سونوگرافی در بارداری(مقالات و گزارشات)

[دکتر سید حمید سجاد]

تعیین سن حاملگی


سونوگرافي درماه‌هاي مختلف حاملگي قابل انجام است، اما طبق مطالعات انجام شده بهترين زمان تعيين سن حاملگي و ميزان تكامل جنين هفته‌هاي 20- 18 بارداري است، اما براي تشخيص برخي از اختلالات مانند عدم شكل‌گيري مغز جنين، تشخيص دو قلويي يا چند قلويي، وجود يا عدم وجود جنين (كيسه فاقد جنين) انجام سونوگرافي در زير 12 هفتگي حاملگي نيز توصيه مي‌شود.منظور از زمان فوق، هفته‌هاي 20- 18 پس از آخرين قاعدگي فرد است

تاپیک مرتبط
اختلاف سن بارداری سونوگرافی با LMP
اختلاف سن بارداری سونوگرافی با LMP

[دکتر سید حمید سجاد]

بهترين زمان انجام سونوگرافي هفته 12 تا 14 حاملگي‌ است
http://www.iransalamat.com/index.php...n=show&id=8472
انجام سونوگرافي از ماه سوم بارداري بهترين زمان تعيين ناهنجاري مادرزادي است
http://www.iransalamat.com/index.php...n=show&id=8473

[دکتر سید حمید سجاد]

روش‌هاي تصويربرداري هيچ عوارضي ندارد و علاوه بر آنچه برخي افراد تصور مي‌كنند ، ثابت شده كه سونوگرافي هيچ ضرري براي جنين ندارد

امواج ماوراء صوتی ناشی از سونوگرافی اگر به مدت طولانی تابیده شود موجب ایجاد حباب های در سلول می شود که عوارضی در پی دارد اما مدت زمانی که برای سونوگرافی طی می شود آنقدر کوتاه است که هیچ گونه عوارض کوتاه یا بلند مدتی برای مادر و جنین ندارد.طبق گزارشات 30 سال در زمشنه آثار سوء سونو گرافی تحقیقات مکرر انجام شده و عارضه ای برای مادر و جنین گزارش نشده است


Is it safe? Are there any risks to me, or my baby?

Extensive studies over 30 years have found that Ultrasound has not been shown to cause any harm to mother or baby. Routine scanning of all pregnancies is now normal throughout the United States . In 3D/4D scanning exactly the same type and intensity of Ultrasound is used as with conventional 2D scanning. 3D and 4D Ultrasound both utilize sound waves to look inside the body. The technology is similar to radar. A probe placed on the body emits sound waves into the body, listens for the return echo and generates an image. 4D Ultrasound will be similar to a conventional scan in terms of exposure


Does the scanning present any risk to the baby?

The many research studies and observations over the years have not reported untoward effects of ultrasound on the baby or mother. 4D Scan or 3D Scan is no different to conventional 2D Scanning except in this case, the images are collected by the ultrasound machine, processed in its computer memory to give a three-dimensional image. There is, therefore, no known risk to safety of mother or baby. For further in depth reading please visit our 3D and 4d ultrasound articles section

[دکتر سید حمید سجاد]

کاربردهاي سونوگرافي در سه ماهه نخست بارداري

سونوگرافي؛ نه فقط براي تعيين جنسيت جنين



سه ماهه نخست بارداري زمان تشکيل اندام‌هاي جنين است. تمامي پزشکان در اين زمان و به ويژه در هفته چهارم انجام سونوگرافي را براي تشخيص سن جنين و در هفته دوازدهم براي تشخيص ناهنجاري‌هايي جنيني ضروري مي‌دانند. بسيارند خانم‌هاي بارداري که به توصيه اطرافيان از سونوگرافي دوري مي‌کنند چون معتقدند سونوگرافي مي‌تواند براي جنين مضر باشد اما علم در اين زمينه پيشرفت بسياري کرده است و مشخص شده سونوگرافي به عنوان ابزار تشخيصي مهم در اغلب رشته‌هاي پزشکي و به ويژه زنان و مامايي براي مادر و جنين خطري ندارد. گاهي ديده مي‌شود که خانواده‌ها تنها براي تشخيص جنسيت جنين براي سونوگرافي مراجعه مي‌کنند، در حالي که سونوگرافي به منظور تعيين جنسيت تنها از هفته 20 بارداري ممکن است و انجام آن در سه ماهه نخست دلايل ديگري دارد...


