مريم منصوري/«ميزگرد زيبايي» درباره مشکل جمعي از خوانندگان «سلامت» با حضور دکتر حسين طباطبايي، دکتر سيدمسعود داودي متخصصان پوست و مو دكتر سيدضياءالدين طباطبايي چشم پزشک
دکتر سيدمهدي ميرغضنفري دبير انجمن تحقيقات طب سنتي دکتر سيدمهدي موسوي‏زاده جراح پلاستيک دكتر اميرعلي سهراب‌پور متخصص داخلي دكتر سعيد قزوينيان متخصص مغز و اعصاب
دکتر عليرضا سالک‏مقدم متخصص ايمونولوژي و دكتر سعيد كلباسي فوق‌تخصص غدد و متابوليسم
تيرگي دور چشم از تشخيص تا درمان

موضوع «ميزگرد زيبايي» اين هفته «سلامت» براساس پيامک چند خواننده که با مشکل تيرگي دورچشم مواجه هستند، انتخاب و براي بررسي دقيق‏تر مشکل، با آنها تماس گرفته شد...

نفر اول خانمي 34 ساله بودند که از کودکي تيرگي دورچشم را به ياد داشتند و مي‌گفتند در دوراني از زندگي مانند روزهاي نزديک امتحان‏ها و کنکور، هنگام ازدواج و همچنين هر ماه به دنبال نزديک‌شدن به دوره عادت ماهيانه، تيرگي دورچشمشان پررنگ‏تر مي‌شود. نفر دوم آقايي 24 ساله بود که از خيلي وقت پيش متوجه تيرگي دورچشم خود، خواهر و مادرش شده بود و معتقد بودند اين تيرگي در تابستان‏ها، بعد از فعاليت و خستگي روزانه و به دنبال کاهش وزنشان واضح‎تر مي‌شود. و بالاخره نفر سوم خانمي بودند که براي درمان تيرگي پلک به پزشک مراجعه كرده بودند و براي درمانشان از پرکننده اسيدهيالورونيک استفاده شده بود، ولي متاسفانه مدتي پس از تزريق دچار عوارض پلک شامل تورم و قرمزي شده و دوباره مجبور شده بودند به پزشک مراجعه کنند. نفر چهارم هم خانمي است که قصد دارد براي درمان از روش?هاي درماني نوين مانند پي?آر?پي استفاده کند. به همين بهانه و براي آشنايي‌ بيشتر با اين مشکل شايع، ميزگردي با متخصصان سلامت در حوزه‏هاي مختلف پزشکي ترتيب داديم که در ادامه مي‏خوانيد.

نگاه اول

پرسشي از دکتر حسين طباطبايي متخصص پوست و مو و استاد دانشگاه علوم‏ پزشکي تهران

تـيـرگـي دورچـشـم درمـان قـطـعـي دارد؟

سلامت: آقاي دکتر! چرا دورچشم بعضي از افراد تيره مي‏شود؟

علت اصلي ايجاد تيرگي دورچشم در بسياري از افراد ارث است. در اين افراد جريان گردش خون وريدي به‏طور ارثي در ناحيه پلک کند است و پوست پلک را تيره‏تر نشان مي‏دهد. به‌دليل کندي جريان خون در اين منطقه، رنگدانه‏هاي پوست هم اضافه مي‏شود. ولي عوامل اکتسابي هم در بروز آن موثر هستند؛ مانند بيماري‏هاي هورموني، بيماري‏هاي تيروييد، تغذيه‏ نامناسب، مصرف الكل، مصرف سيگار، کم‏خوابي يا بدخوابي، استرس‏، آفتاب و...

سلامت: آلرژي‏ هم مي‏تواند باعث تيرگي دورچشم شود؟

آلرژي روي تيرگي دورچشم اثر مستقيمي ندارد مگر آلرژي‏هاي ارثي که به آن اگزماي آتوپي مي‌گويند. اين نوع آلرژي باعث التهاب پوست پلک مي‏شود و بعد در اثر استمرار خارش زياد، پوست تيره خواهد شد. اين اتفاق مي‏تواند در پوست هر قسمتي از بدن ايجاد شود اما از آنجا که پوست پلک نازک‏تر از ساير قسمت‏هاي بدن است، سريع‏تر دچار تيرگي مي‏شود.

