سرطان مغز ( برای استفاده عموم )

[دکتر نادر]

سرطان مغز بیماری است که در آن سلولهای سرطانی داخل بافت مغزی شروع به رشد و تکثیر می کنند این نوشته به بررسی سرطانهای مغزی که از خود بافت مغز منشاء می گیرند
می پردازد. در اغلب موارد سرطانهایی که در مغز ایجاد می شوند ثانویه به گسترش سرطان از سایر قسمتهای بدن به این ناحیه می باشند. این نوع انتشار را اصطلاحاً متاستاز می نامند.

هرگاه فردی دارای علائم ذیل باشد باید به پزشک مراجعه کند. سردرد دائمی، استفراغ یا اشکال راه رفتن یا صحبت کردن. بعد از تائید علایم بیمار باید حتماً سی تی اسکن یا ام آر آی انجام دهد. در اغلب موارد نیاز است که از طریق جراحی مشخص شود که آیا تومور مغزی وجود دارد یا نه و در صورت وجود نوع آن مشخص شود.

درصورت تائید وجود تومور مغزی با استفاده از روشهای خاصی نوع و مرحله تومور تعیین می شود زیرا این عوامل در تصمیم گیری چگونگی نحوه برخورد و درمان سرطان مؤثر است.

عود تومورهای مغزی

عود تومور به معنای رشد دویاره سرطان بعد از درمان است. عود تومور می تواند در خود مغز یا در سایر نقاط نقاط بدن صورت گیرد. در این موارد درمان به نوع تومور و نحوه درمان ابتدائی آن بستگی دارد.

· روشهای درمانی

به طور کلی سه روش درمانی جهت درمان سرطان های مغزی مورد استفاده قرار می گیرد که شامل جراحی ، پرتو درمانی و شمیی درمانی است.

- جراحی : جراحی شایعترین روش درمانی جهت درمان تومورهای مغزی به حساب می آید. به منظور دستیابی به تومور در ابتدا جراح قطعه ای از استخوان جمجمه را بر می دارد تا به مغز برسد. این عمل را اصطلاحاً کرانیوتومی می نامند.

بعد از آنکه پزشک بافت سرطانی را برداشت، قطعه، برداشته شده را در محل خود قرار میدهد یا اینکه به جای آن از یک قطعه فلز استفاده می کند. جراح سعی می کند تا حد ممکن تمامی بافت سرطانی را بردارد اما دقیقاً معلوم نیست که کل بافت سرطانی برداشته شده است یا نه زیرا سرطان به بعضی قسمتهای بافت مغزی به گونه ای دست اندازی می کند که برداشتن آن نواحی باید همراه با برداشتن بخشی از بافت مغزی سالم باشد.

- پرتو درمانی : در این روش از اشعه های پر انرژی به منظور ایجاد صدمه به سلولهای سرطانی و توقف رشد و تکثیر آنها استفاده می شود. این روش درمانی موضعی بوده و تنها ناحیه ای که تحت اشعه قرار گرفته است تحت درمان قرار می گیرد . پرتوها می توانند از یک منبع خارجی ( ماشین های تولید کننده پرتو ) یا از یک منبع داخلی ( بصورت استفاده از ابزارهای کاشتنی در بدن در نزدیک تومور) ساطع شوند.

شیمی درمانی : در این روش از داروهای خاصی جهت کشتن سلولهای سرطانی استفاده می شود اکثر داروهای ضد سرطانی بصورت تزریق داخل وریدی یا داخل عضلانی مورد استفاده قرار می گیرند اما بعضی نیز خوراکی هستند این روش درمانی نوعی روش سیستمیک است بدین معنا که دارو از طریق جریان خون در تمامی بدن پخش می شود و در هر جایی از بدن که سلولهای سرطانی باشند، سبب نابودی آنها می شود. استفاده از این روش بصورت دوره ای بوده و بعد از طی دوره درمان یک دوره استراحت داده می شود و بعد از آن از نو یک دوره درمانی دیگر آغاز می شود.

