در قسمت‌هاي قبلي اين نوشتار به چراغ‌هاي مختلف خودرو پرداختيم و نقش آنها را در تامين سلامت ديدن و سلامت رسيدن راننده و مسافران همراهش بررسي كرديم. اما اين بار موضوع صحبت كمي متفاوت است. نوشته اين بار درباره چيزي است به همان اندازه چراغ‌ها مهم، يعني: آينه‌هاي جادويي! صفحات زيبا و شگفت انگيزي كه امكانات ساده و در عين حال بسيار حياتي و مهمي را در خودروهاي شما ايجاد مي‌كنند. خودرو شما با كمك اين ابزار جادويي شبيه غول‌هاي افسانه‌اي مي‌شود كه اين قابليت را داشتند كه همزمان پشت سر خود را هم ببينند. در واقع اگر سيستم آينه‌هايتان سالم و بي‌عيب باشد، خودرو شما نه تنها دو چشم كه انگار صدها چشم دارد و شما مي‌توانيد در آن واحد ديد مناسب از اطراف و پشت خودرو خود در اختيار داشته باشيد. اين ديد مناسب نتيجه استفاده صحيح از قوانين فيزيكي آينه‌هاست. پس اجازه بدهيد در ابتدا فيزيك آينه‌ها را با هم مرور كنيم.

آينه‌هاي تخت، آينه‌هاي محدب
دو نوع آينه اصلي در خودروها استفاده مي‌شود: آينه تخت و آينه كوژ (يا همان محدب) همان طور كه از اسم اين آينه‌ها مي‌توان حدس زد، تفاوت اين دو نوع آينه در شكل آنهاست كه قاعدتا كاربرد ويژه‌اي را نيز به آنها مي‌دهد. آينه‌هاي تخت، سطحي صاف دارند، در حالي كه آينه‌هاي كوژ يا محدب به سطحي برآمده شبيه برآمدگي پشت قاشق مجهزند. در تمام آينه‌ها يك سطح نازك فلزي (بيشتر جيوه يا نقره) بر روي يك تكه شيشه تخت يا كوژ وجود دارد. سطح بازتابش كننده و قسمت اصلي هر آينه همان صفحه نازك فلزي است.
پرتوهاي نور وقتي بر روي آينه برخورد مي‌كنند، بازتابيده مي‌شوند و اين پرتوهاي بازتابيده هستند كه به چشم ما مي‌رسند و در نهايت اين امكان را فراهم مي‌آورند كه بتوانيم تصوير خودرو و مناظر اطرفمان را در آينه‌ها ببينيم.
نكته اول: فريب نخوريد! هر آنچه در آينه مي‌بينيد، تنها تصوير، خودرو‌ها، عابرين پياده، خيابان و ساير مناظر اطراف شماست و نه خود آنها!
نتيجه‌گيري مفيد از اين نكته به ظاهر پيش‌پا افتاده آن است كه اول بايد نوع سطح آينه- تخت يا كوژ بودن- را در نظر بگيريم و بعد تفسير كنيم كه تصوير مشاهده شده تا چه اندازه واقعي است.
در مورد آينه‌هاي تخت بايد گفت كه اين آينه‌ها تصويري دقيقا هم اندازه و هم شكل خود آن جسم تشكيل مي‌‌دهند. يعني آينه تخت، فاصله اجسام از يكديگر يا اندازه آنها را تغيير نمي‌دهد.بنابراين:
نكته دوم: به تصاوير درون آينه‌هاي تخت اعتماد كنيد!
اما درباره آينه‌هاي كوژ. در مورد آينه‌هاي كوژ يا محدب موضوع كمي فرق مي‌كند. آنها اشيا را كوچكتر از اندازه واقعي خود نشان مي‌دهند. طوري كه فاصله آنها كمتر از فاصله واقعي به نظر مي‌رسد، پس:
نكته سوم: آينه‌هاي كوژ كمي به شما دروغ مي‌گويند.
بنابراين براي اجتناب از نتيجه‌گيري غلط، بايد در نظر داشته باشيد كه ماشين‌ها و موانع اطراف، بزرگتر و در نتيجه نزديك‌تر از آني هستند كه درآينه به نظر مي‌رسد.