سلامت: عينک زدن چطور؟

عينک آفتابي اتفاقا به‌دليل جلوگيري از تابش اشعه ماوراي‏بنفش در پيشگيري از تيره‌شدن دورچشم بسيار موثر است و عينک‏هاي طبي هم تاثيري در ايجاد آن ندارند.

سلامت: تيرگي دورچشم بيشتر در خانم‏ها ديده مي‏شود يا در آقايان؟

در خانم‏ها شايع‏تر است زيرا اين مشکل علل هورموني دارد. مخصوصا نزديک عادت ماهيانه خانم‏ها، جريان گردش خون کندتر مي‏شود و دورچشم‏ها تيره‏تر به نظر مي‏رسد. در بارداري هم به‌دليل به هم خوردن تعادل هورموني، اين مشکل بيشتر ديده مي‌شود.

سلامت: اين تيرگي ربطي به رنگ پوست هم دارد؟

رنگ پوست به تنهايي در بروز تيرگي موثر نيست ولي اگر شرايطي که گفتيم، فراهم باشد، در افراد سبزه‏رو به‌دليل رنگ‏سازي بيشتر پوست، شايع‏تر است.

سلامت: چرا با کاهش وزن تيرگي دورچشم بيشتر مي‏شود؟

تيرگي به دنبال کاهش وزن رخ نمي‏دهد بلکه وقتي كسي لاغر مي‏شود، چربي زير پوست هم تحليل مي‌رود در نتيجه پوست شل مي‌شود و لايه‏هاي آن روي هم مي‏افتند بنابراين پوست تيره‏تر به نظر مي‏رسد. اين اتفاق در هر قسمتي از پوست به همين شکل مي‌افتد اما چون پوست پلک جايي است که چربي کمي دارد و در لاغري خودش را زودتر نشان مي‏دهد، تيرگي آن بيشتر به چشم مي‌آيد.

سلامت: آيا درماني براي رفع تيرگي دورچشم وجود دارد؟

درمان قطعي وجود ندارد ولي هر کاري که بتواند سرعت جريان خون وريدي را افزايش دهد مي‏تواند تيرگي را کاهش دهد؛ مانند ليزر، روش prp (پلاکت‌درماني) و مصرف کرم‌هاي دورچشم و اصلاح شيوه زندگي مانند درست خوابيدن، تغذيه مناسب، کاهش استرس‏ها و... نيز مي‏توانند در کاهش تيرگي دورچشم موثر باشند.

سلامت: Prp چه روشي است؟

در روش prp از بيمار خون مي‏گيرند، سانتريفيوژ مي‏کنند و سپس پلاکت‏هاي آن را جدا مي‏کنند. پلاکت‏ها با يکسري عوامل رشد همراه هستند. اگر اين ماده به‌دست آمده به هر قسمتي از بدن تزريق شود، باعث افزايش ترميم آن قسمت خواهد شد. اين روش در درمان زخم‏ها بيشتر استفاده مي‏شود ولي اخيرا با مطالعه‏اي که روي تيرگي دورچشم در مرکز تحقيقات پوست و جذام انجام گرفته، متوجه شديم prp مي‏تواند به‌دليل خاصيت ترميم‏کنندگي، تا حدودي از تيرگي اطراف چشم بكاهد.

سلامت: نظرتان در مورد استفاده از روش مزوتراپي چيست؟

مزوتراپي به معناي ورود يک ماده به لايه‏هاي سطحي پوست است. اين ماده مي‏تواند يک دارو باشد که مثلا در درمان ريزش مو مورد استفاده قرار مي‏گيرد يا ماده فيلر که چين و چروک‏هاي ظريف پوست را برطرف مي‏کند. روش‌هاي مزوتراپي و تزريق مواد پرکننده براي کاهش تيرگي دورچشم موقتي هستند.

