با بيماردوست باشيم

در حال حاضر يكي از رايج‌ترين و موثرترين راه‌هاي ‌درمان بيماري سرطان، شيمي‌درماني و پرتو‌درماني است. در ‌درمان اين بيماران متخصصان مختلفي شركت دارند؛ هرچند نبايد نقش پرستاران را ناديده گرفت.


پرستاران علاوه بر وظيفه ايجاد يك رابطه مهم با بيمار و مراقبت‌هاي حمايتي از وي و خانواده، در بررسي بيمار از نظر وجود عوارض طبي شيمي‌درماني نيز نقش مهمي بازي مي‌كنند كه در اين مقاله سعي بر آن است تا به تدابير پرستاري صحيح به‌صورت فهرست‌وار اشاره ‌شود.
بررسي خطر عفونت در ارتباط با تغيير در پاسخ ايمونولوژيك بدن
1) بررسي بيمار از نظر وجود عفونت.
2) درجه حرارت 3/38 درجه سانتي‌گراد و يا بالاتر و وجود لرز، تعريق، گرمي، درد، اريتم و اگزما در هر ناحيه‌اي از بدن گزارش شود.
3) قبل از شروع‌ درمان آنتي‌ميكروبيال، كشت و آنتي‌بيوگرام از خلط، زخم، ادرار، مدفوع و خون گرفته شود.
4) موازين اوليه در كاهش عفونت رعايت شود.
?) هر روز محل‌هاي وريدي از نظر عفونت هر روز كنترل شود.
?) از تزريقات عضلاني خودداري شود.
?) از سنداژ ادراري اجتناب شود. در صورتي كه نياز باشد، رعايت نكات آسپتيك ضروري است.
?) به بيمار و خانواده در مورد تجويز عوامل محرك خون‌ساز آموزش داده شد.
تغيير در مخاط دهان
1) روزانه حفره دهان بيمار بررسي شود.
2) به بيمار آموزش داده شود تا هرگونه سوزش، درد، قرمزي در دهان و بلع همراه با درد و يا عدم تحمل غذاهاي داغ را گزارش کند.
3) بيمار به رعايت بهداشت دهان تشويق و كمك شود.
‌ آلوپسي
1) با بيمار و خانواده‌اش در مورد ريزش ‌مو و رشد مجدد موها صحبت شود.
2) تاثير ريزش مو بر تغيير در تصوير ذهني و همچنين بر ارتباط فردي و جنسي بيمار بررسي شود.
3) با دادن توصيه‌هاي لازم، مي‌توان از ريزش مو جلوگيري کرد يا آن را كاهش داد.
?) به بيمار کمک نماييد تا از صدمه به سر جلوگيري كند.
?) برقراري روش‌هايي براي كمك به بيمار تا بتواند ريزش موي خود را بپذيرد.
تغيير در وضعيت تغذيه (دريافت كمتر از حد نياز در رابطه با تهوع و استفراغ)
1) برنامه غذايي بيمار قبل و بعد از شيمي‌درماني برحسب تحمل و سليقه وي تنظيم شود.
2) از ايجاد سرو صدا، بوهاي ناخوشايند و نور شديد در محيط جلوگيري شود.
3) قبل، حين و بعد از شيمي‌درماني از روش‌هاي تجسم هدايت شده و آرام‌سازي استفاده شود.
4) داروهاي ضداستفراغ و ضد درد، كورتيكواستروييد، قبل و بعد از شيمي‌درماني طبق دستور تجويز شوند.
5) از دريافت كافي مايعات در قبل، حين و بعد از شيمي‌درماني توسط بيمار اطمينان حاصل کرده و كنترل مايعات خورده شده و دفع شده را انجام دهد.
6) بيمار را به شستشوي مكرر دهان تشويق کنيد.
7) در صورت لزوم، ضددرد تجويز کنيد.
8) عوامل موثر ديگر مانند يبوست، تحريك مخاط دستگاه گوارش، عدم تعادل الكتروليتي، پرتو‌درماني، داروها و متاستاز به سيستم عصبي مركزي را كه مي‌تواند باعث تهوع و استفراغ در بيمار شود، بررسي کنيد.
تغيير در وضعيت تغذيه (دريافت كمتر از حد نياز در رابطه با بي‌اشتهايي و كاشكسي و يا سوءتغذيه)
1) بيمار به مصرف مايعات تشويق شود، ولي همراه با غذا مايعات كمتري بنوشد.
2) غذا با حجم كم، مکرر داده شود.
3) در موقع صرف غذا، محيطي آرام و شاد براي بيمار فراهم کنيد.
4) چنانچه بيمار تمايل دارد، مي‌تواند غذاي سرد شده بخورد.
5) مي‌توان از مكمل‌هاي غذايي با پروتئين بالا در بين وعده‌هاي غذايي استفاده کرد.
6) سعي شود بيمار تا حد تحمل فعاليت و ورزش کند.
7) سعي شود با تشويق بيمار به بيان ترس و نگراني‌هاي خود، اضطراب را در وي كاهش داد.
8) بيمار طي خوردن غذا در وضعيت مناسبي قرار ‌گيرد.
غم و اندوه در رابطه با از بين رفتن انتظارات و تغيير در ايفاي نقش
?) بيمار را تشويق كنيد تا ترس و نگراني‌هاي خود را بيان كند.
2) وي را تشويق كنيد تا در مورد تصميمات ‌درمان و مراقبت‌ها مشاركت کند.
3) تعداد دفعات ملاقات افراد خانواده با بيمار را افزايش دهيد تا ارتباط آنها حفظ و برقرار باشد.
4) تا حد امكان اجازه دهيد بيماران احساسات منفي خود را ابراز کنند.
5) به بيمار فرصت داده شود تا بتواند با گريه كردن، غم و اندوه خود را بروز دهد.
6) با افراد حرفه‌اي جهت تعديل غم و اندوه مشورت شود.
7) به بيمار و خانواده فرصت داده شود تا در يك جو راحت، غم و اندوه خود را بروز دهند.
درد و ناراحتي و غم و اندوه
1) درد و خصوصيات ناراحتي مانند محل، كيفيت،‌ دفعات و مدت زمان درد بررسي شود.
2) به بيمار اطمينان دهيد كه از درد وي آگاه بوده و به وي در رفع درد كمك خواهيد كرد.
3) عوامل موثر بر درد مانند خستگي، ترس و عصبانيت را در بيمار بررسي کنيد.
6) چنانچه بايد تدابير درد تغيير كند، بهتر است با پزشك و تيم مراقبتي همكاري داشته باشيد.
7) بيمار را به استفاده از روش‌هاي تسكين درد كه قبلا استفاده مي‌کرده و موثر بوده، تشويق كنيد.
8) استفاده از روش‌هاي جديد تسكين درد، آرام‌سازي و تحريك پوستي را آموزش دهيد.

نويسنده:‌ رفعت شکويي، کارشناس پرستاري