سه ماهه نخست بارداري از جمله مهم‌ترين دوران بارداري است و سونوگرافي در اين زمان مي‌تواند به چهار سوال پاسخ دهد:


1) بارداري خارج رحمي است يا خير؟


2) تعداد جنين ها چند تاست؟


3) سن جنين چه‌قدر است؟


4) آيا سقط ناکامل يا سقط خودبه‌خودي وجود داشته است؟





سونوگرافي پيش از هفته چهارم


پيش از هفته چهارم تقريبا در سونوگرافي چيزي ديده نمي‌شود و بعد از اين هفته است که اکثر پزشکان سونوگرافي را براي زنان باردار تجويز مي‌کنند. در هفته چهارم يک ساک بارداري بايد در رحم ديده شود که بين دو تا سه ميلي‌متر است و به شکل لکه‌اي سياه‌رنگ قابل رويت است. در هفته پنجم اين ساک حدود پنج ميلي‌متر مي‌شود و مشاهده آن نشانه يک بارداري طبيعي و درون رحمي است اما نبودن آن مي‌تواند نشانه يک بارداري خارج رحمي باشد. بين هفته پنجم تا هفتم پل جنيني که در آينده‌اي نزديک به رويان تبديل مي‌شود، در سونوگرافي بارداري قابل ديدن است. در اين زمان ساک بارداري رشد کرده و تقريبا نيمي از حجم رحم را گرفته است. از هفته پنجم به بعد با استفاده از امواج بالاي سونوگرافي داخل واژني، رويان قابل ديدن است.





سونوگرافي از هفته پنجم تا نهم


از همين هفته به بعد قلب رويان تشکيل شده و شروع به تپيدن مي‌کند اما توصيه نمي‌شود. در اين زمان براي شنيدن صداي قلب رويان به پزشک مراجعه کنيد زيرا اين امکان وجود دارد که اختلالاتي را در شکل‌گيري قلب وجود آورد. در اين زمان سونوگرافي حرکت قلب جنين را نيز نشان مي‌دهد اما زماني که جنين 5 ميلي‌متر شود، اين حرکت بهتر قابل ديدن است. دو قلو بودن رويان در هفته ششم بارداري از طريق سونو قابل تشخيص است اما تشخيص همسان يا غيرهمسان بودن آنها در اين زمان کار آساني نيست. در هفته هشتم بارداري رويان بين 15 تا 22 ميلي‌متر است و در پايان اين هفته رگ‌هاي خوني قابل مشاهده مي‌شوند البته هنوز مغز و شکم به طور کامل شکل نگرفته‌اند و قابل رويت نيستند.





سونوگرافي از هفته نهم تا سيزدهم


از هفته نهم به بعد به رويان، جنين مي‌گويند در اين هفته ضربان قلب جنين افزايش‌ مي‌يابد و به حداکثر خود يعني 175 تپش در دقيقه مي‌رسد. در هفته دهم جنين شکلي انساني به خود مي‌گيرد. اعضايش در سونوگرافي قابل رويت‌‌اند. در هفته يازدهم جنين حدود 45 ميلي‌متر است و هرگونه نافرمي و بدشکلي اعضاي خارجي قابل ديدن است. دراين زمان حتي مي‌توان ناهنجاري‌هايي نظير آناپلوئيدي را در جنين تشخيص داد. در هفته دوازدهم اکثر پزشکان سونوگرافي را براي خانم‌هاي باردار تجويز مي‌کنند زيرا در اين هفته اکثر ناراحتي‌ها و بيماري‌هاي قابل تشخيص‌اند. بين هفته هفتم و دوازدهم در صورتي که سونوگرافي دفرمه شدن ساک بارداري يا ساک بارداري بدون جنين را نشان دهد، احتمال سقط بسيار بالاست. بين هفته دوازدهم تا سيزدهم در 85 درصد تشخيص جنسيت جنين ممکن است اما احتمال تشخيص درست در هفته سيزدهم و چهاردهم افزايش مي‌يابد.





ضرورت سونوگرافي در 3 ماهه اول


در سه ماهه نخست بارداري، سونوگرافي به پزشک کمک مي‌کند برخي اندازه‌ها را به دست آورد. داشتن اين اندازه در تشخيص سن جنين و حالت طبيعي يا غيرطبيعي نوزاد مهم است. براي تعيين سن جنين با سونوگرافي حتما بايد قبل از هفته بيست و چهارم و به ويژه اواخر ماه دوم و اوايل ماه سوم به پزشک مراجعه کرد. پس از اين تاريخ از آنجا که نسبت رحم و جنين اندازه مناسب نمي‌دهد، استفاده از سونوگرافي براي تشخيص سن جنين بي‌فايده است. همچنين در اين سه ماه، ستون فقرات و قلب جنين شکل گرفته است و سونوگرافي مي‌تواند ناهنجاري‌هاي موجود را نشان دهد. در صورتي که در سه ماه نخست، سونوگرافي، ساک بارداري را نشان دهد، يا ندهد؟ به اين معني است که يا بارداري کند است يا متوقف شده يا خارج رحمي است.