نگاه دوم

ليزر، تيرگي دور چشم را بدتر مي کند

دكتر سيدضياءالدين طباطبايي/ فوق تخصص پلک و مجاري اشکي و عضو هيات علمي دانشگاه علوم‏پزشکي تهران

تيرگي يا کبودي دورچشم‏ها در درجه اول به وضعيت آناتوميک چشم مربوط مي‏شود. پوست پلک‏ها از پوست ساير نقاط بدن نازک‏تر است. حتي پوست پلک بالا از پلک پايين نازک‏تر است. در زير پوست يک لايه بافت چربي داريم. اين لايه چربي در ناحيه پلک‏ها يا وجود ندارد اگر هم وجود داشته باشد، بسيار نازک است. ضمن اينکه يک شبکه عروقي بسيار وسيع و گسترده هم در ناحيه زير پوست پلک‏ها وجود دارد. بنابراين نازکي پوست، نبود چربي و وجود شبکه عروقي باعث مي‏شود پلک نسبت به ساير نقاط بدن كمي تيره‏تر باشد. بعضي از بيماري‏ها هم تغييراتي در پوست مي‌دهند و اين تغييرات در پوست پلک‏ها زودتر و واضح‏تر بروز مي‌كند. مثلا ابتلا به برخي بيماري‏هاي پوستي باعث مي‌شود پلک‏ها نسبت به ساير نقاط بدن زودتر کمرنگ‏‏تر يا پررنگ‏تر ‏شوند.

عوامل مختلفي در تيره‌شدن پلك دخالت دارند که يکي از آنها ژنتيک است. در برخي افراد پوست پلک به‏طور ژنتيکي نازک و وجود شبکه عروقي در آن محسوس است. معمولا بيشتر افراد خانواده چنين اشخاصي اين خصوصيت را دارند. علت‏هاي ديگر تيرگي دورچشم، استرس، کم‏خوابي و بي‏خوابي است. البته کمبود خواب و استرس تا حدودي با هم در ارتباط هستند. تيرگي دورچشم به‏خصوص از نوع آناتوميکي و ژنتيکي آن درمان خاصي ندارد. البته مي‏توان تيرگي‏هايي که به?دليل ابتلا به بيماري‏هايي ايجاد شده‏اند، با درمان بيماري برطرف کرد. فردي هم كه دچار کم‏خوابي و استرس است اگر اين دو مشکل را حل کند، به‏تدريج مشکل تيرگي دورچشمش هم برطرف مي‌شود.

مصرف برخي داروها و پمادهاي موضعي هم در کمرنگ‏تر‌شدن تيرگي دورچشم موثر هستند. چند سال پيش، يکي از دانشمندان ايراني دارويي را براي کمتر‌شدن تيرگي دورچشم معرفي کرد، اين دارو «متي‏مازول» بود که براي مبتلايان به بيماري‌هاي تيروييد تجويز مي‌شود. او متي‌مازول را به شکل پماد درآورد و مورد استفاده قرار داد و متوجه شد تاثير زيادي در رفع تيرگي دورچشم دارد. البته اين دارو هنوز به اين شکل وارد بازار نشده است.

متخصصان پوست هم پمادهاي مختلفي را تجويز مي‏کنند. يکي ديگر از روش‌هاي درمان تيرگي دورچشم، تزريق فيلرها يا ژل‏ها در زير پوست است. تزريق ژل بسيار مشكل است و به تبحر زيادي نياز دارد. ژل بايد به صورت يک لايه بسيار بسيار نازک و در حد يک تا دو ميلي‏متر، در زير تمام قسمت‏هاي پوست پلک تزريق شود تا بتواند تيرگي پوست را کمتر كند. ولي متاسفانه تزريق‏هايي که انجام مي‏‌شود، اغلب به بروز عارضه مي‌انجامد و صحيح و درست نيست، به همين‌دليل در قسمتي از پلک، ژل‏ها جمع مي‌شود و آن را برجسته مي‏کند و در قسمتي ديگر از پلک هيچ ژلي وارد نمي‏شود. پزشكان معمولا سعي مي‏کنند اين کار را انجام ندهند مگر براي قسمت‏هاي بسيار کوچکي از اطراف پلک‏ها. در اين نواحي خيلي ظريف لايه‏اي از ژل را زير پوست تزريق مي‏کنند. شايد انجام درست و اصولي اين‌کار براي تمام سطوح دورچشم و ايجاد يک لايه نازک از ژل در زير تمام قسمت‏هاي پوست بيشتر شبيه يک رويا باشد و عملا امکان‏پذير نيست.

