دكتر جواد نوفرستي/ عضو شوراي سياست‌گذاري جامعه ايمن شهر تهران
مقاوم‌سازي کافي نيست بايد ايمن‌سازي کنيم

پنجم دي ماه سالروز فاجعه زلزله بم است. كشور ما روي خط زلزله است و احتمال خطر در تهران و ساير شهرها وجود دارد. تعداد زلزله‌هاي ثبت‌شده نيز نشان مي‌دهد که اين خطر جدي و بزرگ است...

سوال اينجاست كه آيا ساختمان‌هاي ما مقاوم‌اند؟ بي‌شك پاسخ منفي است. هرچند مقاوم‌سازي در برج‌ها مورد توجه قرار مي‌گيرد و در مورد خانه‌هاي هم روستايي تلاش‌هايي انجام شده اما خطر همچنان وجود دارد و بيشتر ساختمان‌ها در برابر زلزله مقاوم نيستند. اميدواريم همه دست اندركاران، مسوولان، مجريان و مهندسان ناظر چه در بخش سازه و چه در بخش ساخت و ساز تلاش كنند تا ساختمان‌ها در برابر زلزله مقاوم باشند و در صورت وقوع زلزله آسيب‌ها كاهش يابند و فردي جانش را از دست ندهد.

از زمان وقوع زلزله بم، حركتي براي مقاوم‌سازي ساختمان‌ها آغاز شده اما نكته‌اي كه لازم مي‌دانم به آن اشاره كنم اين است كه علاوه بر مقاوم‌سازي، بايد به ايمن‌سازي توجه داشته باشيم. مقاوم‌سازي تنها يك مولفه است و ممكن است در يك ساختمان مقاوم ساكنان ايمن نباشند. لازم است ساختمان علاوه بر مقاوم بودن در برابر زلزله در برابر حوادثي مانند آتش‌سوزي و حريق، سقوط، حوادث آسانسور و حوادث گازگرفتگي ناشي از مونواكسيدكربن، دودكش‌ها و لوازم گازسوز نيز ايمن باشد. مقاوم‌سازي كافي نيست و گاهي ساكنان در ساختمان مقاوم با خطر مرگ روبه‌رو هستند و لازم است با كمك و همكاري رسانه‌ها فرهنگ «ايمن بسازيم در امان بمانيم» را گسترش دهيم و تنها به مقاوم‌سازي بسنده نكنيم. يک ساختمان ايمن به طراحي درست، مصالح خوب و دقت مناسب نياز دارد و اميدواريم اين گام بزرگ برداشته شود و ساختمان‌ها علاوه بر مقاوم‌بودن در برابر زلزله، در برابر ساير حوادث هم ايمن باشند. هرچند علاوه بر ايمن‌سازي موضوع رفاه، امنيت و آسايش، حريم خصوصي و مصرف بهينه انرژي هم بايد مورد توجه قرار بگيرد اما شايد اين موضوعات نياز فوري امروز نباشد. مقاوم‌سازي محدود به ساخت و ساز ساختمان نيست و لازم است موضوع ايمني و مقاوم‌سازي در بافت شهر و طراحي شهري خيابان‌ها مورد توجه قرار بگيرد. اگر خداي نكرده در تهران زلزله‌اي بيايد و حادثه‌اي رخ دهد، تمام مسيرهاي ارتباطي قفل خواهد شد. به عنوان نمونه در شرايط بحران اگر بزرگراه صدر بسته شود منطقه 1 از اطراف محصور خواهد شد. همچنين اگر زلزله اتفاق بيفتد متعاقب آن خطر انفجار وجود دارد. لازم است در سيستم گاز رساني حسگري نصب شود که هنگام وقوع حادثه جريان گاز را قطع كند، که امروز چنين سيستمي در ساختمان‌ها وجود ندارد. حتي اگر در شبكه شهري به محض وقوع زلزله سيستمي سريع و به موقع جريان گاز را از مبدا قطع کند حجم عظيم جريان گاز داخل شبكه وجود دارد و احتمال انفجار وجود خواهد داشت. به هر حال پيش‌بيني چنين اتفاقي بسيار سخت و پيچيده است و دعا مي‌كنيم چنين اتفاقي رخ ندهد. اما با توجه به اينکه احتمال خطر وجود دارد لازم است براي مقابله با اين خطر آماده شويم و براي جان انسان‌ها ارزش قايل شويم.