اما اگر تصوير در آينه‌هاي كوژ تا اين اندازه تغيير مي‌كند و غير واقعي است، چرا از آنها در خودرو استفاده شده است؟ جايي كه تخمين دقيق‌تر فاصله‌ها، تا اين حد مهم و حياتي است؟ جالب اينكه دقت كنيم آينه‌هايي مثل آينه‌هاي دو طرف چپ و راست كه بيشترين كاربرد را در خودرو دارند، از همين نوع آينه‌هاي كوژ هستند! علت در جادوي پنهان اين آينه‌هاست! آينه‌هاي كوژ درست به خاطر شكل غريبشان مي‌توانند سطح وسيعتري را از مناظر اطراف در برابر چشمان شما ظاهر كنند. اصطلاحا <ميدان ديد> آينه‌هاي كوژ از همه آينه‌هاي ديگر بيشتر است. مي‌توان گفت تصويري را كه در آينه‌‌هاي تخت جا نمي‌گيرد، مي‌توان در آينه‌هاي كوژ، پيدا كرد و ديد. آينه جلوي ماشين و آينه‌هاي چپ و راست راننده، همگي از نوع آينه‌هاي كوژ هستند و هدف هر سه، ديدن هر چه راحت و سريعتر پشت سر خودرو و اطراف آن توسط راننده و در نتيجه ايمني بيشتر رانندگي است. در واقع شكل ويژه اين آينه‌هاست كه به راننده امكان مي‌دهد با گوشه چشمي همزمان از سبقت خودروي سمت چپ مطلع شود و در عين حال حواسش به خودروي پشت‌سري هم باشد و در عين حال ديد اصلي يعني ديد جلوي رويش را از دست ندهد. به اين ترتيب تسلط راننده بر محيط اطراف و عوامل ناگهاني خطرساز به حدي بالا مي‌رود كه در نتيجه مي‌تواند با اعتماد به نفس كافي به ميان ساير خودروهاي كوچك و بزرگ برود و باسرعت بسيار زياد از بين آنها عبور كند و سالم به مقصد برسد.

چند توصيه اخلاقي مهم براي يك رانندگي سالم
-1 براي راننده‌هاي تازه كار: تا وقتي عادت نكرد‌ه‌ايد، در استفاده از آينه‌ها دقت كنيد. سعي كنيد فاصله واقعي را تخمين بزنيد و تخمين دقيق‌تر را تمرين كنيد. تكرار مي‌كنم: ماشين‌ها نزديك‌تر از آني هستند كه شما در آينه بغل مي‌بينيد، پس هول نشويد و اجازه بدهيد اگر كسي مي‌خواهد از شما سبقت بگيرد، به راحتي و سلامت موفق شود.
-2 براي راننده‌هاي باسابقه: تنظيم آينه‌ها و استفاده به موقع از آن، حتي براي شما راننده محترم و استاد كار كشته هم ضروري و حياتي است. تنظيم آينه صرفا يك ژست باكلاس نيست، نشانه بي‌تجربگي هم نيست (كه وقت امتحان بايد حواسمان به آن باشد. تا جناب سرهنگ ما را رد نكند)! بلكه در شروع هر بار رانندگي بايد آينه‌ها را به گونه‌اي تنظيم كرد كه بهترين ديد را تامين كنند.
-3 براي چند راننده سهام‌دار يك خودرو: اگر يك خودرو دست چند راننده با تفاوت‌هاي فيزيكي متفاوت مي‌شود- مثلا بين همسران- هر راننده بايد مراقب باشد در زمان شروع هر نوبت رانندگي، مجددا همه آينه‌ها را مطابق با اندازه قد و ميزان ديد خودش تنظيم كند.
-4 براي راننده‌هاي كم‌بضاعت: وجود هر سه آينه اصلي در خودرو حياتي است. دو آينه بغل در دو طرف و يك آينه در جلو. راننده عزيز اگر آينه‌هاي خودرو آسيب ديده و شكست (كه در مورد آينه‌هاي بغل بيشتر اتفاق مي‌افتد) لطفا يك آينه مخصوص خودروي خودتان تهيه و سريعا آن را نصب بفرماييد. لطفا از آينه‌هاي معمولي تخت استفاده نكنيد چرا كه شما را از ديد كافي محروم مي‌كند.
-5 براي همه راننده‌هاي پير و جوان: آينه بغل سمت كمك راننده هم به اندازه آينه سمت راننده،‌و حتي شايد بيشتر از آن، مهم است. بنابراين تامين اين آينه را هم جدي بگيريد.