مشكلات جنسي در مبتلايان به ديابت
زينت محبي نوبندگاني ـ شهلا نجفي دولت آباد - زهره كريمي- زهرا ملازم عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي ياسوج ـ دانشكده پرستاري و مامايي حضرت زينب (س)
مقدمه : ديابت يك اختلال متا بوليكي مزمن است كه ناشي از افزايش سطح قند خون مي با شد . در حال حاضر 150 ميليون نفر در جهان و 3 ميليون نفر در ايران مبتلا به ديابت هستند . اين بيماري باعث بروز عوارض كوتاه مدت و بلند مدت مي گردد . يكي از عوارض بلند مدت ديابت ، عارضه عصبي است كه اختلال عملكرد جنسي جزء عارضه عصبي اين بيماري محسوب مي شود. البته بيماري عروقي ومشكلات رواني ناشي از بيماري ديابت نيز در ايجاد اختلال عملكرد جنسي سهيم مي باشند .اولين بار در سال 1798 ارتباط بين ديابت و ناتواني جنسي در مردان يا اختلال ارگاسم در زنان مشخص شد .
مشكلات جنسي در مردان ديابتي : بر اساس مطالعات مختلف ، حدود 5/27الي 75 درصد از مردان ديابتي مشكلات جنسي دارند . مشكلات جنسي در مردان مبتلا به ديابت شامل : اختلال در ميل جنسي به صورت كاهش ميل جنسي ، مشكلات انزال شا مل ضعف انزال ، كاهش حجم آن، انزال برگشتي و عدم انزال و اختلالات نعوظي به شكل ضعف نعوظ ، اختلال كامل نعوظ و در نهايت اختلال در رضايت جنسي مي باشد . مطالعات نشان داده حدود 50 درصد از مردان ديابتي اختلال نعو ظي را خواهند داشت . در تحقيق ديگري آمده است كه 25 درصد ديا بتي هاي جوان و 75 درصد ديابتي هاي مسن از اختلالات نعوظي رنج مي برند . مردان ديابتي 10 الي 15 سال زودتر از مردان بدون اين بيماري دچار اختلال نعوظي مي گردند . در مردان ديابتي بالاي 55سال احتمال مشكلات نعوظي 70 درصد مي باشد و قابل ذكر است كه در سن بالاي 70 سال اين احتمال به 95 در صد مي رسد .
مشكلات جنسي در زنان ديابتي : در زمينه مشكلات جنسي در زنان ديابتي تحقيقات كمتري صورت گرفته است . البته مطالعات در اين راستا ادامه دارد . بر اساس تحقيقات اخير اين مشكلات شامل : كاهش ميل جنسي ، كاهش لغزندگي واژن ، نزديكي دردناك ،افزايش زمان رسيدن به ارگاسم ، اختلال در لذت جنسي ، اضطراب ، اختلال در رضايت جنسي و عفونتهاي واژينال مي باشد .
نتيجه گيري : در مطالعاتي كه به مقايسه مشكلات جنسي زنان و مردان ديابتي پرداخته ، نتايج مختلفي به دست آمده است . در تحقيقات قديمي تر شيوع مشكلات جنسي در مردان بيشتر بوده است . در صورتي كه در بررسي هاي جديد تر شيوع مشكلات جنسي در زنان بيشتر گزارش شده است . اميد آنكه تحقيقات بيشتري در اين زمينه ، به خصوص در مورد علل اين اختلاف نتايج انجام شود .
مقدمه :
دیابت یک اختلال متابولیکی مزمن است که ناشی از افزایش سطح قند خون می باشد در حال حاضر 150 میلیون نفر در جهان و سه میلیون نفر در ایران مبتلا به دیابت هستند . این بیماری باعث بروز عوارض کوتاه مدت و بلند مدت می گردد و معمولا عوارض بلند مدت آن 10-5 سال بعد از تشخیص بیماری ، در هر دو نوع دیابت ایجاد می شود. یکی از عوارض بلند مدت دیابت ، عارضه عصبی است که اختلال عملکرد جنسی جزو عارضه عصبی این بیماری محسوب میشود . سیستم خودکار میزان وسیعی از اختلالات را در تمامی سیستم های بدن و از جمله سیستم ادراری- تناسلی ایجاد می کند و می توان گفت که اختلال عملکرد جنسی به عنوان یک عارضه بطور مکرر در این بیماران ایجاد می شود . البته بیماری عروقی و مشکلات روانی ناشی از بیماری دیابت نیز در ایجاد اختلال عملکرد جنسی سهیم می باشند . اولین بار در سال 1798 ارتباط بین دیابت و ناتوانی جنسی در مردان یا اختلال ارگاسم در زنان مشخص شد . لازم به ذکر است که عواملی مثل سن ، طول مدت دیابت ، مصرف دارو ، بیماریهای مزمن ، عوارض بلند مدت دیابت و فشار خون بالا با مشکلات جنسی در ارتباط هستند .