منبع: prevention.com

هفته نامه سلامت

[دکتر سید حمید سجاد]

مصاحبه با دکتر شیرین زاهد در باره سونو گرافی در بارداری

شیرین زاهد، متخصص زنان و زایمان انجام سونوگرافی برای تشخیص ناهنجاری های مادرز ادی را در هفته ۱۴ تا ۱۶ بارداری ذكر كرد و گفت: متاسفانه امروزه اغلب زنان باردار، سونوگرافی را به قصد تعیین جنسیت جنین انجام می دهند. در صورتی كه در انجام سونوگرافی باید تعیین ناهنجاریهای مادرزادی در اولویت قرار گیرد.
وی در خصوص علت مناسب بودن انجام سونوگرافی در فاصله زمانی ۳ تا ۴ ماهگی بارداری جهت تعیین ناهنجاریهای مادرزادی توضیح داد: از آنجا كه جنین در این زمان در حال رشدتكاملی است، ناهنجاری ها بهتر شناسایی می شوند. همچنین در صورت تشخیص ناهنجاری كه بنا به قانون منجر به عسر و حرج والدین شود، سقط جنین باید قبل از ماه چهارم بارداری انجام پذیرد.دكتر زاهد ادامه داد: بنابراین پس از هفته ۱۴ تا ۱۶ بارداری حتی اگر ناهنجاری شدید هم باشد به دلیل دمیدن روح بنا به قانون، سقط جنین غیرمجاز و غیرقانونی است.
وی انجام سونوگرافی را به زنان بارداری كه در اعضای خانواده و یا خویشاوندان آنها سابقه ابتلا به بیماریهای مادرزادی وجود دارد، توصیه و تصریح كرد: در سایرین نیز اگر قصد انجام سونوگرافی تعیین جنسیت جنین است، آن را در هفته ۱۴ تا ۱۶ بارداری انجام دهد تا در صورت مشاهده ناهنجاری مادرزادی احتمالی امكان توقف بارداری وجود داشته باشد.
مهمترین موارد استفاده از سونوگرافی شامل مطالعه سن جنین، بررسی حالت طبیعی جنین، اندازه گیری استخوانها، بررسی قلب، فرم سر، حركات تنفسی، مقدار مایع آمینوتیك، تشخیص برخی مالفورماسیون ها و در نهایت تعیین جنسیت است و تمام این بررسی ها باید در عرض ۳۰ دقیقه باشد و از انجام سونوگرافی های غیرضروری باید جدا پرهیز كرد چون با اندازه گیری ارتفاع رحم كه یك روش غربالگری قابل اعتماد مؤثر و كارا جهت ارزیابی رشد جنین و تخمین سن حاملگی است در مقایسه با روشی سونوگرافی روشی بهتر و بی ضرر است و انجام سونوگرافی تنها در حاملگی های پرمخاطره و به تشخیص پزشك باید باشد.

[دکتر سید حمید سجاد]

سونوگرافي در مامايي

کاربردهاي متعدد سونوگرافي در مامايي سبب تحول زيادي در مراقبت هاي بهداشتي از مادر و جنين و نيز مراقبت هاي دوران بارداری شده است . در ذيل به چند نمونه مهم از اين موارد اشاره مي شود .

تعيين محل iud:

از جمله مهم ترين اين موارد مي توان به پيگيري محل iud ( ابزاري که براي پيشگيري از حاملگي در رحم زنان سنين باروري قرار داده مي شود ) اشاره نمود . فرديکه iud براي وي گذاشته شده است ، همواره بايد به ۲ نکته توجه داشته باشد :

Iud در اکثر افراد سبب افزايش خونريزي مخصوصاً در زمان عادت ماهيانه شده و درنتيجه فرد را مستعد کم خوني از نوع فقر آهن مي نمايد . لذا افرادي که از iud استفاده مي کنند بايد به صورت دوره اي توسط کارشناسان مامايي يا متخصصين زنان مورد بررسي قرار گرفته و در صورت لزوم ترکيبات جبران کننده کم خوني استفاده نمايند .

Iud گاهي به جهت حرکات و انقباضات رحم از جاي اصلي خود خارج شده و حتي گاهي اوقات از رحم بيرون رفته و وارد حفره شکم مي شود . بنابراين فردي که از iud استفاده مي کند بايد همواره با بررسي نخ iud و مشاوره منظم و مترب با کارشناس مامايي از وضعيت iud خود مطلع شود . در مواردي که iud جابجا شده و محل دقيق ان مشخص نيست ( iud گم شده ! ) سونوگرافي اولين قدم در شناسايي محل iud به حساب مي آيد .

سونوگرافي در تعيين سن حاملگي :

سونوگرافي در ماههاي مختلف حاملگي قابل انجام است ، اما طبق مطالعات انجام شده بهترين زمان تعيين سن حاملگي و ميزان تکامل جنين هفته هاي ۲۰-۱۸ بارداري است ، اما براي تشخيص برخي از اختلالات مانند عدم شکل گيري مغز جنين ، تشخيص دوقلويي يا چندقلويي ، وجود يا عدم وجود جنين ( کيسه فاقد جنين ) انجام سونوگرافي در زير ۱۲ هفتگي حاملگي نيز توصيه مي شود .

توجه : منظور از زمان فوق ، هفته هاي ۲۰-۱۸ پس از آخرين قاعدگي فرد است .

