‌ دكتر محمداسماعيل اكبري

استاد دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي و رئيس مركز تحقيقات سرطان

مثانه عضو مهمي است كه همه مردم روزانه از عملكرد آن مطلع مي‌شوند. اگر اين عضو وظيفه خود را به‌خوبي انجام ندهد، بيمار به‌زودي متوجه شده و ابراز ناراحتي خواهد كرد. مثانه، ادرار ساخته شده از كليه‌ها را در خود جمع مي كند و وقتي متسع شد، با تحريك گيرنده‌هاي عصبي ديواره آن، احساس دفع ادرار دست مي‌دهد كه بيمار بايد براي تخليه آن اقدام كند.

اين عضو هم مي‌تواند همانند اعضاي ديگر، مبتلا به سرطان شود. سرطان مثانه سومين سرطان در بين مردان و دهمين سرطان در بين زنان كشورمان است. سالانه حدود 4‌هزار و 700 بيماري سرطان مثانه در كشور پيدا مي‌شود.

مهم‌ترين نشانه‌هاي سرطان مثانه عبارتند از: اختلال در عادت دفع ادرار، به اين معني كه تعداد موارد دفع ادرار به هم خورده و بيمار از تخليه‌ كامل ادرار خود ابراز رضايت نمي‌كند.

تغيير رنگ ادرار و به ويژه خوني رنگ شدن آن، از نشانه‌هاي مهم اين بيماري است. البته هنوز هم عفونت شايع‌ترين دليل خوني شدن ادرار به ويژه در زنان مي‌باشد.

اما مهم‌ترين نشانه سرطان مثانه، خونريزي از نسج است كه به اشكال مختلف بروز مي كند، به عنوان مثال گاهي ادرار تماماً خون رنگ مي‌شود، گاهي ادرار پاك است ولي پس از اتمام دفع ادرار از مثانه خون دفع مي‌شود و گاهي اوقات تنها دفع لخته نشانه وجود سرطان در مثانه است كه اغلب بيمار به آساني از آن مطلع شده و حتي ممكن است به علت انسداد مجاري ادراري ناشي از لخته به صورت اورژانس به مراكز پزشكي مراجعه كند.

با توجه به اينكه بروز خارجي تغييرات ناشي از ادرار كردن خيلي زود توسط بيمار تشخيص داده مي‌شود، امكان شناسايي به موقع سرطان مثانه وجود دارد. گاهي اوقات هم ممكن است نشانه‌ها به خوبي هشدار دهنده نباشند.

عواملي كه مي‌توانند در ايجاد و يا تشديد سرطان مثانه مؤثر باشند عبارتند از:

* دخانيات. استعمال دود به هر شكل ممكن، از مهم‌ترين عوامل خطرساز براي سرطان مثانه است.

*‌ مواد رنگي مثل بنزن‌ها نيز از عوامل خطرساز ديگر هستند، به همين جهت به نقاشان و رنگ كاران توصيه مي‌شود كه از تماس مستقيم با مواد رنگي جدا پرهيز كنند.

* عدم تناسب قد و وزن و مصرف مواد چربي و افزودني‌هاي غيرمجاز در موادغذايي نيز مي‌توانند زمينه ساز اين بيماري باشند..

در سرطان مثانه هم همانند بسياري از سرطان‌هاي ديگر تشخيص زودرس، عامل اصلي بهبودي مناسب است.

براي تأييد تشخيص، علاوه بر شرح حال دقيق و معاينه بيمار مي‌توان از سونوگرافي ياد كرد كه قادر به تشخيص ضايعات داخل مثانه است. مناسب‌ترين و قطعي‌ترين روش تشخيص براي سرطان مثانه، بررسي داخل مثانه از راه مجراي ادرار يا اندوسكوپي (سستيوسكوپي) است.

با اين دستگاه مي‌توان ضايعات داخل مثانه را حتي اگر زخمي نشده و خون‌ريزي هم پيدا نكرده‌اند كشف و از آنها نمونه‌برداري كرد. كشف سرطان در مراحل اوليه با همان درمان از راه مجراي ادرار امكان‌پذير است و ضايعه تراشيده شده، سپس درمان‌هاي جانبي برحسب نوع ضايعه تجويز مي‌شود اما اگر ضايعه بزرگ بوده و يا گسترش يافته باشد، لازم است جراحي‌هاي بزرگ‌تري مثل برداشتن مثانه و جايگزين كردن آن انجام شود.‌