· عوارض جانبی روشهای درمانی

روشهای درمانی مختلف به کار رفته در درمان سرطانها همراه با عوارض جانبی خاص خود هستند، زیرا در انواع این روشها علاوه بر بافت سرطانی در بعضی نواحی، بافت سالم نیز دچار آسیب می شود. نوع و وسعت عوارض جانبی براساس روش درمانی ، مدت زمان استفاده و مقدار آن متفاوت است.

- جراحی : عوارض جانبی جراحی به محل تومور و نوع آن بستگی دارد. اگر چه در طی چند روز اول بعد از عمل جراحی بیماران احساس ناخوشایندی دارند اما درد بوسیله دارو قابل کنترل می باشد. دوره بهبودی بعد از جراحی از فردی به فرد دیگر متفاوت است ممکن است بعد از جراحی مغز یکسری اختلالات عصبی طولانی مدت ایجاد شود.

- شیمی درمانی: این روش معمولاً سلولهای سرطانی با سرعت تکثیر بالا را هدف قرار می دهد ولی با اینحال علاوه بر سلولهای سرطانی سایر بافتهای سالم بدن که دارای سرعت تکثیر بالای هستند نظیر سلولهای خونی، سلولهای پوشش دستگاه گوارش، و سلولهای فولیکول مو نیز تحت تأثیر این داروها قررا می گیرند و عوارضی نظیر عفونتهای، خستگی، ریزش موی موقتی و زخمهای دهانی ممکن است ایجاد شوند. اگر چه باید گفت که تمامی بیماران به تمامی این عوارض مبتلا نمی شوند و این عوارض در طی مدت استراحت و بعد از قطع درمان از بین
می روند. داروها و روشهای درمانی خاصی وجود دارد که این علایم را کنترل یا کاهش می دهند.

از جمله مهمترین عارضه جانبی بسیاری از داروهای شیمی درمانی کاهش سلولهای خونی می باشد. از آنجایی که این داروها به شدت بر روی مغز استخوان که محل ساختن سلولهای خونی است، اثر می گذارند ، منجر به بروز عوارضی نظیر : کم خونی ممکن است ( بیمار ممکن است انرژی کمتری جهت انجام کارها داشته باشد و در صورت شدت کم خونی ممکن است احتیاج به تزریق خون شود) کاهش پلاکت ( بیمار ممکن است به سادگی دچار خونریزی شده و در صورت شدت آن نیاز به تزریق پلاکت داشته باشد) و کاهش آنتی بادیها ( بیمار ممکن است به عفونتها حساس تر باشد)شود.

- پرتو درمانی : شایعترین عوارض جانبی این روش خستگی، واکنشهای پوستی در محل برخورد پرتو ( بصورت بثورات پوستی و قرمزی ) کاهش اشتهای گلبولهای سفید خونی نیز می شوند که این گلبولها به بدن جهت مقابله با عفونتها کمک می کنند. اکثر این عوارض قابل کنترل و درمان بوده و بسیاری از موارد موقتی می باشند.

در طی درمان سرطان ، بیمار احساس کاهش اشتها کرده و غذا خوردن مشکل می شود بعلاوه سایر عوارض جانبی نظیر تهوع، استفراغ و زخمهای دهانی نیز مزید برعلت می شوند. در بعضی افراد نیز مزه غذاها تغییر می کنند.

تغذیه صحیح و مناسب به معنای کسب کالری و پروتئین کافی جهت جلوگیری از کاهش وزن و حفظ توان بدن می باشد. بیمارانی که در طی درمان، خوب غذا می خورند احساس بهتر و انرژی بیشتری داشته، بعلاوه توان مضاعفی جهت تحمل عوارض جانبی روشهای درمانی خواهند داشت.

سایت پزشکان بدون مرز

[دکتر نادر]

سردرد در گفت و گو با دکتر عبدالرضا شيخ‌رضايي جراح مغز و اعصاب
اولين علامت نيمي از تومورهاي مغزي

وقتي مي‌شنويم يکي از آشنايان يا بستگانمان به تومور مغزي دچار شده، ترس وجودمان را فرامي‌گيرد و حتي شنيدن نام اين بيماري براي خيلي از ما ناخوشايند است...