بيمار گرامي

به خاطر به حداقل رسيدن خطا سعي کنيد هميشه زمان شروع آخرين قاعدگي خود را در تقويم يادداشت نماييد . چون کارشناسان مامايي و متخصصين زنان و همچنين متخصصين راديولوژي براي تفسير بسياري از يافته هاي باليني و تنظيم برنامه تشخيصي و درماني شما به اين زمان نياز دارند . تنظيم بزرگتر و يا کوچکتر از حد انتظار بودن رحم ، تغيير وضعيت جفت و جنين و غيره نياز به بررسي هاي بيشتري دارند .

بررسي سقط جنين :

سونوگرافي همچنين در بررسي سقط جنين و تعيين بيماراني که در خطر سقط قرار دارند و نيز حاملگي هاي خارج رحم و مرگ جنين در داخل رحم به کار مي رود . خانم هاي باردار ، خصوصاً خانم هايي که سابقه سقط جنين داشته اند بايد در صورت خونريزي از دستگاه تناسلي زنانه در هر زمان از حاملگي ، کاهش حرکات جنين و يا از بين رفتن حرکات جنين بلافاصله و به صورت اورژانسي به يک مرکز تخصصي زنان و زايمان مراجعه نمايند .

بررسي ناهنجاري هاي جنين :

بسياري از ناهنجاريهاي که منجر به اختلال شکل بدن جنين مي شوند را مي توان در جنيني که در رحم به سر مي برد از طريق سونوگرافي تشخيص داد . از جمله اين نقائص مي توان به بزرگي سر جنين ، عدم تشکيل مغز در جنين ، شکافهاي ستون فقرات و بيرون زدگي نخاع ، ناهنجاريهاي گوارشي و اختلالات کليوي در جنين اشاره نمود .

* آمادگي هاي پيش از انجام سونوگرافي رحم و ضمائم آن :

مثاثه بايد پر از ادرار باشد زيرا مثانه پر همانند يک ذره بين براي بررسي رحم و تخمدان ها در سونوگرافي عمل نموده و موجب شفافيت تصوير ميشود . به علاوه مثاثه پر ، گازهاي روده را که مزاحم سونوگرافي هستند به بالا رانده و آنها را از صحنه تصويربرداري دور مي سازد .

توجه ۱ : نوشيدن آب ، چاي ، آب ميوه و ديگر مايعات براي پر شدن مثانه کافي است . لذا هيچگاه از داروهاي مدر ادرار آور خصوصاً بدون توصيه پزشک استفاده نکنيد .

توجه ۲ : در سونوگرافي از زنان باردار تا هفته ۱۲ حاملگي ، مثاثه بايد کاملاً پر باشد ولي براي ماههاي بالاتر نيازي به پربودن مثانه نيست .

توجه ۳ : براي انجام سونوگرافي از داخل واژن ، مثانه نيمه پر کافي است . در اين حالت مثانه خيلي پر ايجاد مزاحمت مي کند . بنابراين اگر در مواردي قرار باشد سونوگرافي از روي شکم انجام گيرد ابتدا با مثانه پر مراجعه نمائيد . سپس کمي از ادرار داخل مثانه در صورت لزوم تخليه شده و سونوگرافي داخل واژن انجام مي شود .

سونوگرافي بايد از روي پوست کاملاً لخت و برهنه و تماس با ژل مناسب و پاکيزه انجام شود .

وجود موي اندک در ناحيه سونوگرافي مزاحمتي ايجاد نمي کند ولي در مواردي که موي بيش از حد در محل وجود دارد بايد قبل از انجام سونوگرافي نسبت به تراشيدن آن اقدام نمود .

زخم هاي باز با انجام سونوگرافي مغايرت دارند ، زيرا ژل سونوگرافي موجب تحريک زخم يا آلودگي بيشتر آن مي شود .

هميشه قبل از انجام سونوگرافي ، پزشک خود را از سابقه اعمال جراحي قبلي خود مطلع نمائيد .

انجام سونوگرافي داخل واژن در ماههاي پايين حاملگي اشکالي نداشته و درماههاي بالاتر نيازي به انجام اين روش نيست .

[دکتر سید حمید سجاد]

سونوگرافي و حاملگي‌
در هر مرحله‌اي از حاملگي سونوگرافي اطلاعات خاصي را در مورد مادر و جنين در اختيار ما قرار مي‌دهد. بطور مثال در هفته 15، مي‌توان به كمك سونوگرافي جنسيت جنين را تعيين كرد، در سه ماهه اول مي‌توانيم با استفاده از اين روش از زنده بودن جنين اطمينان حاصل كرده و سن دقيق جنين را تعيين كنيم و يا در سه ماهه دوم از نظر ناهنجاري‌هاي جسمي، جنين را بررسي كنيم. در سه ماه سوم نيز جنين به كمك سونوگرافي از نظر رشد و اندازه ارزيابي مي‌شود تا روش وضع حمل متناسب با جنين توسط پزشك تعيين شود. جالب است كه تا به حال هيچ عارضه جانبي از سونوگرفي در بدن انسان پيدا نشده است.‌