مشکلات جنسی در مردان دیابتی :
بر اساس مطالعات مختلف ، حدود 5/27 % الی 75 % از مردان دیابتی مشکلات جنسی دارند . تخمین زده میشود که در ایالات متحده دو میلیون مرد به دلیل ابتلا به دیابت دچار ناتوانی جنسی هستند . مشکلات جنسی در مردان مبتلا به دیابت شامل : اختلال در میل جنسی به صورت کاهش میل جنسی ، مشکلات انزال شامل ضعف انزال ، کاهش حجم آن ا، انزال برگشتی و عدم انزال و اختلالات نعوظی به شکل ضعف نعوظ ، اختلال کامل نعوظ و در نهایت اختلال در رضایت جنسی می باشد . الرفایی و همکاران در امارات متحده عربی در سال 2000 گزارش کردند که نقص در نعوظ خودبخودی و صبحگاهی ، ضعف نعوظ ، اختلال انزال و با شیوع کمتر کاهش میل جنسی و اختلال کامل نعوظ از اختلالات شایع مردان دیابتیک هستند . همچنین در مطالعه برونر و همکاران که در سال 1995 در آلمان انجام گردیده ، بیان شده است که 39 % از مردان دیابتیک اختلال نعوظ دارند . مطالعات دیگر این میزان را حدود 50% برآورد نموده اند .
بعلاوه سایر آمارها حاکی از آن است که اختلال نعوظی در 20 تا 50 در صد مردهای مبتلا اساس عضوی دارد که علل عضوی آنها میتواند ناشی از دیابت باشد . در تحقیق دیگری آمده است که 25 درصد دیابتی ها ی جوان و 75 درصد دیابتی های مسن از این اختلال رنج می برند. اختلالات نعوظی در مردان دیابتی می تواند در اثر اختلالات عصبی و عروقی در هر یک از مراحل نعوظ رخ می دهد . تغییرات مرفولوژیک فیبرهای عصبی اتونوم در اجسام غاری ، کاهش تحویل نیتریک اکساید به لایه عضلانی عروق جسم غاری در اثر اختلال در انتقال پیامهای عصبی آوران و وابران نخاعی ، اختلال در رها سازی نیتریک اکساید از اندوتلیوم و افزایش جایگاههای آنزیم نیتریک اکساید سینتاز در بافت پنیس ، اختلال در شل شدن عضلات صاف جسم غاری در اثر گلیکوزیله شدن فیبرهای الاستیک ، منجر به عدم اتساع درختچه های شریانی و سینوزوئیدها در طی فرایند نعوظ می شوند . اختلالات عروقی ناشی از افزایش فراورده نهایی گلیکاسیون پیشرفته نیز در افراد دیابتی باعث مهار فعالیت نیتریک اکساید و افزایش فعالیت میانجی های آسیب رسان عروقی مثل vegf و اندوتلین – 1 میشود که باعث کاهش جریان خون آرتریولی می شود .
ناتوانی جنسی نیز از عوارض عمده دیابت می باشد که کمتر مورد توجه قرار گرفته است . شیوع ناتوانی جنسی در مردان در سنین 40 سالگی 9/1 درصد است که با افزایش سن بالا می رود . ناتوانی جنسی یا عدم توانایی سفت کردن آلت و حفظ آن در وضعیت نعوظ در بیماران دیابتی شایعتر از افراد غیر دیابتی همسن می باشد . شایان ذکر است که نوروپاتی تنها علت ناتوانی جنسی در مردان دیابتی نمی باشد . بعضی از داروها مثل داروهای ضد فشار خون ، عوامل روانشناختی و سایر اختلالات طبی نظیر نارسایی عروقی که مردان غیر دیابتی را گرفتار می کنند ممکن است در بیماران دیابتی نیز باعث ناتوانی جنسی شوند . بعضی از مردان مبتلا به نوروپاتی اتونومی ، حالت نعوظ طبیعی دارند و می توانند اوج لذت جنسی را تجربه کنند ولی انزال در انها صورت نمی گیرد . در این حالت انزال معکوس صورت می گیرد ، به این ترتیب که مایع منی به طرف عقب حرکت می کند و از طریق پیشابراه خلفی وارد مثانه می شود . وجود تعداد زیادی اسپرم فعال در آزمایش ادرار ، تشخیص این عارضه را تایید می کند .