نوع ژلي هم که براي تزريق به کار مي‏رود، بسيار مهم است. در حال حاضر بهترين ژل پرکننده اسيدهيالورونيک است. احتمالا مشکلي که براي يکي از خواننده‏هاي شما ايجاد شده به اين علت بوده که يک تزريق معمولي در حد يک تا دو سي‏سي در قسمت‏هاي مختلف پلک انجام داده‏اند، در نتيجه اين مواد در زير پوست جمع شده و در قسمت‏هايي واکنش نشان داده و عفوني شده است. عفوني‌شدن پوست مي‏تواند به نکروز(از دست‌رفتن بافت) آن منجر شود و در نتيجه اسکار و عوارض بيشتري بر جا بگذارد.

در حال حاضر اين خانم بايد ابتدا به يک متخصص چشم مراجعه کنند تا پزشک بتواند قسمت‏هايي از پلک را که ژل در‌ آنجا تجمع دارد، تخليه کند. بعد از تخليه پلک از ژل‏هاي تزريق شده، بايد به متخصصان پوست مراجعه کنند تا با استفاده از کرم‌هاي ترميم‏کننده و مرطوب‏کننده و کرم‌هايي که به ساختن کلاژن پوست کمک مي‏کنند، عوارض ايجاد شده كاهش و پوست پلک بهبود يابد.

نکته مهم ديگر در درمان اين است که استفاده از ليزر، تيرگي دورچشم را افزايش مي‌دهد؛ زيرا ليزر در پوست يک نوع سوختگي درجه يک ايجاد و پوست پلک را از آنچه که هست، نازک‏تر مي‏کند و در نتيجه تيرگي خود را بيشتر نشان مي‏دهد و قطعا روش خوبي براي درمان اين عارضه نيست.

بهترين کار براي کمرنگ‌کردن تيرگي دورچشم، مراجعه به متخصصان پوست و مصرف داروهايي است که براي ضخيم و مرطوب‌کردن پوست به کار مي‏رود. در نتيجه مصرف اين داروها پوست آب بيشتري جذب مي‏کند و خود را ضخيم‏تر نشان مي‏دهد و تيرگي را کمتر مي‏کند. البته اين نوع درمان هم موقتي است و با قطع مصرف کرم‌ها تيرگي دوباره برمي‏گردد.

نگاه سوم

درمان در طب سنتي با اصلاح مزاج شروع مي شود

دکتر سيدمهدي ميرغضنفري/ دبير انجمن تحقيقات طب سنتي دانشگاه علوم پزشکي تهران

به بدن، سلامت و بيماري دارند. ما در طب سنتي مبحثي به نام «مزاج‏ها» داريم که در واقع به زبان ساده و عمومي همان سردي و گرمي هستند. مبحث ديگر در طب سنتي، اخلاط است که شامل سودا، صفرا، خون و بلغم مي‌شود. بسياري از بيماري‏ها و مشکل‏هايي که انسان‏ها به آن مبتلا مي‌شوند، ناشي از به هم خوردن تعادل در مزاج‏ها يا اخلاط هستند؛ از جمله مشکل‏‏هاي پوستي‌اي مانند تيرگي دور چشم. به همين دليل وقتي بيماري را معاينه مي‏کنيم، ابتدا بايد شرح حال کاملي از او بگيريم و معاينه نيز انجام شود تا علت مشکل مشخص شود و با توجه به علت، درمان را شروع مي‏کنيم. افرادي که مشکل پوستي دارند مانند کساني که به تيرگي دور چشم مبتلا هستند يا زياد جوش مي‏زنند، نبايد انتظار داشته باشند در طب سنتي در همان جلسه اول داروي موضعي دريافت کنند و بعد هم مشکلشان سريع و دائم حل شود.

