارج شدند)، مشخص است كه شما خيلي محكم مسواك مي‌زنيد. فشار دست‌تان را براي مسواك زدن كم كنيد و به‌خصوص روي دندان‌هاي نيش خود را با فشار بسيار كمي مسواك بزنيد زيرا دندان‌هاي نيش به دليل قرار گرفتن روي ناحيه قوس فك استخوان، لثه خيلي نازكي دارند و لثه روي اين دندان، با فشار‌هاي كم نيز ممكن است خيلي زود تحليل پيدا كند. در ضمن مراقب باشيد كه مسواك را به صورت مستقيم و عمودي برروي دندان نيش قرار ندهيد. براي مسواك زدن دندان نيش آن‌را به دو قسمت تقسيم كنيد. قسمت جلويي را با دندان‌هاي پيش و قسمت عقبي را به همراه دندان‌هاي آسيا مسواك بزنيد.

بفرماييد كمي خوشگل شويد...
جراحي‌هاي لثه مي‌تواند به كمك افرادي بيايد كه از لبخند خود ناراضي هستند. بسياري از مشكلات زيبايي دندان‌ها توسط جراحي لثه قابل درمان هستند. به‌عنوان مثال در افرادي كه هنگام خنده،‌ مقدار زيادي از لثه‌هايشان ديده مي‌شود علاوه بر درمان‌هاي جراحي فك و يا ارتودنسي، مي‌توان به كمك جراحي لثه، مقداري از لثه پوشاننده دندان‌ها را حذف كرده به طول تاج دندان‌ها اضافه كرد. به عبارتي به كمك اين روش،‌ هنگام لبخند مقدار كمتري از لثه و مقدار بيشتري از دندان‌ها ديده مي‌شوند.

جراحي درد دارد؟
اگر قبل از شروع جراحي، مختصري درد سوزن و آمپول را تحمل كنيد، معمولا تمام ناحيه جراحي بي‌حس مي‌شود و شما در حين كار، دردي احساس نمي‌كنيد. به هرحال اگر خيلي نگران و مضطرب هستيد شايد بد نباشد كه موضوع را با دندانپزشكتان در ميان بگذاريد و از آرام بخش‌ها استفاده كنيد. مراقب باشيد كه اگر به بيماري‌هاي قلبي، ديابت، هموفيلي، تيروئيد، ‌آسم و يا هر بيماري عمومي ديگري مبتلا هستيد، حتما قبل از انجام جراحي موضوع را با دندانپزشك و همچنين پزشك متخصص خود در ميان بگذاريد تا دچار مشكل نشويد. بسياري از بيماران قلبي نياز دارند كه قبل از انجام جراحي‌ها به منظور پيشگيري، از آنتي بيوتيك استفاده كنند. مراحل جراحي به اين صورت است كه ابتدا دندانپزشك نا حيه مورد نظر در لثه‌ها را بي‌حس مي‌كند. سپس جراحي انجام مي‌شود و بعد از آن ناحيه جراحي شده بخيه مي‌شود. معمولا بعد از جراحي، ناحيه مورد عمل توسط خمير مخصوصي پوشيده مي‌شود تا ناحيه بخيه خورده ثابت نگهداشته شود. دقت كنيد كه ناحيه جراحي شده بعد از بهبود كامل به مراقبت بهداشتي خاص نياز دارد، براي اينكه مجبور نشويد دوباره لثه‌هايتان را جراحي كنيد، لطفا بهداشت دهان و دندان خود را جدي بگيريد، مسواك، نخ دندان و دهانشويه را فراموش نكنيد و مرتب براي كنترل وضعيت لثه‌هايتان به دندانپزشك مراجعه كنيد.

اگر جراحي كرده‌ايد
)1 تا چند ساعت بعد از جراحي لب و زبان و به‌طور كلي اطراف ناحيه جراحي شده، بي‌حس است. مراقب باشيد با گونه و زبان خود بازي نكنيد و آن را گاز نگيريد زيرا ممكن‌است زخم‌هاي خطرناكي ايجاد شود.
)2 تا چند روز بعد از جراحي ممكن است درد و يا ناراحتي داشته باشيد، نگران نشويد. داروهاي ضد درد و آنتي بيوتيك‌هاي تجويز شده را به طور كامل مصرف كنيد و بخصوص دوره درمان آنتي بيوتيك را كامل كنيد.
)3 براي جلوگيري از تورم و درد مي‌توانيد از 6 ساعت بعد از جراحي كمپرس ناحيه را شروع كنيد. كمپرس را به كمك يك كيسه يخ انجام دهيد. روش كمپرس به اين صورت است كه بايد 20 دقيقه كمپرس را در ناحيه جراحي قرار دهيد و 20 دقيقه ناحيه را بدون كمپرس نگهداريد.
)4 بعد از جراحي، برروي ناحيه بخيه خورده يك خمير مخصوص قرار داده مي‌شود. اين خمير در عرض چند ساعت سفت مي‌شود و وجود غذاهاي سفت نيز باعث تخريب خمير پانسمان خواهد شد.
)5 از 24 ساعت بعد از جراحي مي‌توانيد دهان خود را به كمك آب نمك شستشو دهيد. به كمك يك قاشق چايخوري نمك و يك ليوان آب ولرم، يك دهانشويه آب نمك تهيه كنيد و از فرداي جراحي، هر دو ساعت يكبار به آرامي و بدون فشار دهان خود را به كمك آن شستشو دهيد. نواحي كه جراحي نشده را مسواك بزنيد و مراقب باشيد تا خرده‌هاي غذايي در اطراف خمير پانسمان باقي نماند. )6 تا 48 ساعت بعد از جراحي از رژيم غذايي نرم و سرد استفاده كنيد. ماست، بستني، پنير و سوپ صاف شده سرد، خوراكي‌هاي مناسبي هستند. از خوردن غذاهاي داغ،‌سفت، تند و ادويه‌دار خودداري كنيد.
)7 بعد از جراحي، خونريزي،‌ تا حدي طبيعي است. براي كنترل خونريزي از يك گاز استريل مرطوب و يا چاي كيسه‌اي خيس شده استفاده كنيد و آن‌ را با فشار در محل خونريزي قرار دهيد. هنگام استراحت زير سر خود چند بالش بگذاريد. اگر خونريزي باز هم كنترل نشد با پزشك خود تماس بگيريد.
)8 تا 24 ساعت بعد از جراحي استراحت كنيد

به نقل از هفته نامه سلامت

[دکتر نادر]

استفاده از ليزر به‌جاي روش‌هاي باز جراحي لثه

سلامتيران: مشكلات حاد لثه‌اي كه با تخريب شديد بافت لثه‌اي همراه باشد بايد به كمك روش‌هاي جراحي باز، برش‌هاي لثه و برداشت بافت عفوني لثه انجام شود.
اخيرا روش جديدي بنام lanap به دنياي دندانپزشكي وارد شده است كه مي‌تواند به كمك ليزر جايگزين جراحي‌هاي باز لثه شود. در اين روش يك فيبر با قطر كم ليزر، بين بافت لثه و ريشه دندان قرار مي‌گيرد. اين ليزر بافت‌هاي عفوني لثه را هدف قرار مي‌دهد و با برداشت آنها بافت سالم لثه‌ باقي مي‌ماند. در اين روش‌ نيازي به ايجاد برش و يا بخيه‌ بر روي لثه وجود ندارد.