روش پرفايده‌
برخي از رايج‌ترين اقدامات تشخيصي كه با كمك سونوگرافي در دوران بارداري انجام مي‌شوند اينها هستند:
سن جنين را به‌خصوص در زناني كه عادات ماهيانه نامنظم دارند نمي‌توان به طور دقيق تعيين كرد. ولي با سونوگرافي به راحتي مي‌توان سن جنين را تخمين زد.
سونوگرافي مي‌تواند اندازه قسمت‌هاي مختلف بدن جنين را نشان دهد و در صورت انجام سونوگرافي دوره‌اي و مقايسه افزايش اندازه‌هاي جنين با هم و نيز با استاندارد مي توان رشد طبيعي يا غيرطبيعي جنين را بررسي كرد.
گاهي براي بررسي جنين از نظر ژنتيكي و كروموزمي لازم است از جفت و مايع آمنيوتيك نمونه‌برداري انجام شود. نمونه‌برداري از جفت معمولا در هفته دهم انجام مي‌شود. البته از آنجايي كه اين كار بدون ديد مستقيم انجام مي‌شود و اگر سوزن نمونه‌برداري وارد بدن جنين شود، مشكلات زيادي را ايجاد مي‌كند و حتي ممكن است باعث سقط شود، سونوگرافي مي‌تواند به جاي دوربيني كه ديد لازم را براي پزشك فراهم مي‌كند، عمل نمايد و نمونه‌برداري از جفت با هدايت سونوگرافي انجام شود. همچنين در هفته‌هاي 14 تا 18 حاملگي مي‌توان با استفاده از هدايت سونوگرافي به وسيله يك سوزن باريك، مايعي كه اطراف جنين را پوشانده مورد نمونه‌برداري قرار داد. به اين روش آمينيوسنتز گفته مي‌شود.
براي تشخيص علت خونريزي در دوران بارداري، سونوگرافي روش بسيار ارزنده‌اي است.
گاهي لا‌زم است كه در اواخر سه‌ماهه سوم بارداري، جنين از نظر وضعيت قلبي حركات و وضعيت تنفس بررسي شود. براي انجام اين كار مي‌توان از سونوگرافي كمك گرفت. در ضمن به كمك سونوگرافي مي‌توان جريان خون بند ناف را بررسي كرد و وضعيت اكسيژن‌رساني به جنين را مورد ارزيابي قرار داد. البته تمام اين بررسي‌ها بايد با معاينات پزشكي همراه باشد.
فيبروئيدها تومورهاي رحمي خوش خيم هستند كه در طول حاملگي رشد مي‌كنند. در صورت شك به داشتن اين تومورها پزشك شما را براي انجام سونوگرافي ارجاع مي‌دهد. به كمك اين روش مي‌توان به وجود و يا عدم وجود و همچنين اندازه اين تومورها پي برد. براي بررسي وجود كيست‌هاي تخمداني هم پزشك از سونوگرافي كمك مي‌گيرد.
در حاملگي‌هاي خارج رحمي، جنين به جاي آن كه در رحم كاشته شود در خارج از آن در جايي مثل لوله‌هاي رحمي يا حتي ديواره روده كاشته مي‌شود. اغلب حاملگي‌هاي خارج رحمي بايد به طور اورژانس تحت عمل جراحي قرار گيرند. لذا براي تاييد تشخيصي اين عارضه، سونوگرافي يك روش معمول و مناسب است كه مي‌توان به كمك آن به تشخيص قطعي رسيد.‌
گاهي حجم مايع آمينوتيك افزايش مي‌يابد (مثلا در مادران ديابتي و يا ناهنجاري‌هاي جنيني) و براي جنين و مادر مشكلات مختلفي را ايجاد مي‌كند كه سونوگرافي براي بررسي حجم مايع آمينوتيك وسيله بسيار مفيدي است. ‌
تخمين وزن جنين در زمان نزديك به زايمان، براي تعيين نحوه انجام وضع حمل بسيار مهم است. در كودكان نارس اين شاخص به متخصص اطفال كمك مي‌كند تا مراقبت‌هاي لازم را فراهم كند. جالب توجه است كه تخمين وزن براساس اندازه‌گيري‌هاي سر جنين، بدن جنين و استخوان‌هاي آن انجام مي‌شود. البته اندازه‌هاي مذكور همگي توسط سونوگرافي به راحتي قابل اندازه‌گيري است.‌
براي بررسي ناهنجاري‌هاي مادرزادي جنين از سونوگرافي دوران 3 ماهه دوم و سوم حاملگي استفاده مي‌شود.

روش بدون درد‌
سونوگرافي يك روش بدون درد است. براي انجام اين كار بايد به آرامي بر روي تخت دراز بكشيد. بعد ژل مخصوص برروي پوست ناحيه مزبور ريخته مي‌شود. وقتي دستگاه سونوگرافي روي پوست و ژل روي آن قرار بگيرد شما مي‌توانيد تصاوير داخلي بدنتان را بر روي تلويزيون مخصوصي كه كنارتان است مشاهده كنيد. اگر باردار باشيد مي‌توانيد تصويري از جنينتان را گرفته و همواره خود به عنوان يادگاري به منزل ببريد!‌‌

[دکتر سید حمید سجاد]

چرا «سونوگرافي»؟
اندازه گيري ارتفاع رحم، روشي مطمئن براي ارزيابي رشد جنين و سن حاملگي است


امروزه از سونوگرافي طي يك حاملگي به دفعات متعدد استفاده مي‌شود كه بيمار را متحمل هزينه بالا مي‌كند، در حالي كه مي توان در يك حاملگي بدون وجود عوارض جدي مامايي براي ارزيابي رشد جنين و تخمين سن حاملگي از روش ارزان، قابل اعتماد و آسان اندازه گيري سريال ارتفاع رحم استفاه كرد.