بسياري از افراد وقتي متوجه ابتلا به اين بيماري مي‌شوند تصور مي‌کنند دنيا به آخر رسيده‌است و ديگر اميدي نيست در حالي که با درمان به موقع و افزايش آگاهي درباره اين بيماري مي‌توان بر آن غلبه کرد. اگر به تازگي متوجه شده‌ايد خودتان يا يکي از اطرافيانتان به تومور مغزي مبتلا هستيد گفت‌وگوي اين هفته سلامت را با دکتر عبدالرضا شيخ‌رضايي، جراح مغز و اعصاب و دانشيار دانشگاه علوم پزشکي تهران بخوانيد تا بفهميد نبايد خودتان را ببازيد.


سلامت: آقاي دکتر! لطفا در مورد تومور مغزي و انواع آن کمي توضيح دهيد.

تومور مغزي، رشد توده غيرطبيعي در مغز است و امکان بروز آن در هر سني وجود دارد. در علم پزشکي تومورهاي سيستم اعصاب مرکزي به 7 گروه تقسيم مي‌شوند و در اين 7 گروه 120 نوع تومور ديده مي‌شود. آمارها نشان مي‌دهند از هر 100هزار نفر، 15 نفر دچار اين بيماري مي‌شوند که نيمي از آنها تومور خوش‌خيم دارند و با عمل جراحي بهبود پيدا مي‌کنند و نيم ديگر هم به انواع بدخيم مثل گليوبلاستوما، مبتلا مي‌شوند. در نوع بدخيم سلو‌ل‌هاي بسيار زيادي وجود دارد و توده مرز مشخصي با مغز ندارد، پس اگر 99 درصد آن خارج شود و به دلايل مختلف نتوانيم يک درصد آن را خارج کنيم يعني يک ميليارد سلول بدخيم در مغز باقي مي‌ماند و مجبور خواهيم شد درمان تکميلي را آغاز کنيم که همان شيمي‌درماني و پرتودرماني است.

سلامت: بيماران مبتلا چه علايمي دارند؟

50 درصد بيماران از سردرد شکايت دارند و مي‌توان گفت سردرد، شاخص‌ترين و اولين‌ نشانه است ولي بايد بدانيد تاکنون بيش از 100 نوع سردرد شناسايي شده است که فقط يکي از آنها به تومور ربط داده مي‌شود پس نبايد با هر سردردي به تومور مغزي مشکوک شد زيرا بسياري از اين دردها مي‌توانند ناشي از سردردهاي عصبي، ميگرني و خستگي و... باشند.

دومين علامت، تشنج است. اين نشانه هم به‌طور متداول گزارش مي‌شود و انواع مختلفي دارد و نوع آن به محل قرارگيري توده در مغز بستگي دارد. نشانه سوم، تغييرات خلقي است به‌طوري که شخصيت بيمار کاملا عوض مي‌شود يعني اگر آدم بدخلق و عصباني بوده است، خوش‌اخلاق مي‌شود و برعکس. از ديگر نشانه‌ها مي‌توان به اختلالات بينايي يا کوري (تومورهايي که روي کياسماي بينايي قرار مي‌گيرند يا فشار داخل مغز را بالا مي‌برند و ادم ايجاد مي‌کنند)، فلج‌پلک، فلج صورت، کاهش شنوايي، بي‌حسي دست و پا و اختلالات عصبي محيطي اشاره کرد.

سلامت: علايم هشداردهنده کدامند؟

نشانه‌ها هميشه آشکار نيستند و گاهي به‌قدري مرموزند که متخصصان را به اشتباه مي‌اندازند. گاهي هم بيماري بدون علامت است و به‌صورت تصادفي تشخيص داده مي‌شود، مثلا کسي از نردبان سقوط کرده و پزشک براي اطمينان از ضربه مغزي نشدن او، سي‌تي‌اسکن درخواست‌مي‌کند و با مشاهده جواب سي‌تي‌اسکن، متوجه تومور مي‌شود. اگر سردرد غيرقابل کنترل باشد و به درمان‌هاي معمول پاسخ ندهد و با سرفه، عطسه و دستشويي رفتن شدت پيدا کند يا با اختلالات حسي-حرکتي همراه باشد، حتما به يک بررسي کلي نياز دارد و اين بررسي با سي‌تي‌اسکن و ام‌آر‌آي امکان‌پذير است.