البته گاهي به‌طور موضعي از داروهايي هم استفاده مي‌شود ولي مسلما دارودرماني خط اول درمان نخواهد بود. خط اول درمان در طب سنتي، هميشه اصلاح مزاج است. بسياري از تيرگي‏‏هاي دور چشم با اصلاح مزاج بهبود پيدا مي‏کنند زيرا ترکيب خون اصلاح و خون اصطلاحا شفاف مي‏شود و خون شفاف عامل روشني و شفافيت پوست است. بيشتر افرادي که مزاج گرم يا خشک دارند، ممکن است علامت تيرگي دور چشم را داشته باشند. اين افراد معمولا کساني هستند که در درونشان احساس حرارت و گرمي مي‏کنند، پوستشان خشک است، معمولا يبوست دارند و از نظر روحي و رواني پرخاشگرند و زود عصباني مي‏شوند. خشکي مزاج باعث چروکيدگي پوست و تيرگي دور چشم نيز مي‏شود و همان‌طور که اشاره شد، با اصلاح مزاج اين مشکل‏ها برطرف خواهد شد. افرادي که مزاج گرم و خشک دارند بايد از خوردن غذاهايي با طبع گرم مانند فلفل، ادويه و غذاهاي تند پرهيز يا از شرايطي که در آنها ايجاد خشکي مي‏کند مانند بي‏خوابي، عصبانيت‏‏هاي مکرر و کارهاي پراسترس دوري کنند. از طرفي مصرف غذاهاي با طبع سرد و غذاها و ميوه‏‏هاي ملين مانند کاهو، لبنيات و... در از بين بردن اين حالت و تيرگي دور چشم در اين افراد موثر خواهد بود. البته بعد از اصلاح مزاج، استفاده از روغن‏‏هاي موضعي مانند روغن بنفشه، روغن کدو و روغن بادام شيرين نيز مي‏تواند در بهبود اين حالت موثر باشد. مزاج افراد با توجه به شرايطي که دارند، در سنين مختلف، فصل‌هاي سال، اقليم‏ها و... متغير است. به همين دليل و دلايل ديگري همچون شرايط روحي - رواني، مسافرت به اقليم‏‏هاي مختلف و غذاهايي که فرد مي‏خورد، ممکن است تيرگي دور چشم پررنگ يا کمرنگ شود.

بعضي از تيرگي‏‏هاي دور چشم، ناشي از تجمع مواد زائد در بدن مانند خلط سوداست. «خلط سودا» تقريبا به مواد سنگين وزن (مولکولي) داخل خون گفته مي‏شود که رنگ آن تيره است. اگر انسان در خوردن موادغذايي نكته‌هايي را رعايت نکند، ميزان اين ماده در خون افزايش مي‏يابد که يکي از علايم آن تيرگي دور چشم است. مهم‌ترين عواملي که باعث افزايش خلط سودا مي‏شوند، عبارتند از: مصرف بيش از حد غذاهاي آماده، فست‌فودها، سس‏ها، گوشت‏هاي مانده، بادمجان، کلم، عدس و قهوه. با مصرف زياد اين مواد، سودا در خون افزايش مي‏يابد و در جاهايي از بدن رسوب مي‏کند که يکي از آنها اطراف چشم است و تيرگي دور چشم يا در پوست لکه‏‏هاي پوستي ايجاد مي‌شود. براي رفع اين حالت، بهتر است از غذاهاي سالم مانند انواع کباب‏ها، آش‏ها، سوپ‏ها، خورش‏‏ سبزي‌ها، ميوه‏ها و سبزي‏ها استفاده شود.

انجام حجامت معمولا تاثيري در از بين بردن تيرگي دور چشم ندارد و اگر داشته باشد هم بسيار موقت است. مهم‌ترين کار درماني، تشخيص، پرهيز از مصرف غذاهاي آماده و مانده و اصلاح روش زندگي است.