به گزارش سرويس «پايان‌نامه» ايسنا منطقه يزد، بر پايه نتايج يك تحقيق اندازه گيري ارتفاع رحم، يك روش غربالگري قابل اعتماد، موثر و كارا جهت ارزيابي رشد جنين و تخمين سن حاملگي در مقايسه با روش «سونوگرافي» است.


تخمين سن داخل رحمي يكي از اجزا اصلي مراقبت «پره ناتال» است كه توسط LMP،‌ اندازه گيري رحم و اولتراسونوگرافي تعيين مي‌شود و اندازه گيري سريال ارتفاع رحم و مقايسه آن با LMP با دقت زيادي بيان كننده سن حاملگي مي‌باشد.


امروزه از سونوگرافي طي يك حاملگي به دفعات متعدد استفاده مي‌شود كه بيمار را متحمل هزينه بالا مي‌كند، در حالي كه مي توان در يك حاملگي بدون وجود عوارض جدي مامايي، براي ارزيابي رشد جنين و تخمين سن حاملگي از روش ارزان، قابل اعتماد و آسان اندازه گيري سريال ارتفاع رحم استفاه كرد.


منصوره نصيريان و مهين افلاطونيان دانشجويان دانشگاه علوم پزشكي شهيد صدوقي يزد با استاد راهنمايي دكتر مهديه مجيبيان در پايان نامه دانشجويي خود دقت روش اندازه گيري ارتفاع رحم و سونوگرافي براي تخمين سن حاملگي و مقايسه با نتايج اولين روز آخرين قاعدگي را بررسي كردند.


اين مطالعه به روش CROSS- SECTIOAN و به صورت Diagnoctic study انجام شد و جامعه مورد بررسي را 140 خانم بارداري كه بين هفته‌هاي 28 - 22 حاملگي به سر مي برند، تشكيل دادند.


سن حاملگي جامعه مورد بررسي با استفاده از اندازه گيري ارتفاع رحم و سونوگرافي در 22 تا 25 هفته حاملگي تخمين زده شد و با سن حاملگي حاصل از LMP مقايسه شد. سپس به فاصله سه، چهار هفته براي دفعه دوم سن حاملگي تخمين زده شد.


طبق نتايج اين بررسي ضريب همبستگي پيرسن بين سن حاملگي تخمين زده شده به وسيله ارتفاع رحم و سن حاملگي تخمين زده شده به وسيله سونوگرافي، قطر بين آهيانه‌يي به دست آمد.


به گزارش ايسنا، ضريب همبستگي بين سن حاملگي تخمين زده و سن حاملگي اهميت زيادي مي‌يابد،‌ با توجه به اختلاف ناچيزي كه در تخمين سن حاملگي به دو روش اندازه‌گيري ارتفاع رحم در سونوگرافي در مقايسه با LMP وجود دارد، در نهايت چنين نتيجه‌گيري شده كه از اندازه گيري ارتفاع رحم به عنوان يك روش غربالگري قابل اعتماد و موثر و كارا مي‌توان جهت ارزيابي رشد جنين و تخمين سن حاملگي استفاده كرد و در صورت وجود هرگونه اختلاف قابل توجه بين اندازه حاصل از اندازه گيري ارتفاع رحم و LMP مي‌توان جهت بررسي‌هاي بيشتر از سونوگرافي استفاده كرد

[دکتر سید حمید سجاد]

جنين صداي سونوگرافي را مي‌شنود




‌دكتر علي حسيني

طي سال‌هاي اخير، تقريبا تمام خانم‌ها با سونوگرافي آشنايي پيدا كرده‌اند و به ويژه انجام سونوگرافي در دوران بارداري امري عادي و طبيعي تلقي مي‌شود. در اين روش،‌ پزشكان با استفاده از دستگاه سونوگرافي مجموعه‌اي از موج‌هاي صوتي را به سوي شكم مادر و بدن جنين ارسال مي‌كنند و از روي امواج بازگشتي، ‌اطلاعاتي درباره ويژگي‌هاي كيسه آب و جفت و نيز ساختار بدن جنين به دست مي‌آورند.



همين روش درباره ساير قسمت‌هاي بدن نيز قابل انجام است و پزشكان سال‌هاست از اين روش براي مطالعه و ارزيابي قسمت‌هاي مختلف بدن استفاده مي‌كنند. اما مسأله‌ اصلي اينجاست كه ما هيچ‌وقت صداي امواج صوتي فرستاده شده از سوي دستگاه سونوگرافي را نمي‌شنويم. درواقع حساسيت گوش ما براي صداها بسيار محدود است و صداهايي كه از نظر طول موج و فركانس پايين‌تر و بالاتر از محدوده مزبور باشند،‌ از سوي گوش ما قابل شناسايي و رديابي نخواهند بود. به طور مثال، ‌امواج راديويي را در نظر بگيريد.

