دشواري‌هاي بارداري خارج از رحم

جام جم آنلاين: اين اتفاق ناخوشايندي است كه ممكن است براي هرخانم بارداري اتفاق بيفتد، يعني جنين در جايي بجز رحم جا خوش كند.

متاسفانه اگر سلول تخم اوليه در مسير عبور از لوله‌هاي رحمي و پيش از رسيدن به رحم متوقف شود، حاملگي خارج از رحم اتفاق مي‌افتد البته در 95 درصد موارد لانه‌گزيني جنين در داخل لوله رحمي و در پنج درصد نيز در لگن، روي تخمدان، دهانه رحم يا جاي برش سزارين قبلي باردار صورت مي‌گيرد، اما نكته مهم براي جلوگيري از عوارض بعدي اين نوع حاملگي و بخصوص اثرات منفي آن بر بارداري بعدي، تشخيص زودهنگام و انتخاب درمان مناسب براي باردار است.

دكتر صفيه عشوري‌مقدم، متخصص زنان و نازايي در گفت‌وگو با جام‌جم مي‌گويد: حاملگي خارج از رحم تا اندازه‌اي احتمال موفقيت‌آميز بودن بارداري‌هاي آينده را كاهش مي‌دهد، اما تشخيص زودهنگام آن به نجات جان مادر و كاهش اثرات آن بر باروري‌هاي بعدي كمك مي‌كند.

بخصوص شناسايي جنين خارج از رحم، قبل از پارگي لوله رحمي روند درمان را آسان‌تر و احتمال بارداري‌هاي بدون مشكل بعدي را نيز بيشتر مي‌كند.

چرا سلول تخم به رحم نمي‌رسد

حاملگي خارج از رحم اتفاقي است كه گاهي مي‌تواند تا جايي پيش رود كه باعث مرگ مادر نيز شود، اما شناخت علائم اين مشكل و مراجعه سريع به پزشك متخصص مي‌تواند در كاهش نگراني از بابت حفظ سلامت و جان مادر بسيار موثر باشد.

دكتر عشوري مقدم به مواردي كه احتمال بروز حاملگي خارج از رحم را افزايش مي‌دهد، اشاره مي‌كند و مي‌گويد: هر عاملي كه به چسبندگي‌هاي شكمي و لگني يا درگيري التهابي داخل لوله‌هاي رحمي منجر شود، مي‌تواند احتمال حاملگي خارج از رحم را افزايش دهد.

براي مثال كسي كه به دنبال بارداري خارج رحم قبلي، لوله‌اش را از دست داده است يا دچار تنگي و مشكلات لوله‌هاي رحمي است، يا فردي كه سابقه جراحي روي لوله‌هاي رحمي يا جراحي‌هاي شكمي مانند جراحي آپانديس، كيست تخمدان يا سزارين داشته باشد، همين طور افرادي كه دچار نوعي عفونت لگني يا عفونت پس از سقط غيرمجاز يا حتي دچار آندومتريوز (ضخيم‌شدن جداره داخلي رحم) هستند، احتمال بارداري خارج از رحم برايشان زياد است.

زنان سيگاري در معرض خطر

اين متخصص زنان و زايمان مي‌افزايد: سابقه عفونت‌هاي دستگاه تناسلي كه به درگيري لوله‌هاي رحمي و چسبندگي‌هاي درون لوله بينجامد نيز از جمله عواملي است كه خطر حاملگي خارج از رحم را افزايش مي‌دهد. سيگاركشيدن، سابقه سقط‌هاي مكرر قبلي، سابقه نازايي و حاملگي‌هايي كه با شيوه‌هاي كمك‌باروري صورت مي‌گيرد نيز از ديگر دلايل افزايش خطر حاملگي خارج از رحم است. همچنين اگر خانمي بعد از بستن لوله‌هاي رحمي يا با وجود استفاده از آي‌يو‌دي يا مصرف قرص‌هاي هورموني ضدبارداري باردار شود، احتمال بارداري خارج از رحم را دارد.

دردهاي شكمي و خونريزي نامنظم را جدي بگيريد

بسياري از بارداران به اشتباه تصور مي‌كنند كه بروز خونريزي نامنظم همراه با درد شكم از علائم سقط جنين است، اما متاسفانه هميشه اين‌طور نيست، بلكه درد‌هاي شديد، تيز و خنجري در ناحيه لگن و شكم همراه با خونريزي‌هاي غيرطبيعي مي‌تواند اصلي‌ترين احتمال براي بارداري خارج رحمي تلقي شود.

دكتر عشوري‌مقدم در رابطه با علائم احتمالي بارداري خارج از رحم مي‌گويد: تاخير قاعدگي همراه با دردهاي شكمي و لكه‌بيني از مهم‌ترين علائم بارداري خارج از رحم است. البته اين نشانه‌ها مي‌تواند با سرگيجه، غش و درد گردن و شانه نيز همراه باشد.

افرادي كه چنين شرايطي را تجربه مي‌كنند حتما بايد از نظر احتمال بروز حاملگي خارج از رحم بررسي شوند، بخصوص اگر در گروه‌هاي پرخطري قرار بگيرند كه احتمال بارداري خارج رحمي برايشان بيشتر است. البته تكنيك‌هاي دقيق سونوگرافي و مشاهده‌نكردن جنين داخل رحم مي‌تواند ظن متخصص را نسبت به اين نوع بارداري در كنار انجام آزمايش خون به يقين تبديل كند.

از دارو تا جراحي

متخصصان زنان و زايمان تاكيد مي‌كنند چنانچه حاملگي خارج از رحم بموقع تشخيص داده شود، حسب مورد با استفاده از روش‌هاي دارويي يا جراحي قابل درمان است.

دكتر عشوري‌مقدم با تاكيد بر اين‌كه اگر بارداري خارج رحمي دير مشخص شود، احتمال پارگي لوله و خونريزي شديد داخل شكمي وجود دارد و احتمال نياز به جراحي وسيع براي باردار ضروري است، مي‌افزايد: گاهي اين جراحي با توجه به شرايط مساعد باردار مي‌تواند از طريق لاپاروسكوپي صورت بگيرد، اما در موارد ديگر متخصص چاره‌اي جز برداشتن يا بستن لوله رحمي ندارد. از سوي ديگر، اگر زن باردار دچار بيماري مزمن كليوي و ريوي، نقص ايمني يا در حال شيردهي نباشد و بارداري خارج رحمي بسرعت در وي تشخيص داده شود، مي‌توان از طريق مصرف دارو به درمان او كمك كرد.

متخصصان زنان به تمام خانم‌هايي كه در سنين باروري هستند بشدت توصيه مي‌كنند كه بلافاصله پس از عقب ‌افتادن قاعدگي به پزشك متخصص مراجعه كنند، بخصوص زماني كه ديگر علائم مانند درد شكم يا خونريزي هم داشته يا در گروه افراد پرخطر باشند.

پونه شيرازي - گروه سلامت