«بچه خوره» ترسناك نيست

جام جم آنلاين: حاملگي مولار كه در ميان عوام به بچه خوره نيز معروف است، زماني رخ مي‌دهد كه در تخم بارور شده، به دنبال بروز اختلال در لقاح اسپرم و تخمك، ناهنجاري‌هاي خاصي وجود داشته باشد. به اين معنا كه تخم بارورشده يا هرگز به جنين تبديل نمي‌شود (كه به آن مول كامل گفته مي‌شود) يا اين كه به شكل غير طبيعي رشد مي‌كند و نمي‌تواند زنده بماند (مول نسبي)‌.

نكته بسيار مهم در مورد حاملگي مولار آن است كه بر‌خلاف تصوري كه نسبت به اين نوع بارداري‌ها در زنان وجود دارد و آنان را نسبت به امكان بارداري‌هاي بعدي شان دچار ترديد مي‌كند، نه‌تنها خانم‌ها پس از طي دوره درمان كامل اين بيماري مي‌توانند باردار شوند، بلكه حتي به دنبال بدخيم‌شدن اين بيماري و طي دوره شيمي‌درماني نيز امكان بارداري مجدد در اكثر موارد وجود دارد.

دكتر صفيه عشوري مقدم، متخصص زنان و زايمان در گفت‌وگو با جام‌جم مي‌گويد: بررسي سطح هورمون بارداري (بتا اچ‌سي‌جي) طي شش ماه پس از درمان حاملگي مولار و تائيد پايين‌بودن سطح اين هورمون به اين معناست كه بيمار مي‌تواند باخيال راحت باردار شود، زيرا احتمال عود اين بيماري بسيار كم و حدود يك درصد است.

چند برابرشدن كروموزوم‌ها

در حاملگي‌هاي طبيعي، تخم بارور شده داراي ۲۳‌كروموزوم از پدر و ۲۳ كروموزوم از مادر است. در اغلب حامگلي‌هاي مولار كامل، كروموزوم‌هاي مادر در تخم بارور شده وجود ندارد و كروموزوم‌هاي پدر نسخه‌اي ديگر را تكثير مي‌كند، بنابراين دو نسخه از كروموزوم‌هاي پدر در تخم وجود‌دارد و هيچ كروموزومي از مادر در آن موجود نيست.

در اين حالت، جنين، كيسه جنيني يا هيچ بافت جفتي طبيعي وجود ندارد و جفت توده‌اي از كيسه‌هاي شبيه خوشه انگور را تشكيل مي‌دهد.

دكتر عشوري مقدم با تاكيد بر اين‌كه وجود كروموزوم‌هاي پدري در حاملگي مولار به معناي نقش داشتن پدر در اين نوع حاملگي‌ها نيست، مي‌گويد: البته در بيشتر حاملگي‌هاي مولار جزئي، تخم بارور شده كروموزوم‌هاي مكمل مادر نيز وجود دارد، اما كروموزوم‌هاي پدر دو برابر مي‌شود، بنابراين به جاي ۴۶ كروموزوم، ۶۹ كروموزوم وجود خواهد داشت.

به اين ترتيب در ميان توده بافت غيرطبيعي كه شبيه خوشه‌انگور است، چند بافت جفتي به وجود خواهد آمد و جنين رشد خود را آغار مي‌كند، بنابراين ممكن است جنين يا فقط تعدادي بافت جفتي يا كيسه جنيني وجود داشته باشد. اما حتي اگر جنيني به وجود بيايد در بيشتر موارد آنقدر غيرطبيعي است كه نمي‌تواند زنده بماند.

اين متخصص زنان مي‌افزايد: با وجود ترس ناشي از اين نوع بارداري‌هاي غيرطبيعي، پس از طي‌شدن دوره درمان اين بيماري، نه‌تنها امكان بارداري مجدد وجود خواهد داشت بلكه عوارض جسمي ناشي از حاملگي مولار نيز به‌طور كامل رفع خواهد شد.

