گفتگو با دکتر محسن نراقی متخصص گوش و حلق وبینی


گاهی شما میلیون ها تومان خرج می کنید تا بینی تان سربالا شود ولی بعد از مدتی، می بینید که بینی تان دچار افتادگی شده و وقتی به جراح تان هم گله می کنید، جواب می شنوید که: «تقصیر خودتان است؛ چون خودتان نسبت به مراقبت های بعد از عمل، بی توجه بوده اید.» اما قضیه به همین سادگی ها هم نیست. دکتر محسن نراقی، متخصص گوش و حلق و بینی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران می گوید پای علل دیگری نیز در میان است. گفتگوی ما را با دکتر نراقی در همین رابطه بخوانید....

▪ چرا وقتی نوک بینی افتادگی دارد زیبایی چهره مخدوش می شود؟

ـ از آنجا که بینی یک نقش مرکزی در صورت دارد، اهمیت زیادی در زیبایی چهره دارد و یکی از چیزهایی که در زیبایی بینی در صورت بیمار اهمیت دارد، شکل و میزان چرخش نوک بینی است. بینی در تناسب صورت نقش مهمی ایفا می کند. به طور کلی، یک زاویه بین لب و بینی وجود دارد که در افراد مختلف، متغیر است و عوامل مختلفی در آن تاثیر دارد. وقتی سن بالا می رود، افتادگی بینی اتفاق می افتد و این به صورت یک ظاهر مسن تر می دهد. در دختر خانم ها هم افتادگی بینی، چهره را کمی مردانه می کند. بعضی افراد هم که بینی شان ضربه می خورد، به مرور زمان دچار افتادگی بینی می شوند.

▪ بعضی ها کلی هزینه می کنند و بینی شان را جراحی می کنند ولی بعد از مدتی نوک بینی شان دچار افتادگی می شود. این، تقصیر جراح است یا ساختمان بینی؟

ـ غیر از عواملی که باعث می شود فرد به طور اولیه فرم بینی اش تغییر کند و دچار افتادگی شود، یکی دیگر از علل افتادگی بینی، خود جراحی بینی است. در جراحی بینی، یکی از کارهای مهم این است که افتادگی بینی را از بین ببریم و یک حالت چرخشی به نوک بینی بدهیم و آن را سربالا کنیم؛ اما عواملی هم هست که باعث می شود اهداف جراحی تحقق پیدا نکند و فرد را دچار مشکل کند.

یکی از نکات مهمی که در این مساله موثر است، این است که در بینی از نظر آناتومی یک ساپورت (حمایت) وجود دارد، یعنی ما یک ماهیت اسکلتی در بینی داریم که باعث ارتباط اجزای مختلف بینی می شود؛ مثلا ناحیه نوک بینی، غضروف تیغه بینی و بافت های نرم که در قسمت پایین بینی هستند، در واقع با هم تعادلی را ایجاد می کنند که به بینی حالت پایداری می دهد. بعضی عوامل هم هستند که ممکن است بینی را دچار افتادگی کنند؛ مثلا عضلاتی که در بینی وجود دارند باعث می شوند در هنگام خنده، نوک بینی به سمت پایین بیفتد. حالا موقع جراحی، اگر حمایت آناتومی بینی برای حفظ موقعیت نوک بینی تضعیف شود، جراح ممکن است برش هایی در قسمت های حمایت کننده بینی ایجاد کند و این باعث می شود قسمت هایی از بینی پایین بیفتد و افتادگی نوک بینی ایجاد شود.

▪ حالا این افتادگی که ناشی از خطای جراح است، بلافاصله بعد از عمل قابل تشخیص است؟

ـ ممکن است در هفته های اول، این مساله مشخص نباشد و بعد از چند ماه یا چند سال این مساله خودش را نشان بدهد. برای همین، جراحی هایی که در حقیقت با روش های کاهشی (کم کردن و برداشتن بافت ها) انجام می شود بیشتر نوک بینی را افتاده می کند و در درازمدت اگر چه ممکن است تورم های بینی نتایج کوتاه مدت را نشان ندهد ولی بعد از یک مدت که تورم ها می خوابد، به دلیل تضعیف ساپورت بینی، نوک بینی دچار افتادگی می شود. برای همین، امروزه در جراحی های مدرن بینی تلاش می شود از روش هایی استفاده شود که این ساپورت بینی تقویت شود. در این روش های جدید سعی می شود که حداقل کاهش بافت از بینی انجام شود و به جای آن، حداکثر تقویت بینی انجام می شود. برای همین، این روش ها در بسیاری از موارد مستلزم استفاده از پیوندهایی از بافت های خود بینی است که در قسمت های مختلف پایین بینی کار گذاشته می شود؛ مثلا در قسمتی از پایه بینی پیوند غضروفی کار گذاشته می شود که باعث افزایش استحکام بینی و جلوگیری از افتادگی بینی می شود.