نگاه چهارم

اسيد هيالورونيک درمان تيرگي دور چشم نيست

دکتر سيدمهدي موسوي‏زاده/ فوق‏تخصص جراحي پلاستيک، ترميمي و زيبايي و عضو هيات علمي دانشگاه علوم‌پزشکي شهيد بهشتي

خواننده‏اي که دچار عوارض پلکي ناشي از تزريق اسيدهيالورونيک شده‌اند، قصد داشته‌اند با استفاده از اين روش، تيرگي دورچشمشان را کمتر کنند اما نه تنها به اين هدف نرسيده‌اند بلکه عوارضي هم برايشان ايجاد شده است. اسيدهيالورونيک يکي از ترکيب‌هاي پوست و در واقع لايه پوشاننده سطح بدن انسان و بسياري از موجودات زنده است. اسيدهيالورونيک، نقشي مهم و حياتي در پوست دارد. در گذشته، اسيدهيالورونيک را به‏طور طبيعي از تاج خروس استخراج مي‏کردند ولي امروزه با مهندسي ژنتيک روي باکتري‏هاي مختلفي توانسته‏اند آن را توليد كنند. اسيدهيالورونيک، يکي از موادي است که براي پر‌کردن فرورفتگي‏ها يا برجسته‌کردن نواحي خاصي از صورت و بدن استفاده مي‌شود، پرکننده‏ها موقتي هستند و پس از مدتي به‏تدريج جذب بدن مي‏شوند. به همين‌دليل مجوز مصرف اين مواد صادر شده است. مواد غيرقابل جذب كه در بدن باقي مي‏مانند، با تغييراتي در فرمول براي افراد خاصي و در نقاط خاصي از بدن، مي‌توان از برخي از آنها استفاده کرد ولي بهتر است از اين‌کار خودداري شود.

اسيدهيالورونيک را مي‏توان در نواحي پلک‏ها و با احتياط بسيار بالايي استفاده کرد. البته تزريق هر ماده‏اي در اطراف چشم، احتمال بروز خطرهاي مختلف را براي چشم در پي دارد و حتي مي‏تواند منجر به نابينايي شود بنابراين فقط بايد در موارد خاص و آن هم با احتياط فراوان و به وسيله پزشک متخصص متبحر تزريق شود.

اسيدهيالورونيک در درمان تيرگي پوست اطراف چشم کاربرد مشخص و واضحي ندارد ولي شايد در پوست‏هايي که تيره و شل هستند، با پرکردن و ايجاد تورم مصنوعي، ميزان تراکم رنگدانه‏ها کاهش پيدا کند و پوست را مقداري شفاف‏تر به نظر برساند ولي درمان‌کننده‌ نيست.

توصيه من به عنوان جراح پلاستيک اين است که در مواردي که پوست پلك علاوه بر تيرگي، دچار شلي شديد و افتادگي بود، پوست آن کشيده و پوست اضافي آن برداشته شود. با اين‌کار پوست شفاف مي‏شود و ميزان تيرگي کاهش مي‏يابد. در افراد جواني كه پوست کشيده و سفتي دارند، درمان شناخته شده‏اي وجود ندارد و درمان‏هايي که در حال حاضر موجود هستند، فقط مي‏توانند تا حدودي آن هم به‏طور مقطعي مشکل را حل کنند. بهترين کار اين است که اگر مشکل حاد نيست، کاري براي رفع تيرگي انجام نشود و در شرايط بسيار خاص و شديد، طبق آنچه ذکر شد با مشورت فوق‏تخصص جراحي پلاستيک و زيبايي اقدام به درمان جراحي کنند.

نگاه پنجم

تيرگي دورچشم، 2 علت زمينه‏اي دارد

دکتر سيدمسعود داودي/ متخصص پوست و مو و دانشيار دانشگاه علوم پزشکي بقيه‌ا...

