فخري‌السادات خليفه‌سلطاني روان‌شناس
خواب و سالمندي با هم نمي‌سازند!

يکي از بزرگ‌ترين مشکلاتي که سالمندان با آن مواجه‌اند و خيلي اوقات هم هيچ درمان مناسبي براي آن پيدا نمي‌کنند، اختلالات خواب است. اين افراد هنگام مراجعه به پزشکان همواره از خواب نامناسب خود شکايت مي‌کنند و پزشکان نيز بر اساس اطلاعات و تجربه خود نکاتي رابه آنها گوشزد مي‌کنند ولي باز هم اين افراد دچار مشکل مي‌شوند...


بسياري از سالمندان با افزايش سن براي خوابيدن با مشکلاتي رو به رو مي‌شوند. مطالعات فراوان در زمينه خواب سالمندان نشان داده است که اغلب افراد پس از 65 سالگي براي خوابيدن طولاني مدت دچار مشکل مي‌شوند. سالمندان، شب‌ها اغلب به سختي به خواب مي‌روند يا ممکن است صبح‌ها خيلي زود از خواب بيدار شوند و ديگر نتوانند به خواب بروند. عواملي که باعث مي‌شود شما هم‌زمان با پا به سن گذاشتن با خوب خوابيدن، مشکل داشته باشيد عبارت‌اند از:

• تغيير در الگوي خواب: ريتم شبانه‌روزي در سن 60 تا 70 سالگي به طور واقعي تغيير مي‌کند.اغلب افراد پير، غروب زودتر از همه احساس خواب‌آلودگي مي‌کنند و صبح‌ها هم زودتر از همه بيدار مي‌شوند.

• تغييرات سبک زندگي : ممکن است شما از نظر فيزيکي و اجتماعي، فعاليت کمتري داشته باشيد. فعاليت باعث ايجاد يک خواب خوب مي‌شود. وقتي که شما وقت آزاد بيشتري داريد، ممکن است نوشيدني‌هاي بيشتري از جمله چاي و قهوه ميل کنيد و يک چرت روزانه هم داشته باشيد، درنتيجه اين عوامل مي‌تواند در خواب شبانه شما، اختلال ايجاد کند.

• تغييرات زندگي و شرايط پزشکي: دردهاي مزمن از قبيل آرتروز يا کمردرد مي‌توانند در خواب شما تداخل ايجاد کنند. بيماري‌هاي ديگري که مي‌توانند باعث اختلال خواب شما نشوند، عبارت‌اند از: پوکي‌استخوان، سوزش سردل، بيماري‌ پارکينسون، دمانس، آلزايمر و بيماري تنفسي. در مردان مسن‌تر، اغلب بزرگ‌شدگي غيرسرطاني غده پروستات وجود دارد. اين بيماري مي‌تواند به تکرر ادرار در شب منجر شود. در زنان سالمند نيز، برافروختگي مربوط به يائسگي مي‌تواند به اختلال خواب منجر شود.

• بهداشت روان: افسردگي، استرس و مصيبت در بين افراد سالمند يک امر رايج است. همچنين مقاومت در برابر تغييرات زندگي، از قبيل محدوديت‌هاي فيزيکي و از دست دادن عزيزان براي آنها مشکل است، اين شرايط به مشکلات خواب منجر مي‌شود.

• داروها: تعداد زيادي از داروها تاثير تحريک‌کننده دارند و به مشکلات خواب منجر مي‌شوند. داروهايي که در خواب تداخل ايجاد مي‌کنند، عبارت‌اند از: داروهاي ضدافسردگي، داروهاي دکونژستان (ياضداحتقان) گشادکننده‌هاي مجاري هوايي، کورتيکواستروئيدها و داروهاي ضدفشار خون.

• اختلال خواب: چند اختلال خواب هم‌زمان با بالاتر رفتن سن ايجاد مي‌شوند. اين اختلالات شامل وقفه انسدادي حين خواب، سندرم پاهاي بي‌قرار، اختلال حرکتي دوره‌اي اندام و اختلال رفتاري مربوط به خواب rem و حرکت سريع چشم است. با وجود همه اين تغييرات، کم‌خوابي همراه با سن اجتناب‌ناپذير است. شمامي‌توانيد براي بهبود کيفيت خواب‌تان کارهاي زير را انجام دهيد. به عنوان مثال ورزش روزانه يا قرار گرفتن در برابر نور خورشيد به شما کمک مي‌کند تا چرخه خوابيدن و بيدار شدن شما تقويت شود.