▪ مگر جراحی های بینی چند نوع اند؟

ـ ما جراحی های بینی را به دو دسته کلی تقسیم می کنیم: دسته اول، جراحی هایی که در قدیم خیلی معمول بوده و روش های کاهشی است که الان خیلی از جراحان، این روش را دارند ولی اینها نتایج درازمدت شان ثابت شده که دچار افتادگی بینی می شوند و علاوه بر این افتادگی، که در حقیقت یکی از عوارض این جراحی هاست، به خاطر تضعیف ساپورت بینی ممکن است بدشکلی های دیگری نیز ایجاد شود و ناهمواری هایی به وجود بیاید که فرم بینی تغییر کند.

دسته دوم، جراحی هایی است که تقویتی است و سعی بر این است که بر استحکام غضروف بینی افزوده شود. این جراحی ها در درازمدت، نتایج بهتری دارند و بینی از ثبات بیشتری برخوردار است؛ به خصوص بینی های مردم خاورمیانه و کشور ما بیشتر دچار افتادگی است.

برخلاف تصور عموم، خیلی ها تصور می کنند بینی ای که بلند و افتاده است، ما باید یک چیزی از آن کم کنیم ولی اگر ما از این بینی کم بکنیم، ممکن است اوایل اش بعد از عمل این بینی، نوک اش بالاتر برود ولی در درازمدت چون ساپورت اسکلتی بینی ضعیف شده، پوستی که روی آن است، شل شده و به مرور زمان بینی افتادگی پیدا می کند؛ درحالی که برخلاف تصور عموم مردم، بینی هایی که در خیلی مواقع دچار افتادگی هستند، یک چیزی هم کم دارند که اسکلت و حمایت اسکلتی بینی باید تقویت شود، ما با این روش پیوندها و تقویت اسکلت بینی طوری این پیوندها را کار می گذاریم که این پوست بینی، اصلا نمی تواند بیفتد و حالتی است که نتایج آن در درازمدت ثبات بیشتری را برای بینی ایجاد می کند. در جراحی های بینی هم همیشه نتایج درازمدت است که مهم است، نه نتایج کوتاه مدت و نتایج اولیه که متغیر است و با گذشت زمان مشخص می شود.

▪ اگر بینی افتادگی پیدا کند، راه حل اش چیست؟

ـ مهم ترین راه حل، پیشگیری است. برای پیشگیری، جراح باید از روش هایی استفاده کند که کمتر در آن، از کم کردن بافت استفاده شده باشد و بیشتر باید تقویت و تغییر شکل بافت باشد. ما اکنون در روش های جدید، شکل بافت های بینی را تغییر می دهیم؛ یعنی جابه جا می کنیم و یک بافتی را از یک جایی در جایی دیگر کار می گذاریم، نه اینکه بخواهیم یک بافتی را از بینی خارج کنیم. بنابراین نوع روشی که به کار می رود، بهترین روش پیشگیری از افتادگی بینی است. مساله دیگری که در پیشگیری اهمیت دارد، مراقبت های بعد از عمل است که برای پیشگیری از افتادگی بینی موثر است. البته نوع جراحی مهم تر از مراقبت های بعد از عمل است؛ مثلا بعضی ها بعد از عمل دایما چسب روی بینی می زنند و مراقبت می کنند و یا سرشان را بالا نگه می دارند و یا یک سری کارهای سخت برای خودشان درست می کنند که باید گفت اگر جراحی آن بینی توسط جراح، جراحی کاهشی بوده باشد، هیچ کدام مانع افتادگی بینی نمی شود.

▪ خب، راه حل اش چیست؟

ـ درمان بینی ای که پس از عمل جراحی دچار افتادگی شده خیلی مهم تر از پیشگیری است و درمان بینی ای که بعد از جراحی دچار افتادگی شده، خیلی مشکل تر از درمان بینی ای است که به طور طبیعی دچار افتادگی شده؛ زیرا بینی ای که افتاده، در حقیقت، ساپورت اش کم است و ما باید به آن اضافه کنیم ولی بینی ای که بعد از عمل افتاده، هم ساپورت اش کم است، هم ضعیف است و هم جراح با عمل، ساپورت آن را ضعیف کرده و ما باید یک مقدار زیادی پیوند به آن اضافه کنیم.



دکتر گلرخ ثریا
هفته نامه سلامت