سلامت: با توجه به اينکه بيماري گاهي بدون علامت است، آيا کساني که در خانواده‌شان يک فرد مبتلا به توده مغزي وجود دارد، بايد تحت نظر پزشک باشند؟

نه چون فقط در بيماري «نوروفيبروماتوزيس» امکان ارث رسيدن اين بيماري وجود دارد و پيگيري اطرافيان ضروري است. بيماران دچار نوروفيبروماتوزيس لکه‌هاي قهوه?رنگ پوستي دارند و تومورهاي متعدد در پوست و سيستم عصبي مرکزي‌شان ديده مي‌شود که از طريق ژنتيک به ارث مي‌رسد ولي ساير تومورها علت‌هاي مختلفي دارند.

سلامت: لطفا درباره اين علت‌ها توضيح دهيد.

بالا رفتن سن، مهم‌ترين علت ‌است و نوع بدخيم توده‌هاي مغزي بيشتر در کهنسالان شايع است. گرچه در کودکان نيز انواع گوناگون آن ديده مي‌شود. بين ضربه‌هاي مغزي و تومور هم ارتباط ديده شده است، يعني کساني که در گذشته ضربه‌اي به سرشان وارد شده، ممکن است بيشتر از ديگران در معرض خطر باشند.

احتمال ابتلا به تومورهاي مغزي در کساني که پرتودرماني مي‌شوند نيز افزايش مي‌يابد. در قديم براي درمان کچلي از پرتودرماني استفاده مي‌کردند و بررسي‌هايي که بعدها انجام شد، نشان داد تعداد زيادي از افرادي که از اين روش استفاده کرده بودند، به توده مننژيوما (خوش‌خيم) مبتلا شده‌اند.

سلامت: دانشمندان خبرهاي بدي درباره افزايش سرطان‌ها و ساير بيماري‌ها مي‌دهند. آيا بيماران دچار توده‌هاي مغزي هم رو به افزايش هستند؟

حدود 50 سال پيش شناسايي تومورها با دستگاه‌هاي آن زمان کار دشواري بود ولي امروزه با استفاده از تکنولوژي پيشرفته، قادر به تشخيص آن در مراحل اوليه هستيم به‌ اين ترتيب مي‌توانيم بگوييم در گذشته اين بيماري تشخيص داده نمي‌شد. دانشمندان آلودگي‌هاي محيطي، امواج و اشعه‌ها، موبايل و لايه ازن را در ايجاد چنين تومورهايي دخيل دانسته‌اند ولي هنوز مطمئن نيستيم چه چيزي باعث پيدايش چنين توده‌هاي غيرطبيعي‌اي در مغز مي‌شود. در جواب سوال شما بايد بگويم ميزان تومورهاي مغزي در سال‌هاي اخير افزايش يافته است.

سلامت: آيا بايد همه بيماران تحت عمل جراحي قرار بگيرند؟

توده‌هاي ناحيه هيپوفيز با اختلالات هورموني همراه هستند و نشانه‌هايي مثل افزايش هورمون رشد، چاقي بيش از حد، ريختن موي سر و قطع قاعدگي دارند ولي به‌راحتي با دارو درمان مي‌شوند. البته به شرطي که علايم عصبي ايجاد نکرده باشند اما براي درمان هر نوع توموري به اطلاعاتي درباره نوع آن و محل قرارگيري‌اش نياز داريم اما با توجه به دانش امروز، راهي غير از جراحي وجود ندارد.

