حاملگي‌هاي غيرطبيعي

جام جم آنلاين: همان‌طور كه مي‌دانيد حاملگي طبيعي به اين شكل اتفاق مي‌افتد كه پس از تخمك‌گذاري از تخمدان، تخمك از طريق لوله‌هاي رحمي و با حركات موجي اين لوله‌ها به سمت رحم هدايت مي‌شود و جايي در اين مسير در برخورد با اسپرم بارور ‌شده و تخم تشكيل مي‌شود.

تخم تشكيل شده ضمن تقسيم‌شدن به آرامي با حركات لوله رحمي به سمت رحم هدايت مي‌شود كه معمولا يك هفته پس از تشكيل تخم به رحم رسيده و در آن جايگزين مي‌شود.

حال اگر انسداد يا تنگي در مسير لوله‌ها باشد يا حركات لوله دچار اختلال باشد، اين انتقال دچار اختلال مي‌شود و تخم تشكيل شده به جاي جايگزيني در رحم به جاي ديگري مي‌چسبد و رشد مي‌كند بنابراين حاملگي خارج رحمي يا ep اتفاق مي‌افتد.

اين حالت مي‌تواند در هر نقطه‌اي اتفاق بيفتد از جمله در تخمدان، در بين روده‌ها و روي پرده‌هاي داخل شكمي، اما شايع‌ترين محل اين نوع حاملگي در لوله‌هاي رحمي است.

اصولا تخم مي‌تواند در هر محلي كه خونرساني مناسبي داشته باشد رشد كند، اما از آنجا كه اين محل‌ها (بجز رحم) توانايي خونرساني در ماه‌هاي بعدي را ندارند يا مثل لوله‌هاي رحمي بسيار تنگ هستندو با رشد جنين پاره مي‌شوند، اين نوع حاملگي بسيار خطرناك بوده و مي‌تواند منجر به مرگ مادر شود.

در گذشته كه روش‌هاي پاراكلينيك (آزمايشگاه و راديولوژي) نبود بسياري از زنان با حاملگي خارج رحمي در ماه‌هاي اول بارداري بر اثر خونريزي شديد داخلي مي‌مردند، اما امروزه مي‌توان بيماري را شناسايي و براي درمان اقدام كرد.

علائم حاملگي خارج رحمي مي‌تواند بسيار مبهم باشد، مثل خونريزي‌هاي اندك پس از به تاخير افتادن عادت ماهانه و مثبت‌شدن تست بارداري كه اين حالت مي‌تواند در يك حاملگي طبيعي يا در يك سقط هم اتفاق بيفتد.

درد‌هاي خفيف زير شكم هم از علائم ديگر بيماري است، اما در مواردي كه درد شديد زير شكم باشد يا بيمار دچار سرگيجه شديد و افت فشار و سياهي رفتن چشم‌ها شود يا غش كند اين علائم، علامت خطر بوده و نياز به بستري و درمان اورژانس دارد زيرا اين علائم در وضعيت پاره‌شدن لوله رحمي و خونريزي شديد داخلي رخ مي‌دهد. خوشبختانه با استفاده از روش‌هاي آزمايشگاهي و سونوگرافي قبل از رسيدن به اين مرحله مي‌توان حاملگي خارج از رحم را تشخيص داد و جهت درمان دارويي يا جراحي آن اقدام كرد.

سوال مهم اين است كه چرا چنين اتفاقي مي‌افتد؟ اشكال در لوله‌هاي رحمي زمينه‌ساز اين بيماري است مثلا ممكن است بر اثر عفونت، لوله بسته شده باشد يا يك مشكل مادرزادي در لوله‌ها وجود داشته باشد يا در مواردي لوله‌هاي رحمي با جراحي دستكاري شده باشد (بخصوص در كساني كه با جراحي لوله‌ها را بسته باشند)، اما گاهي هيچ علت خاصي براي بيماري پيدا نمي‌شود. به هر حال در كسي كه يك‌بار اين اتفاق بيفتد احتمال تكرار در حاملگي بعدي حدود 15 درصد است.

دكتر ثريا عالمي - جراح و متخصص بيماري‌هاي زنان و زايمان