در فضاي اطراف ما حتي در همين لحظه كنوني هم مقدار زيادي از امواج راديويي مختلف وجود دارند كه شما كافي است طول موج يا فركانس راديويي خود را روي آنها تنظيم كنيد تا آنها را از طريق دستگاه راديوي خود دريافت كنيد. اما گوش شما همين امواج راديويي اطراف شما را حس نمي‌كند، چرا كه طول موج و فركانس آنها با طول موج و فركانس مطلوب براي گوش متفاوت است.

همين وضعيت درباره امواج مورد استفاده در سونوگرافي هم صادق است، به طوري كه گوش ما نمي‌تواند امواج صوتي مورد استفاده در سونوگرافي را حس كند و بشنود.

اگرچه از حدود سه دهه پيش، از سونوگرافي براي پايش و ارزيابي جنين در شكم مادر استفاده شده است اما براساس همان باورهاي قبلي، احساس مي‌شد كه هيچ‌گاه جنين صداي امواج صوتي سونوگرافي را نمي‌شنود.

اما تحقيقات جديد خلاف اين مسأله را ثابت مي‌كند. براساس يافته‌هاي جديد پژوهشگران دانشگاه مينه‌سوتاي آمريكا،‌ جنين انسان نه تنها صداي امواج سونوگرافي را مي‌شنود بلكه نسبت به آن واكنش هم نشان مي‌دهد. نتايج اين مطالعه جديد كه آن را يك پژوهشگر ايراني به نام دكتر مصطفي فاطمي در آمريكا به انجام رسانده است، نشان مي‌دهد كه پس از ارسال امواج صوتي به سمت جنين،‌ وي آنها را درك كرده و در پاسخ به آنها تكان مي‌خورد. درواقع امواج صوتي پس از عبور از مايع درون كيسه آب، به گوش جنين مي‌رسند و تقريبا مثل يك گوش عادي احساس مي‌شوند.

دكتر فاطمي، پژوهشگر اين طرح، اعتقاد دارد شايد دليل اينكه جنين صداي امواج صوتي سونوگرافي را حس مي‌كند اما افراد عادي چنين قابليتي را ندارند، اين است كه در جنين بخش اعظم روند انتقال اصوات از راه استخوان‌هاي سر و مايع درون جنين صورت مي‌گيرد و نقش انتقال هوا در اين ميان اندك است.

او براي اثبات عقيده‌اش اين طور مثال مي‌زند كه وقتي شما به كنار گوش خود يك ضربه كوچك مي‌زنيد، صداي بلندي را حس مي‌كنيد كه از صداي ضربه شما به مراتب بلندتر است، چرا كه در اين حالت صدا به جاي عبور از هوا،‌از استخوان‌ها و بافت‌هاي اطراف گوش عبور مي‌كند.

پزشكان تاكنون احساس مي‌كردند كه در هنگام انجام سونوگرافي، جنين ساكت و آرام است. اما اين يافته‌هاي جديد نشان مي‌دهد كه جنين در هنگام انجام سونوگرافي به علت درك و احساس صداهاي عجيب و غريب سونوگرافي بسيار آشفته و عصبي است.

در اصل به نظر مي‌رسد كه گاهي صداهاي ناهنجار ناشي از امواج صوتي سونوگرافي باعث مزاحمت و سلب آسايش اين كوچولوها باشند اما به هر حال منافع اين بررسي‌ها به مراتب از اين سر و صداهاي چند دقيقه‌اي بيشتر هستند. شايد در آينده دستگاه‌هاي سونوگرافي خاصي توليد شوند كه با صداي خود، جنين را از خواب بيدار نكنند.‌

[دکتر سید حمید سجاد]

دکتر آزيتا صفارزاده مي‌گويد سونوگرافي‌هاي افراطي به سلامت جنين لطمه مي‌زند

يک بارداري چند سونوگرافي مي‌خواهد؟

براي يک خانم باردار، هيچ چيزي لذت‌بخش‌تراز ديدن و شنيدن صداي قلب جنيني که در رحم‌اش در حال رشد است، نيست. خيلي از مادران باردار دوست دارند در فواصل کوتاه، عکس جنين خود را بر صفحه مانيتور ببينند و از سلامت او مطمئن شوند....

