/دكتر محمدحسين صالحي سورمقي/متخصص فارماكوگنوزي/ استاد دانشکده داروسازي دانشگاه تهران
گياهان دارويي آرام‌بخش

يكي از رايج‌ترين اختلالات رواني كاهش يا عدم آرامش است. گرچه تلاش محققان و دانشمندان باعث كشف داروهاي شيميايي متعدد براي رفع اين مشكلات شده ولي عوارض جانبي اين‌گونه داروها به‌خصوص در طولاني‌مدت باعث نگراني مصرف‌كنندگان آنهاست...

به همين دليل از چند دهه قبل، تلاش براي تهيه داروهايي با منشأ گياهي به منظور آرام‌بخشي شروع شده و با كمك تجربه‌هاي ارزشمند گذشتگان و علوم پيشرفته امروزي، داروهاي گياهي مختلفي با اثر آرام‌بخش و ضدافسردگي و به شكل نوين تهيه شده است. از بين گياهاني كه از قديم به اين منظور استفاده مي‌شده‌اند و امروزه با صنايع داروسازي جديد
به فرآورده‌هاي نوين تبديل شده‌اند، مي‌توان گياهان سنبل‌الطيب (علف گربه)، رزماري (اكليل كوهي)، بادرنجبويه (مليس)، گل ساعتي، نعناع، رازك و... را نام برد.

گياه سنبل‌الطيب با نام فارسي علف گربه از قديم به عنوان آرام‌بخش و براي رفع بي‌خوابي استفاده مي‌شده است. قسمت مورد استفاده اين گياه، ريشه‌هاي آن است كه بوي خاصي دارد و مي‌تواند باعث سرمستي گربه شود به همين دليل اين‌گونه ناميده مي‌شود. مصرف سنتي آن به صورت 5 گرم ريشه‌هاي له شده و جوشانده است و مي‌توان روزي يك يا دو نوبت از آن مقدار استفاده كرد ولي امروز از اين ريشه‌ها در صنايع داروسازي فرآورده‌هايي به شكل قرص، كپسول و قطره تهيه مي‌شود كه مي‌توان به راحتي از آنها استفاده كرد. نكته قابل اهميت و احتياط اين است كه داروهاي ساخته شده از اين گياه را نبايد به مدت طولاني مصرف كرد و بايد پس از دو يا سه هفته مصرف آن براي يك يا دو هفته قطع شود.

قسمت مورد استفاده گياه رزماري (اکليل کوهي) برگ‌هاي معطر آن است كه از قديم به صورت دم‌كرده به عنوان آرام‌بخش مورد استفاده بوده است. امروزه از اين گياه فرآورده‌هايي به اشكال مختلف تهيه مي‌شود كه مي‌توان از آنها به راحتي استفاده كرد. مصرف سنتي آن به صورت دم‌كرده است. براي اين كار مي‌توان 5 گرم گياه را خرد كرد و روي آن يك ليوان آب جوش ريخت و به مدت 20 دقيقه روي بخار قرار داد سپس آن را صاف كرد و نوشيد. مي‌توان مصرف اين مقدار را دو بار در روز تكرار كرد و بهتر است يك نوبت آن شب، هنگام خواب باشد.

قسمت مورد استفاده گياه گل ساعتي گل‌هاي آن است كه بسيار زيباست. اين گياه از قديم به عنوان آرام‌بخش و براي رفع بي‌خوابي مورد استفاده بوده است. امروزه نيز در صنايع داروسازي از آن فرآورده‌هاي مختلفي تهيه مي‌كنند. مصرف سنتي آن به صورت دم‌كرده است و مي‌توان حدود 5 تا 7 گرم از گل‌هاي خشك آن را به صورت دم‌كرده هر روز استفاده كرد. نكته مهم و مورد احتياط اين است كه فرآورده‌هاي اين گياه نيز به‌طور ممتد و طولاني‌مدت نبايد استفاده كرد زيرا آلكالوئيدي در آن وجود دارد كه مي‌تواند باعث وابستگي شود بنابراين بهتر است مصرف آن دوره‌اي باشد و پس از مدتي مصرف قطع و بعد از مدتي دوباره شروع شود.

هفته نامه سلامت