سلامت: نکته ديگري هم در اين مورد باقي مانده که بخواهيد به آن اشاره کنيد؟

ابتلا به هر نوع بيماري کشنده‌اي به معناي پايان زندگي نيست. براي غلبه بر آن بايد کاري کنيم تا سطح آندورفين و ترکيب‌هايي که به‌طور معمول در مغز باعث افزايش سطح سرخوشي انسان مي‌شوند، بالا برود. علم اثبات کرده است شادي و ورزش باعث افزايش سطح اين هورمون‌ها مي‌شوند. فرد مبتلا به تومور يا سرطان با هر بيماري صعب‌العلاج هرگز نبايد اميد خود را از دست بدهد. با ورزش، شرکت در مجامع عمومي، مراوده‌‌هاي زياد و داشتن برنامه‌هاي تفريحي مي‌توان بر افسردگي ناشي از بيماري غلبه کرد، طول عمر را افزايش داد و عوارض بيماري را به تعويق انداخت.

هفته نامه سلامت

[دکتر نادر]

سرطان‌مغز و سیستم عصبی بدن

سرطان‌های مغز و سیستم عصبی بدن، بعد از لوکمی (سرطان خون یا مغزاستخوان) دومین نوع شایع سرطان‌های کودکان به شمار می‌رود.

در این نوع سرطان‌ها، دسته‌هایی از سلول‌های سرطانی یا تومورها در جمجمه فرد –در قسمت داخلی یا خارجی مغز—ایجاد می‌شوند و بر سیستم عصبی بدن که سیستم پیام‌رسانی است که پیام‌ها را از مغز به قسمت‌های دیگر بدن می‌رساند، اثر می‌گذارد.

سرطان‌های مغز و سیستم عصبی اگر زود تشخیص داده شوند معمولاً قابل درمان هستند. این نوع سرطان‌ها انواع مختلف دارند که پزشکان براساس محل ایجاد تومورها، نوع سلول درگیر و سرعت رشدشان، آنها را طبقه‌بندی می‌کنند.

در این مقاله به معرفی برخی از متداول‌ترین نوع سرطان‌های مغز و سیستم عصبی بدن می‌پردازیم.

گلیومای ساقه مغز

ساقه مغز که در پشت مغز قرار گرفته است از مغزمیانی، پل دماغی و مدولا تشکیل می‌شود. این ساختارها همه پیام‌های مغز را هماهنگ می‌کنند. همچنین بسیاری از عملکردهای خودکار بدن مثل تنفس، ضربان‌قلب، فشارخون، بلع، هضم و پلک زدن را هم کنترل می‌کنند.

توموری که در هر ناحی از ساقه مغز ایجاد شود تومور ساقه مغز گلیوما نامیده می‌شود. تومورهایی که در پل دماغی ایجاد می‌شوند متداول‌تر هستند اما درمان آنها معمولاً دشوارتر است. تومورهایی که در مغزمیانی و مدولا ایجاد می‌شوند شیوع کمتری دارند اما معمولاً آسان‌تر درمان می‌شوند.

علائم گلیوما پونتین (مربوط به پل دماغی) ممکن است ناگهانی بروز کرده و به سرعت وخیم شوند. این علائم عبارتند از:

• دوبینی
• جمع شدن یک کره چشم
• افتادگی پلک یا یک قسمت از صورت
• مشکل در بلع
• مشکل در حرف زدن و راه رفتن

تومورهای مغزمیانی نیز مشکلات چشمی مشابهی ایجاد می کنند اما درکنار آن سردرد و استفراغ هم ایجاد می‌کنند. دلیل آن افزایش فشار درون سر است که بخاطر انسداد مایع مغزی-نخاعی (مایعی که مغز و نخاع را در بر می‌گیرد) ایجاد می‌شود.

تومورهای مدولا با مشکل در بعل و ضعف اعضای بدن همراه است.

ازآنجاکه ساقه مغز ناحیه‌ای از مغز است که معمولاً قادر به تحمل جراحی نیست، گلیومای ساقه مغز معمولاً با پرتودرمانی درمان می‌شود.

اپندیموما

مایع مغزی-نخاعی علاوه بر در بر گرفتن مغز و نخاع با از بین بردن موادزائد به نگهداری از بافت عصب‌ها کمک می‌کند. اپندیموماها تومورهایی هستند که از سلول‌های مغزی که این مایع را تولید و نگهداری می‌کند شروع می‌شوند و معمولاً در کودکان زیر 5 سال اتفاق می‌افتد.

