بد اخلاق بودن
بد اخلاق کیست ؟
اینکه می گویند : " فلان کس ، بد اخلاق است " یا " فلان کس ، خوش اخلاق است " طبق چه معیاری است ؟
بد اخلاقی به یکی دو بار ، " داد و بیداد " کردن نیست .
بالاخره انسان ممکن است روزی به علتی ناراحت باشد و این ناراحتی را نتواند تحمل کند و درست هنگامی که او ناراحت است شما با او چند بار شوخی کنید و او به سر شما داد بزند که " بابا ولم کن ! "
یا بی حوصله از سرکار آمده و می خواهد کمی استراحت کند در این راستا از او می خواهید که فلان کار را انجام دهد و او ناراحت شده و داد می زند " من این کار را انجام نمی دهم " .
پس نتیجه می گیریم که ابن رفتارها که بیشتر مردم نیز کم و بیش دارند بد اخلاقی نیست بلکه بد اخلاقی یک صفت ثابتی است که ما از بداخلاق در بیشتر مواقع می بینیم .
اصولاً شخص بد اخلاق ، حداقل یک کمبود در خود احساس می کند . و به همین علت ، خود را نسبت به دیگران ناقص تلقی کرده و به مرور زمان ، و با فکرهای ناصحیحی که در مقایسه ی خود با دیگران می نماید اعصاب و روانش دچار تزلزل شدید شده تا جایی که تحمل شنیدن و یا دیدن کوچک ترین رفتار متضاد با ایده و روش خود ندارد و به همین خاطر ظرفیت پر گشته و عکس العمل نشان می دهد و این عکس العمل حربه ای است که در حقیقت برای پیرو نمودن دیگران به کار می بندد و از این رو شما تا از او اطاعت می کنید ، داد و فریادی از او نمی شنوید اما هنگامی که کارها بر خلاف آنچه او می خواهد اتفاق افتاده باشد و یا بخواهد اتفاق بیفتد ، این قشقرق را به پا خواهد کرد .
ازدواج با بد اخلاق در سخنان ائمه
شخصی به نام حسین بن بشار به امام رضا علیه السلام نامه ای نوشت که فامیل نزدیکی دارم که از دخترم خواستگاری کرده است اما بد اخلاق است آیا به او دخترم را تزویج کنم ؟
حضرت به او فرمود : اگر بداخلاق است به او دخترت را تزویج نکن . ( مکارم الاخلاق ، ص 203 )
اینجا باز ممکن است کسی بگوید " پس این صفت – خوش اخلاقی – از ایمان مهم تر است " .
باید بگویم تمام صفات مهم هستند اما بعضی از اوصاف ، صفات دیگر را تحت الشعاع قرار داده و آنها را کم رنگ می کند . برای اینکه این گفته تفهیم شود برخی از روایت هایی که در رابطه با خوش اخلاقی آمده است را توضیح می دهم تا اشکال بالا در ذهن ها پیش نیاید .
از پیامبر اکرم صلی الله علیهو آله و سلم پرسیدند : کدام اعمال بهتر است ؟
حضرت فرمود : اخلاق نیکو . ( جامع الاخبار ، ص 107 )
امام رضا علیه السلام فرمود : پیامبر فرموده " بر شما است که خوش اخلاق باشید پس همانا آدم خوش اخلاق ، بی شک به بهشت می رود و مبادا بد اخلاق باشید ، همانا بد اخلاق بی شک به جهنم می رود .
و در روایتی از حضرت نبی اکرم صلی الله علیه و اله و سلم آمده که حضرت فرمود : کامل ترین مومن ها ، خوش اخلاق ترین آنها می باشد همانا مسلمان کسی است که مردم از دست و زبان او در امان باشند .
و در رواست دیگری حضرت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود : اگر آدمی بداند چه ارزشی در اخلاق نیکو وجود دارد خود را نیازمند آن " اخلاق نیکو " می دانست پس همانا خوش اخلاقی گناهان را ذوب می کند همانگونه که نمک در آب ذوب می شود .
و در روایتی از حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم پرسیدند : بیشتر مردم با چه چیزی – صفت و عملی – وارد بهشت می شوند ؟
حضرت فرمود : تقوای الهی و اخلاق نیکو .
همانطور که در معنای روایات ملاحظه می کنید ، چون بد اخلاقی موجب ناراحتی مومن می گردد و هر کس ناراحتی مومن را فراهم کند غضب خدا را فراهم کرده است و شرط مسلمانی این است که مردم از اذیت های زبانی و دستی او در امان باشند ؛ پس از نشانه های مومن واقعی ، خوش اخلاق بودن آن است .
البته این گفته به این معنی نیست که آدم " بد اخلاق " از جلگه ی مسلمانی بیرون است ؛ بلکه تاکید فراوان بر روی صفت خوش اخلاقی دارد و بد خلقی را نقص مهم برای مسلمان می داند .
و اما از نظر روانی نیز ، آدم بد اخلاق بر محیط خانواده ، تاثیر منفی می گذارد و چه بسا با این برخوردهای ناهنجار ، مهر و محبت از بین خانواده برود و بهترین عزیز او مرگ زود رس عزیز بد اخلاقشان را از خداوند متعال مسئلت نماید .
و از طرفی ممکن است همسر و یا خواهر و برادر و فرزند در اثر این هم نشینی ، صفت " پرخاشگری " را به ارث برده و راه و روش بد این شخص ، ناخواسته در رفتار آنان سرایت کند و به قول معروف " گرگ زاده گرگ شود " .
بد اخلاق خود را اصلاح کند
اینجا باید به اشخاصی که ضعف اعصاب دارند تذکر دهیم که سعی کنید با نام و یاد خدا که ارامش گر دل هاست " الا بذکر الله تطمئن القلوب " بر اعصاب خود مسلط شده و با خوش اخلاقی زندگی تازه ای را با خانواده آغاز کنید چون باز هم برای اصلاح امور ، فرصت هست و " ماهی را هر وقت از آب بگیرند تازه است " .
علی مظاهری
روانشناس
عضو تحریریه علمی ایران سلامت
علاقه مندي ها (Bookmarks)