تيرگي دورچشم، 2 علت زمينه‏اي دارد كه يكي از آنها گردش خون ناحيه چشم و اطراف آن است. اختلال در گردش خون پوست ناحيه پلک باعث مي‏شود ايستايي و توقف خون در اين ناحيه بيشتر و طولاني‏تر باشد. ضمن اينکه از‌دست‌دادن اکسيژن و تيره‏تر بودن خون وريدي باعث مي‏شود پوست پلک تيره‏تر از ساير نواحي بدن شود. علت ديگر تيرگي دورچشم، پيگمان يا رنگدانه‏هاي پوستي در اين ناحيه است. يکي از علايم کم‏خوني و بيماري‏هاي تيروييد هم تيرگي دورچشم است. تيرگي دورچشم ممکن است تا حدودي نوسان هم داشته باشد يعني در شرايطي فرد احساس مي‏کند که تيرگي پوستش کمتر و در بعضي شرايط تيرگي بيشتر است. اين بهتر‌شدن و بدتر‌شدن تيرگي، به عوامل مختلفي بستگي دارد؛ مثلا خانم‏ها در دوران قاعدگي‏شان بيشتر دچار تيرگي دورچشم مي‏شوند. از عوامل ديگر مي‏توان به استرس، بي‏خوابي، مشغله فکري و تماس زياد با آفتاب اشاره کرد.

علت ديگر تيرگي دورچشم در کشور ما، نژاد است. در نژاد ما ايراني‏ها و مردمان منطقه خاورميانه از طرف درياي مديترانه يا کشور لبنان تا کشورهاي پاکستان و هند، تيرگي دورچشم به‏طور ارثي و خانوادگي وجود دارد. البته ممکن است در بدو تولد و کودکي اين تيرگي وجود نداشته باشد اما معمولا بعد از سن بلوغ، جواني و ميانسالي خود را نشان مي‏دهد. در مواردي که علت تيرگي دورچشم کم‏خوني يا مشکل تيروييد باشد، با مشخص‌شدن و درمان اين بيماري‌ها، قطعا بهتر خواهد شد اما در نوع نژادي و سرشتي، تيرگي اطراف چشم به هيچ‌وجه با دارو بهبود پيدا نخواهد کرد و فقط مي‏توان با استفاده از کرم و فرآورده‏هايي که در بازار وجود دارد، به‏طور موقت آن را بهتر کرد. موادي که در کرم‌هاي رفع تيرگي دورچشم وجود دارند، به تسريع گردش خون در ناحيه پلک کمک مي‏کنند و سريع‌تر‌ شدن گردش خون، باعث مي‏شود تيرگي کمتر شود. برخي از کرم‌ها هم مانند کرم پودر عمل مي‏کنند و پوست تيره را مي‏پوشانند و با ساير قسمت‏هاي پوست همرنگ مي‏کنند.

معمولا روش مصرف کرم‌هاي رفع تيرگي چشم که پزشک تجويز مي‌كند، روزي دو مرتبه صبح و شب است. اين کرم‌ها معمولا عارضه‏اي ندارند مگر آنکه فردي به فرآورده‏هايي که داخل کرم وجود دارد، حساسيت داشته باشد و به آنها واکنش نشان دهد.

سرم‏هايي هم که به اين منظور وجود دارند از نظر مکانيسم تفاوتي با کرم‌ها ندارند. كساني که پوست چرب‏تري دارند، بهتر است از سرم‏ها که راحت‏تر روي پوست پخش مي‏شود، استفاده کنند اما براي افراد با پوست خشک، مصرف کرم‌ها راحت‏تر است.

کرم‌هاي دورچشم روش مصرف خاصي ندارند اما برخي پزشکان براي آنکه نحوه زدن کرم‌ها در طولاني?مدت به چروکيدگي پوست نازک زير چشم منجر نشود، توصيه مي‏کنند کرم از زير گوشه داخلي چشم به سمت بيرون زده شود و ترجيحا با ضربه‌هاي آرام نوک انگشت در محل پخش شود.از آنجا که اثر کرم‌هاي رفع تيرگي دورچشم دائمي نيست و فقط به‏طور موقت اثر پوشانندگي يا اثر تسريع در گردش خون دارند با قطع مصرف آنها، تيرگي پس از مدتي برخواهدگشت.

نگاه ششم

دور چشم تان تيره است؟ در گرما نمانيد!