اپندیموماها براساس محلشان تقسیم‌بندی می‌شوند و معمولاً به سایر قسمت‌های بدن منتشر نمی‌شوند (متاستاز). آندسته که در قسمت بالایی سر هستند بالای‌سقفی (supratentorial) نامیده می‌شوند. این نوع تومور بخاطر افزایش فشار درون سر با علائمی مثل حالت‌تهوع، استفراغ و سردرد و همچنین ضعف و مشکلات بینایی همراه است.

تومورهایی که در پشت سر یافت می‌شوند متداول‌تر هستند. این تومورها پایین سقفی نامیده می‌شوند و با حالت‌تهوع، استفراغ، سردرد و همچنین مشکل در حفظ تعادل همراه هستند.
اپندیموماهای بالای سقفی معمولاً فقط با جراحی قابل درمان هستند اما اپندیموماهای پایین سقفی معمولاً به درمان‌های شدیدتر همراه با جراحی و پرتودرمانی نیاز دارند.

تومور نورواکتودرمال اولیه (PNET)

این تومورها گروهی از تومورها هستند که ممکن است در هر نقطه‌ای از مغز ایجاد شوند اما سلول‌های آنها در زیر میکروسکوپ بسیار شبیه هستند. انواع این تومور شامل مدولوبلاستوما، پینئوبلاستوما و نوروبلاستوما نامیده می‌شوند. همه این نوع تومورها قابل متاستاز از طریق مایع مغزی-نخاعی هستند که اطراف مغز و نخاع را در برگرفته است.

علائم تومورهای نورواکتودرمال اولیه معمولاً به اندازه و محل آن بستگی دارد اما انواع متداول آن عبارتند از:

• سردرد، حالت‌تهوع و استفراغ (مخصوصاً صبح‌ها) که با افزایش فشار درون سر ایجاد می‌شود.
• ضعف دست‌ها و پاها
• مشکلات بینایی
• حمله
• مشکل در تعادل و هماهنگی بدن

بااینکه تومورهای نورواکتودرمال اولیه نیاز به درمان قوی که شامل جراحی، شیمی‌درمانی و پرتودرمانی می‌شود، دارند اما پیشرفت‌های اخیز پزشکی علاج اکثریت کودکان مبتلا به آن را مقدور کرده است.

گلیومای عصب بینایی

عصب بینایی پیام‌هایی را درمورد هرچه چشم می‌بیند به مغز می‌فرستد. تومری که در این گذرگاه ایجاد شود، گلیومای عصب بینایی نامیده می‌شود.

این تومورها معمولاً کودکان زیر 10 سال و آنها که دچار عارضه ژنتیکی نوروفیبروماتوز هستند (که باعث می‌شود تومورها روی بافت عصب رشد کنند) را مبتلا می‌کنند.

متداول‌ترین نشانه این مشکل از دست رفتن سریع بینایی است. درمورد تومورهایی که کند رشد می‌کنند، شناسایی این تومور در ابتدا دشوار است—مخصوصاً در کودکان کم‌سن‌و‌سال‌تر که قادر به توضیح آنچه می‌بینند نیستند. درمورد تومورهایی که سریع رشد می‌کنند، مشکلات بینایی آشکار می‌شود.

همچنین ممکن است کودک شروع به کج کردن مکرر سر خود کرده یا تاخیر در رشد مثل مشکل در راه رفتن، حرف زدن یا تغییر رفتار را از نشان می‌دهند. وضعیتی که نیستاگاموس نامیده می‌شود (وقتی کره چشم ناخودآگاه تکان می‌خورد) هم ممکن است اتفاق بیفتد. گاهی‌اوقات، اگر تومور به غذه هیوفیز فشار بیاورد، مشکلات رشد هم ایجاد می‌شود.

گلیومای عصب بینایی معمولاً با ترکیبی از جراحی، شیمی‌درمانی و پرتودرمانی درمان می‌شود. اکثر کودکان درمان شده و بیناییشان به وضعیت عادی برمی‌گردد. اما همیشه خطر از دست رفتن همیشگی بینایی بعد از درمان وجود دارد.

