مهندس محمدرضا اردلاني/کارشناس ساختمان‌هاي سلامت محور/9ويژگي ساختمان‌هاي پرخطر
زلزله با خانه ما چه مي‌کند؟

مشارکت مردمي، موثرترين راهکار براي کم‌کردن خطرات جاني، مالي و اقتصادي زلزله قبل از وقوع آن است...

مردم بيشترين حضور، دلسوزي، منافع و جديت را در مقابله با حادثه زلزله دارند و به شرط آنکه حساسيت‌هايشان هدف‌دار، تحريک‌شده و تعليم داده شود، مي‌توانند نقاط ضعف محل زندگي‌شان را تشخيص دهند و در مواقع بحران، راهکارهاي ارزشمند براي حفظ مال و جان خود را بياموزند و اجرايي کنند. در اينجا به چند نکته مهم و ساده براي تشخيص ساختمان‌هاي غيرمقاوم يا مشکوک به مقاومت در برابر زلزله مي‌پردازيم که صرفا براي ايجاد حساسيت استفاده‌کنندگان از ساختمان‌ها براي رجوع به کارشناسان خبره و کسب اطمينان از سلامت ساختمان محل کار و زندگي‌شان در مقابله با زلزله است.


1.اولين آيين‌نامه‌هاي اجباري رعايت استحکام سازه‌ها در مقابله با زلزله، در ايران بعد از سال 1368 تدوين و به تدريج اجرايي شد و طبق آن، تمام ساختمان‌هاي سه، چهار و پنج طبقه فلزي و بتن احداثي قبل از دهه 70 يعني ساختمان‌هاي با عمر بيش از 20 سال بايد در حال حاضر توسط کارشناسان خبره قانوني مورد بازديد و بررسي فني قرار گيرد. اين بررسي که براي سنجش پايداري سازه و به‌صورت کتبي خواهد بود، بايد هنگام خريد يا اجاره قابل ارائه باشد.

2.ساختمان‌هاي يک تا سه طبقه آجري جديد يا قديمي‌ساخت در صورت وجود هر يک از اين موارد در برابر زلزله قابل اعتماد نيستند و بايد مورد بررسي فني قرار گيرند:

• نبود يک کلاف بتني يا فلزي دورادور سقف ساختمان که معمولا در نما قابل‌رويت است.

• نبود ديوارهاي باربر با ضخامت بيشتر از 30 سانتي‌متر در ساختمان

• ارتفاع سقف بيش از 80/2 متر در يک يا همه طبقات ساختمان

• وجود دهانه بيش از 5 متر در ساختمان (حداقل در يکي از جهات در داخل ساختمان، فاصله دو ديوار حمال از هم بيش از 5 متر باشد).

3.ساختمان‌هايي که داراي بالکن يا طره يا کنسول هستند، پرخطر محسوب مي‌شوند:

• بالکن‌ها بيش از 1.55 متر در ساختمان‌هاي قديمي و بيش از 1.20 در ساختمان‌هاي جديد بيرون آمده باشند.

• بالکن‌ها با ديواره محصورشده باشند يعني فضاي بالکن با ديوارکشي محصور و به زير بناي داخل ساختمان اضافه شده باشد.

4.ساختمان‌هاي بيش از يک طبقه كه مورد بازسازي قرار گرفته‌اند و در يکي يا همه طبقات آن، ديوارهاي داخلي جابه‌جا يا حذف يا نازک‌تر يا ضخيم‌تر از قبل شده‌اند. (شکل پلان طبقه يا طبقات با روز اول تفاوت كرده باشد و فضاها جابه جا شده باشند) اين ساختمان‌ها از نظر رفتار سازه‌اي و احتمال آسيب‌پذيري، بايد مورد بررسي کارشناسي قرار گيرند.

5.در ساختمان‌هاي آجري تا چهار طبقه که اسکلت فلزي يا بتني نداشته‌اند اما مورد بازسازي قرار گرفته و در طول زمان بعد از احداث اوليه، هرگونه جابه‌جايي در محل در، پنجره و بازشوها داشته‌اند يا انواع دهانه‌هاي بازشوي آن نسبت به احداث اوليه کوچک‌تر يا بزرگ‌تر شده است، احتمال آسيب‌پذيري بايد مورد بررسي فني قرار گيرد.

6.ساختمان‌هاي چندطبقه جديد يا قديمي‌ساز که مورد بازسازي قرار گرفته‌اند و پلان داخلي آنها به اصطلاح اپن شده و تعدادي از ديوارها حذف يا کمتر شده‌اند حتي در صورت وجود ساختار مطمئن‌ فلزي يا بتني، بايد از نظر عدم تشکيل طبقه نرم مورد بررسي مهندسي و کارشناسانه قرار گيرند.

7.چنانچه به‌عنوان ساكن فعلي ساختمان، حدس مي‌زنيد وزن ساختمان نسبت به روز اول احداث با ايجاد کف‌سازي‌هاي جديد، کاشي يا سنگ‌کاري جديد ديوارهاي داخلي يا خارجي، ميزان و تعداد اجسام داخل ساختمان تغيير کرده، بهتر است به دليل امکان تغيير مرکز ثقل و مشکلات عملکردي سازه ساختمان در زلزله، حتما از يک مهندس خبره سازه بخواهيد تا ملک شما را مورد ارزيابي مجدد قرار دهد.

8.متاسفانه افراد سودجو، بسيار ناآگاهانه نسبت به برداشتن يا جابه‌جايي تير حمال در داخل ساختمان‌ها اقدام مي‌کنند که اين عمل حتي براي ساختمان‌هاي يک طبقه هم بسيار پرخطر و مشکل‌ساز است. در صورت وجود سابقه چنين اعمال خطرناکي در ساختمان شما، حتما با مهندسي خبره و مطمئن در امر سازه مشورت کنيد.

9.اگر شک داريد که در طول مدت بهره‌برداري از ساختمان شما، طبقه يا طبقات يا حتي نيم‌طبقه‌اي هم به ارتفاع ساختمان شما اضافه شده، اين ساختمان به دليل پرخطربودن بايد مورد بررسي سازه‌اي قرار گيرد حتي اگر اين اضافه بناها با سازه‌هاي سبک و سقف، سبک هم باشد تحليل سازه‌اي ساختمان را به هم زده است.