دكتر اميرعلي سهراب‌پور/ متخصص بيماري‌هاي داخلي و عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي تهران

تيرگي با مسايلي مانند خستگي، بي‌خوابي، تنش و... بيشتر مي‌شود. همچنين افرادي كه بايد عينك بزنند اما اين كار را انجام نمي‌دهند يا برعكس افرادي كه مدت‌ها عينك داشته‌اند و حال عينكشان را برداشته‌اند، هم تا حدودي دچار اين مشكل مي‌شوند. علت شايع ديگر تيرگي دورچشم، حساسيت‌هاي پوستي است. بسياري از افرادي كه دورچشم تيره دارند، آلرژي بيني و آسم دارند.

بيماري‌هاي داخلي جدي‌‌اي هم وجود دارند كه باعث تيرگي دورچشم مي‌شوند، مانند بيماري‌ درماتوميوزيت كه از بيماري‌هاي روماتولوژيك است. در بيماران روماتولوژي نيز پلك‌هاي بالا و پايين تيره و بنفش مي‌شوند و ورم مي‌کنند. اين بيماران معمولا دچار ضعف عضلاني در تمام بدن مي‌شوند و تظاهراتي پوستي دارند كه يكي از معروف‌ترين آنها همين تيرگي اطراف چشم است كه به آن ضايعه‌ «هليوتروب» مي‌گويند.


بيماري نادر ديگر، «آميلوئيدوز» است. در اين بيماري به دلايل نامعلومي يك نوع ماده پروتئيني در قسمت‌هاي مختلف بدن رسوب مي‌كند مثلا يكي از اين قسمت‌ها كليه است و به همين دليل بيشتر بيماران مبتلا به آميلوئيدوز، دچار نارسايي كليه مي‌شوند. اين ماده پروتئيني مي‌تواند در كبد، پوست و قسمت‌هاي ديگر هم رسوب ‌كند و يكي از تظاهرات باليني آن تيرگي شديد دورچشم به رنگ بنفش است. به نظر مي‌‌رسد علت اين حالت، خونريزي‌هاي زيرپوستي مويرگي در اطراف چشم باشد. علت ديگر، كم‌آب‌ شدن بدن است و به همين دليل هميشه به بيشتر افراد توصيه مي‌كنيم زياد در گرما نمانند و مراقب باشند دچار كم‌آبي نشوند. افرادي كه به دليل افزايش فشارخون داروهاي مدر يا ادرارآور مصرف مي‌كنند، هم ممكن است در اثر كم‌آب‌ شدن بدن دچار اين حالت شوند. اين افراد بايد از نمك بسيار كمي در رژيم غذايي‌شان استفاده كنند. افزايش سن،‌ مصرف دخانيات و استفاده از مواد آرايشي‌اي كه در طولاني‌مدت نازكي پوست اطراف چشم را به همراه دارد، شيوع اين مشكل را بيشتر مي‌كند.

نگاه هفتم

رابطه ضربه مغزي و تيرگي دور چشم

دكتر سعيد قزوينيان/ متخصص مغز و اعصاب و مدرس دانشگاه




ارتباطي كه تيرگي دورچشم با مغز و اعصاب پيدا مي‌كند، بيشتر در ضربه‌ها ديده مي‌شود. گاهي فردي دچار ضربه به سر مي‌شود و متعاقب آن به طور تاخيري مثلا چند روز بعد، يك حالت كبودي اطراف چشمانش به وجود مي‌آيد كه اصطلاحا به آن «راكون‌آي» مي‌گويند. در اين حالت، چشم شبيه چشمان راكون و اطراف چشم‌ها به صورت دو دايره حلقوي كبود مي‌شود. اين علامت نشان‌دهنده ضربه‌اي به قاعده جمجمه است كه گاهي همراه آن تراوش مايع مغزي - نخاعي از بيني يا گوش هم وجود دارد. در اين موارد معمولا شكستگي در كف جمجمه اتفاق افتاده است و به همين دليل مايع مغزي نخاعي نشت مي‌كند. خون‌مردگي و كبودي اطراف دورچشم علامت مهمي در ضربه‌هاي به سر است و در اين صورت فرد بايد حتما از نظر شكستگي‌هاي جمجمه بررسي شود.

هفته نامه سلامت