آستروسیتوما

آستروسیتوما از سلول‌های مغزی ستاره‌ای شکلی به نام استروسیت ناشی می‌شود. آستروسیتوماها چهار نوع اصلی دارند: آستروسیتومای پیلوسیتیک کودکان (درجه 1)، آستروسیتومای فیبریالی (درجه 2)، آستروسیتومای آناپلاستیک (درجه 3) و گلیوبلاستوما مولتی‌فرم (درجه 4).

آستروسیتوماهای درجه پایین در کودکان کاملاً قابل‌درمان هستند زیرا خیلی آرام رشد کرده و منتشر هم نمی‌شوند و معمولاً بیشتر شبیه به کیست هستند تا تومور درنتیجه برداشتن آنها بسیار آسان است مگراینکه در نواحی باشند که جراحی آن دشوار باشد (مثل عصب بینایی). پس از جراحی این احتمال وجود دارد که نیاز به شیمی‌درمانی و پرتودرمانی نباشد.

آستروسیتوماهای درجه بالا درمان دشوارتری دارند و معمولاً دلیل آن این است که در نواحی قرار گرفته‌اند که جراحی آن دشوار است. در این شرایط، درمان نیاز به شیمی‌درمانی و پرتودرمانی خواهد داشت.

عوارض‌جانبی درمان سرطان

بچه‌هایی که تحت پرتودرمانی یا شیمی‌درمانی برای تومورهای مغزی قرار می‌گیرند معمولاً عوارض‌جانبی مثل خستگی، حالت‌تهوع، استفراغ و ریزش مو را تجربه می‌کنند. خوشبختانه، زمانیکه درمان پایان می‌یابد، این عوارض از بین می‌روند.

تاثیرات طولانی‌مدت درمانی که شامل جراحی باشد اثرات دیرهنگام نامیده می‌شوند و شامل تاثیر شناخت، حمله، ناهنجاری‌های رشد، کمبود هورمون، مشکلات بینایی و شنوایی و احتمال بروز سرطان دوم که شامل تومور مغزی دوم است، می‌باشد.

ازآنجاکه این مشکلات گاهی سالها پس از درمان آشکار می‌شوند، نیاز به مراقبت دقیق و آزمایشات منظم است.


www.kidspersia.com

[دکتر نادر]

تومور مغزي از تشخيص تا درمان - دکتر مجتبي جوانبختي
هر سردردي تومور مغزي نيست

سردرد مي‌تواند از علايم تومور مغزي باشد. البته نه هر سردردي. ولي سردردي که به تازگي ايجاد شده و با استفراغ و ضعف عضلاني و بي‌حالي شديد و تغيير شخصيت و دوبيني همراه‌ است، بايد مورد بررسي بيشتر قرار گيرد. با اين حال، تومورهاي مغزي علايم و نشانه‌هاي ديگري نيز دارند...

تومورها از رشد غيرطبيعي سلو‌ل‌ها به وجود مي‌آيند و ممکن است غيرسرطاني (خوش‌خيم) يا سرطاني (بدخيم) باشند. تومورهاي مغزي را به دو دسته عمده، يعني اوليه و ثانويه، تقسيم مي‌کنند. تومورهاي اوليه مغز از بافت مغز نشأت گرفته و در همان‌جا تکامل پيدا مي‌کنند و عموما علت مشخصي هم ندارند.‌ گاهي توموري خوش‌خيم يا بدخيم در بدو تولد تشخيص داده مي‌شود که برخي از آنها ارثي هستند.

تومور مغزي ثانويه (متاستاتيک) توموري است که از نقطه ديگري در بدن مثل ريه يا پستان به مغز دست‌اندازي پيدا مي‌کند. تومورهاي مغزي ثانويه بسيار شايع‌تر از انواع اوليه هستند. هر دو نوع تومور اوليه يا ثانويه ممکن است در داخل بافت مغز يا در نزديکي آن مثل جمجمه، پرده‌هاي مغزي محافظ مغز، اعصاب جمجمه‌اي يا غده هيپوفيز يا صنوبري قرار داشته باشند. تومورها ممکن است از همين نواحي هم نشأت بگيرند که هر کدام علايم و نشانه‌ها، درمان و پيش آگهي مخصوص به خود را دارند. اگر چه احتمال پيدايش تومورها در هر سني وجود دارد اما بيشتر در کودکان 3 تا 12 سال و بزرگسالان 40 تا 70 ساله مشاهده مي‌شوند. اغلب تومورهاي مغزي کودکان از نوع اوليه هستند.