حتي گاهي اين امر به سرگرمي تجملاتي تبديل مي‌شود و خانم‌هاي باردار هر ماه با مراجعه به پزشک مي‌خواهند عکسي از فرزندشان تهيه کنند و آن را قبل از آغاز عکس‌هاي نوزادي در آلبوم بگذارند و تاريخ بزنند تا در آينده فرزندشان بتواند عکس‌هاي دوران جنيني خود را هم ببيند. با اين همه، بايد گفت گرچه با پيشرفت‌ علم، سونوگرافي اين امکان را ايجاد کرده که پزشک بتواند جنين را ديده و از سلامت او آگاهي کسب کند، اما انجام غير ضروري و بيش از حد آن نيز مي‌تواند مشکلاتي براي جنين پيش آورد. براي کسب اطلاعات بيشتر در مورد تعداد دفعات لازم سونوگرافي در دوران بارداري و مضرات انجام بيش از حد آن گفتگويي با دکتر آزيتا صفارزاده، متخصص زنان و زايمان، انجام داده‌ايم.
سلامت: انجام چند بار سونوگرافي در طول دوران بارداري الزامي است؟

چهار مرتبه. بار اول در ابتداي بارداري براي آنکه مشخص شود بارداري در داخل رحم است يا خارج از آن. بار دوم در هفته 12 است؛ بار سوم در هفته 22 و بار چهارم در هفته 32.

سلامت: در هر سونوگرافي چه مسايلي بررسي مي‌شود؟

اين بستگي به سن جنين دارد. در سونوگرافي که در ابتداي بارداري انجام مي‌شود پزشک مي‌خواهد مطمئن شود بارداري در داخل رحم اتفاق افتاده يا خارج از رحم است. در هفته 12 جنين بسيار شبيه به نوزاد است و پزشک، اندام‌هاي متفاوتي مانند پشت گردن، بيني، معده، مثانه، شکل و فرم سر و متقارن بودن اعضا را چک مي‌کند. در اين هفته به وضوح صداي قلب جنين شنيده مي‌شود. آنچه براي پزشک بيش از هر چيز ديگري مهم است اندازه‌گيري قد جنين از نوک سر تا پايين باسن است تا بتواند سن دقيق بارداري را اعلام کند. نکته بعدي اندازه‌گيري عرض گردن است که اگر بالاتر يا مساوي با 3 ميلي‌ليتر باشد، پزشک آزمايش آمنيوسنتز (نمونه‌برداري از پرزهاي جنيني شناور درون مايع آمنيون) تجويز مي‌کند تا احتمال وجود هرگونه آنرمالي کروموزمي شناخته شود. در هفته بيست و دوم بارداري جنين از بالا تا پايين چک مي‌شود. آنچه بيش از هر چيز ديگري مورد توجه پزشک است، مشاهده اندام‌هاي داخلي به ويژه قلب و سر است. پزشک همچنين ميزان رشد جنين و کيفيت تبادلات بين مادر و جنين به کمک بند ناف و جفت و مايع آمنيوني را هم چک مي‌کند. در اين هفته آنچه بر صفحه مانيتور مشخص مي‌شود، جنيني است که مدام حرکت مي‌کند و تمام اندام‌هاي او شکل گرفته است. همچنين زمان ايده‌آلي براي فهم اين موضوع است که جنين شما دختر است يا پسر. در هفته 32 بارداري بررسي اندام‌هاي مغزي اهميت زيادي پيدا مي‌کند و اينکه رشد جنين در حد طبيعي است يا خير. در واقع در اين هفته جنين شما بزرگ شده و جاي کمتري براي حرکت دارد. به همين دليل آنچه شما در صفحه‌ مانيتور مشاهده مي‌کنيد، چندان قابل تشخيص از هم نيست چون اندام‌هاي جنين در هم جمع شده است.

سلامت: در چه شرايطي بيش از اين 4 مرتبه سونوگرافي تجويز مي‌شود؟

در صورتي که مشکلي در سونوگرافي ديده شود يا خانم باردار مبتلا به فشار خون يا ديابت يا بيماري‌هاي ديگر باشد يا احتمال کوچک بودن جنين داده شود يا بارداري چندقلو باشد، لازم است تعداد سونوگرافي‌ها بيشتر شود.

سلامت: در اين شرايط معمولا در کدام هفته‌ها تعداد سونوگرافي‌ها بيشتر مي‌شود؟

معمولا در سنين بالاتر بارداري و نزديک به پايان بارداري (بين 28 تا 36 هفتگي) احتمال تکرار سونوگرافي به فاصله 2 تا 3 هفته بسيار زياد است.

سلامت: آيا انجام بيش از حد سونوگرافي هم مي‌تواند مضر باشد؟

بله؛ نبايد اين را فراموش کرد که سونوگرافي به هر حال از جنس امواج است و مي‌تواند جنين را گرم کند و در صورتي که به دلايلي پزشک تعداد سونوگرافي بيشتري تجويز کند، انجام سونوگرافي دوبعدي بلااشکال است اما به ويژه سونوگرافي سه‌بعدي و چهاربعدي که در آن از چند جهت به جنين اشعه تابانده مي‌شود، مي‌تواند سبب بالا رفتن درجه حرارت جنين شود و در سنين پايين بارداري انجام آن اصلا توصيه نمي‌شود؛ چون سبب داغ شدن قلب جنين خواهد شد. سونوگرافي نوعي تکنولوژي است که فقط در شرايط لازم بايد مورد استفاده قرار بگيرد.