برای زوجهایی که تمایل به بچه دار شدن دارند ، انجام مشاوره از نظر عقیمی ضروری است . مردان دیابتی ، 10 الی 15 سال زودتر از مردان غیر دیابتی دچار اختلال نعوظی می شوند. در این افراد در سنین 55 سال احتمال مشکلات نعوظی 70 % می باشد و در سن بالای 70 سال ای احتمال به 95 % می رسد .
مشکلات جنسی در زنان دیابتی :
در زمینه مشکلات جنسی در زنان دیابتی تحقیقات کمتری صورت گرفته است . البته مطالعات در این راستا ادامه دارد . بر اساس تحقیقات اخیر این مشکلات شامل : کاهش میل جنسی ، کاهش لغزندگی واژن ، نزدیکی دردناک ، افزایش زمان رسیدن به ارگاسم ، اختلال در لذت جنسی ، اضطراب ، اختلال در رضایت جنسی و عفونتهای واژینال می باشد .
در تحقیق بوات در فرانسه در سال 2001، کاهش میل جنسی ، عدم لذت از نزدیکی جنسی ، کاهش لغزندگی واژن و اختلالات ارگاسمی به عنوان مشکلات جنسی در زنان دیابتیک شناخته شده است .
اثر نوروپاتی اتونومی بر فعالیت جنسی زنان کاملا شناخته نشده است . کاهش لغزندگی واژن به عنوان یکی از اثرات احتمالی نوروپاتی مطرح می باشد . سایر تغییرات احتمالی در عملکرد جنسی زنان دیابتی شامل کاهش میل جنسی و فقدان ارگاسم می باشد . شیوع عفونت واژن در زنان دیابتی افزایش یافته که ممکن است به علت کاهش لغزندگی و حساسیت و خارش واژن باشد . عفونتهای دستگاه ادراری و واژینیت نیز ممکن است عملکرد جنسی را تحت تاثیر قرار دهند
نتیجه گیری :
در مطالعاتی که به مقایسه مشکلات جنسی در زنان و مردان پرداخته ، نتایج مختلفی به دست آمده است . در تحقیقات قدیمی تر شیوع مشکلات جنسی در مردان بیشتر بوده است . این در حالی است که در بررسی های جدید تر شیوع مشکلات جنسی در زنان بیشتر گزارش شده است .
در پژوهشی که توسط جینسن در سال 1981 انجام پذیرفت 5/27 % از زنان دیابتی و 44% از مردان دیابتی مشکلات جنسی داشتند . در تحقیق دیمونت و همکاران در سال 2000 نیز شیوع مشکلات جنسی در زنان دیابتی 9/14 % و در مردان دیابتی 7/8% گزارش گردید . در این راستا شیوع 27 درصدی مشکلات جنسی در زنان دیابتی نوع یک و 22 درصدی در مردان نتیجه مطالعه ای است که در سال 2003 توسط انزلین و همکاران صورت گرفت. همچنین در این زمینه یک تحقیق که توسط امینی تحت عنوان بررسی مقایسه ای مشکلات جنسی مبتلایان به دیابت کنترل شده و کنترل نشده انجام پذیرفته ، مشکلات جنسی در زنان مبتلا به دیابت را با شیوع 86% و در مردان مبتلا را با شیوع 77% اعلام نموده است.
بنابراین با توجه به مطالب ذکر شده ضروری است تا مواردی همچون بررسی و شناخت بیماران مبتلا به دیابت با مشکلات جنسی و ارائه مراقبتهای لازم در این زمینه در مراکز دیابت ، برقراری دوره های باز آموزی کادر پرستاری در مورد تاثیر دیابت بر مسائل جنسی و اهمیت بررسی مشکلات جنسی و درمانهای لازم ، آموزش مستقیم بیماران دیابتیک در مورد مشکلات جنسی و گنجاندن مباحث مربوط به مشکلات جنسی بیماران مبتلا به دیابت در برنامه های آموزشی دانشجویان پزشکی و پیراپزشکی مورد توجه قرار گیرند.
عضو تحریریه علمی ایران سلامت
علاقه مندي ها (Bookmarks)