بارداري در سن پايين يا بالا

اصلي‌ترين نشانه تشخيصي حاملگي مولار يا تومور‌هاي وابسته به جفت، بررسي سطح هورمون بارداري (بتا اچ سي جي) است كه اگر بسيار بالاتر از حد بارداري‌هاي طبيعي باشد، شك اين نوع حاملگي‌ها را افزايش مي‌دهد.گرچه سونوگرافي نيز در صورتي كه مول كامل باشد يعني جنيني تشكيل نشده باشد، در هفته‌هاي اول بارداري قابل تشخيص است.

دكتر عشوري در ارتباط با علل ابتلا به اين نوع حاملگي‌ها مي‌گويد: اين بيماري در خانم‌هايي كه در سنين بسيار پايين (زير 20 سال) يا خيلي بالا (بيش از40 سال) باردار شوند، بيشتر ديده مي‌شود. به بيان ديگر هرچه سن مادر بيشتر باشد، خطر بيماري بيشتر است.

البته در برخي مطالعات ديده شده مصرف دراز مدت قرص‌هاي ضد بارداري و مصرف دخانيات نيز مي‌تواند در بروز انواعي از مول موثر باشد. همين طور ديده‌شده كه كمبود ويتامين a و تركيباتي كه بتاكاروتن دارد نيز مي‌تواند زمينه‌ساز انواعي از بيماري مول باشد. همچنين ممكن است سن بالاي پدر نيز از عوامل موثر در بروز اين نوع حاملگي‌ها باشد.

از خونريزي‌هاي پراكنده تا تهوع و تورم شكم

متخصصان زنان و زايمان تاكيد مي‌كنند كه يك حاملگي مولار مي‌تواند ابتدا علائم يك حاملگي معمولي مانند خونريزي‌هاي پراكنده را داشته باشد، اما پس از مدتي لكه‌ها يا خونريزي بيشتري را به همراه خواهد داشت. اين خونريزي مي‌تواند شش هفته پس از حاملگي يا ديرتر از آن آغاز شود. همچنين ممكن است با حالت تهوع و استفراغ شديد، انقباض يا تورم شكم همراه باشد.

دكتر عشوري به بزرگ‌شدن اندازه رحم بيش از حد معمول براي حاملگي چند هفته‌اي،پر كاري تيروئيد يا وجود كيست‌هاي تخمداني به عنوان نشانه‌هاي ديگر حاملگي مولار اشاره مي‌كند و مي‌گويد: البته بررسي سطح هورمون بارداري و مشاهدات اين بيماري مي‌تواند به دنبال سقط يا حتي يك حاملگي طبيعي و پس از زايمان اتفاق بيفتد. در مورد مول‌هاي معمولي، اقدام براي كورتاژ (خارج كردن محصولات جفتي از رحم) به‌عنوان بهترين راهكار درماني صورت مي‌گيرد، اما در مورد مول‌هاي مهاجم (مول‌هايي كه حالت بدخيمي دارد) نياز به شيمي‌درماني و بررسي‌هاي بيشتر دارد، زيرا ممكن است بيماري به جاهاي ديگر از جمله ريه، كبد يا مغز انتشار پيدا كند و باعث خطرات بيشتري براي بيمار شود.

در مان قطعي براي بارداري مولار

به گفته دكتر عشوري، خوشبختانه بيشتر مبتلايان به حاملگي‌هاي مولار حتي مبتلايان به انواع بدخيم آن به طور قطعي درمان مي‌شوند و پس از پيگيري مناسب حداقل يكساله مي‌توانند باردار شوند. يعني احتمال اين‌كه حاملگي بعدي به دليل شيمي‌درماني با مشكلي روبه‌رو شود، وجود ندارد و احتمال بروز مول مجدد هم بسيار كم است.

اين متخصص زنان اضافه مي‌كند: در مول‌هاي معمولي پس از بررسي‌هاي شش ماهه و تائيد پايين بودن سطح هورمون بتا اچ‌سي‌جي امكان بارداري مجدد وجود دارد. اما اين بررسي‌ها در انواع بدخيم بيماري بايد تا حداقل يك سال ادامه يابد و در اين مدت نيز بايد از قرص‌هاي پيشگيري از بارداري استفاده شود. خطر افزايش احتمال مرگ جنين، نقص مادرزادي، زايمان زودرس يا ديگر عواقب، پس از درمان حاملگي مولار وجود ندارد. البته انجام بررسي‌ ها حتي پس از بارداري و زايمان نيز ضروري است.