يک تومور مغزي، اوليه يا ثانويه مي‌تواند مستقيما بافت مغزي را تحت فشار قرار داده يا آن را مورد تهاجم قرار دهد و با اين کار به نواحي مسوول بينايي، حرکت، تعادل، تکلم، شنوايي، حافظه يا رفتار آسيب رسانده يا آنها را تخريب کند. فشار ناشي از يک تومور مغزي مي‌تواند باعث تورم بافت‌هاي مجاور و در نتيجه افزايش فشار داخل جمجمه‌اي و نشانه‌هاي مربوط به آن نيز بشود.


طرز تشخيص تومورمغزي

علايم و نشانه‌هاي تومور مغزي ممکن است در شروع بيماري کاملا مبهم و متناوب باشد و تشخيص را با مشکل مواجه سازد. به علاوه، ساير بيماري‌ها هم ممکن است علايم و نشانه‌هاي مشابهي را ايجاد کنند.

اغلب سردردها، تهديدي جدي براي فرد تلقي نمي‌شوند اما سردردهايي که به شکلي پيش‌رونده شديدتر مي‌شوند يا صبح‌ها شديدتر از عصرها هستند و توأم با تهوع يا استفراغ، تاري‌ديد يا دوبيني مي‌باشند، نياز به بررسي‌هاي بيشتري توسط پزشکان دارند. تشخيص زودهنگام تومور مغزي، مي‌تواند درمان سريع‌تر و موثرتري به دنبال داشته باشد.

تشخيص تومور مغزي معمولا متضمن چند مرحله است. يک معاينه جسماني و عصبي کامل مي‌تواند پزشک را به وجود تومور مغزي مظنون سازد. بسته به نتايج حاصل از اين معاينه، پزشک ممکن است براي دست‌يابي به تصاوير دقيق‌تر از مغز يک سي‌تي‌اسکن يا ام.آر.آي درخواست کند. ممکن است براي بررسي و مشاهده عروق خوني موجود در داخل و اطراف تومور مغزي به آرتريوگرافي (شريان‌نگاري) مغزي نياز باشد. به آزمون‌هايي که ساير نقاط بدن را ارزيابي مي‌کنند، ممکن است براي جستجوي خاستگاه تومور مغزي احتياج شود. ناگفته نماند نمونه‌برداري بافتي (بيوپسي) يعني برداشتن تکه‌اي از تومور براي بررسي ميکروسکوپي، در برخي از موارد براي شناسايي نوع تومور لازم است.

تومورهاي خوش‌خيم معمولا قابل معالجه هستند؛ هر چند گاهي محل تومور، برداشت کامل آن را غيرممکن مي‌سازد. چنانچه توموري به داخل بافت مغز نفوذ پيدا کند، به طوري که برداشت کامل آن امکان‌پذير نباشد، احتمال عود بيماري بعد از عمل جراحي وجود دارد. هم تومورهاي خوش‌خيم و هم انواع بدخيم مي‌توانند باعث اختلالات عصبي عميق و جبران‌ناپذير شوند. فراموش نکنيد تومورهاي بدخيم اوليه يا ثانويه قابل علاج نيستند. تومورهاي مغزي ممکن است مسير جريان مايع مغزي نخاعي در مغز را مسدود ساخته و با تجمع اين مايع در داخل و اطراف نسج مغز باعث افزايش فشار بر ساختار‌هاي مغز ‌شوند. اين يکي از عوارض جدي تومورهاي مغزي است که اصطلاحا به آن هيدروسفالي مي‌گويند. براي دفع فشار و کاهش خطر آسيب بيشتر به مغز، گاهي تخليه اين مايع ضرورت پيدا مي‌کند.